бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Мункар ва Накир

Мункар ва Накир

Мункар ва Накир

ЧевяхIси Кьудратла ВегI Аллагьли ﷻ сунела ахъриличибли дунъяличирти лерилра мицIиртира мицIирли ахIентира секIал ахъакIахъубси сай. Илдиургаб лебти саби малаикунира – Аллагьлис ﷻ къуллукъличибти лугъри. Илди нурлизибад акIухъубти саби, илдала жинс агара, илди букути ахIен ва сегъунтилра бунагьуни дирути ахIен. Илди мурталра ЧевяхIси Аллагьлис ﷻ гIибадатлизибти ва гьар секIайзиб Илис мукIурти саби.

Чихъали саби Мункар ва Накир? Илди кIел малаик саби, адамла рухI асили, иш дунъя бархьбатурли гIергъи, иличил хьарбауд дурабуркIути. Илди адамличи хIяблизи лябкьути саби ва деркIибти гIямруличила, Аллагьличила ﷻ , Идбагличила ﷺ , сегъунти баркьудлуми дирусирил хьархъарбиути саби. Илдани адамлизи хьардиу: «Чи сая хIела Аллагь ﷻ ? Чи сая хIела Идбаг ﷺ ? Се дин саби хIела?» - ибти суалти.

Адамли дедибти жавабти хIясибли, илди кIел бутIаличи: гIяхIтачира вайтачира буртIути саби. ХIябличиб балга бирули Илдас Мункар (кахси, урехила) ва Накир (валхIелуси) бикIар, сенахIенну, илди вебкIибсиличи сунени гьалаб чехIебаибси, урехиласи сипатличил гьалабилзухIели. Идбагла ﷺ хIядислизиб бурни хIясибли, илди шинкьян цIударти бирути саби. Ибну ХIажар альГIяскьалянини илдачила сунела «ФатхI аль-Бари» жузлизиб бурули сай: «Илдала хIулби дубсила шанггъунти, ганжуби кьулала никубицад, тIамри къукъу-рямкьгъунти сари». Илкьяйдали бурули саби, ил тяхIярличил илдани гьарил вебкIибсила ГIизрагIил малаикли рухI айсули кьяйда, гьарил бусурмайзира бусурман ахIенсилизира суалти дедлугути сари или.

Абу Гьурайрачибад бурули саби, адам хIяриихьили гIергъи, иличи кIел цIяб-цIудара малаик лябкьян. ВебкIибси бусурман виалли, сай мицIирхIели кьяйда «Аллагь ﷻ ца ахIенси цархIил агара ва МяхIяммад ﷺ – Аллагьла ﷻ Идбаг ва Расул сай» или буру. Малаикунани илизи иру: «Нушани багьурра хIуни илкьяйда бурни». ИлхIели илала хIяб шалабирар ва 70 газа някъла кьадар гьарзабирар. Рахли вебкIиси мунапикь виалли, илдала суаллис илини жаваб луга: «ХIебалас, нуни адамтани бурули бакьира, нуни биалли илдани бурибси тикрарбирира…».

Илдани иру: «Нушани багьурра хIуни илгъуна жаваб лугни». ИлхIели ванзаличи хъарбиру кьакьабиахъес ва гъярцIабиахъес, илала шалиуртIала цализи ца дархесли. Ил Аллагьли ﷻ гIязабуркIур, илавад ахъуцайчи» (Тирмизи). ХIядислизиб буриливан, илди малаикуни гьарилличи ца сипатличил башар. Амма адабчебти, мутIигIти, ЧевяхIси Аллагьли ﷻ белкIунсиличи чекабизурли, илала къадагълумачибад гьарахъти лугърачил илди хIялимли бирар.

Мунапикьуначил биалли, чусра жагьаннаблизиб бегIлара кахси мер хIядурбарибси, чурхтили бирар. ЧевяхIси Кьудратла ВегI Аллагьли ﷻ нушара Мункар ва Накир хIялимли дугьабилзутазирадли диахъаба. Амин!

Н.ИСМЯГIИЛОВА

2026-08-01 (Сафар 1448 д.) №8.


Республикализивра цаибси

Дила белкIла игитгъуна адамличила макьала белкIес цазаманализиб къияннира бирар, гьамадлира. Мурхьти багьудлумачилси гIялимличила белкIес, хаслира ил академик виалли, лайикьси тяхIярли бетхIерар или гьанбиркули бирар. ГIялимличил ца даражаличир ихтилатдикIес, гIилмулашал мурхьти илала багьудлумачи...


Се бируси?

– Адамли урхIла беткахъибси мицIираг баргили виалли се бируси?   – Эгер адамли шила яра шагьарла дураб урхIла мицIираг баргалли, илизиб ихтияр лебси саби ил сунечил барх арбукес, сунес батес ахIи, илала хужаим варгайчи мяхIкамбарес багьандан. Илкьяйдали илини къайгъибарес...


ЧевяхIсилис бегIлара хIейгуси

(бехIбихьуд 5,6 – ибил номертазиб)   ТIалаб хIясибли декIарбикни Хьунуйзиб ихтияр лебси саби муруйзи магьар кабушахъес тIалаббарес, эгер муруй сунечи шаригIятли хъардарибти таманхIедиралли. ИлхIели илини муруй бедибси магьарла мас чарбарес гIягIниси саби, чула-ургаб гъамдеш бетаурли...


Суалти-жавабти

– Мурул-хьунул декIарбикили гIергъи хьунуйзиб муруйзибад къиян –хIекь чебахъахъес (компенсация) тIалаббарес ихтияр лебсив, эгер мурул цахIнаб хIербирухIели хьуна арцличил хIерирули кали виалли? – Эгер мурул хьуна арцличил хIерирули кали виалли, илини биалли дугьбачил иличи...


Имам Абу ХIамид аль-Гъазали

УчIанничи кагъар Урши, насихIят бурес гьамадси саби, амма ил кьабулбарес къиянбулхъан, сенахIенну ил кьутIкьусин кабилзан сунела хьуланас гьуни бедлугусилис, уркIилис къадагъаласи дигухIели. Хаслира багьуди касили хьалли нафслис гIелавад вашуси ва дунъялизи вархибси. Илала пикри хIясибли,...