бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Исламла словарь

Исламла словарь

АльхIямдулиЛлагь

 

"Лебилра деза Аллагьлис !"

Чили чи гапирули виаллира, ил деза Дурхъаси Аллагьличи ﷻ биуси саби. СенкIун лерилра кадиркути анцIбукьуни илизирад дигахъути сари. Илала разидеш агарли цалра анцIбукь кабикес бируси ахIен. Вирхуси адамли сегъуна-биалра сунела мурад сархибхIели "АльхIямдулиЛлагь" иру. Къиян-жапализивад верцибхIелира, балагь чебарбякьунхIелира, гIемчбушибхIелира илини "АльхIямдулиЛлагь" ирули вирар. ДехIибала дарибхIелира илкьяйда 33-йна ирули бирар. Лерилра илдигъунти анцIбукьуназиб илкьяйда ирахъес маслигIятбируси суннат саби. Дугьбала ил цахIнабиклис «тахIмид» бикIар.

 

 

СубхIянаЛлагь

 

"Аллагь лерилра нукьсандешуназивад Умуси сай".

 Бусурман адамти сегъуна-биалра тамашала анцIбукь кабиркуси мерличиб къаршибикибхIели, илдани "СубхIянаЛлагь" ирули бирар. "СубхIянаЛлагь" – Аллагь ﷻ гьануршнила жура саби. ДехIибала дарили гIергъира илкьяйда 33-йна бучIахъес маслигIятбирули саби. Дугьбала ил цахIнабиклис «тасбихI» бикIар.

 

 

Аллагьу акбар

 

«Аллагь селичивалра ЧевяхIси сай».

Ил ЧевяхIси сай нуша Сунечила пикридикIниличивлира, Иличила нушани селра имцIаси багьес дирути ахIенра. Ил цахIнабикра Аллагь ﷻ гьаниркахънила (зикрула) жура саби. ДехIибала дирухIелира илкьяйда ирес суннат саби. Илди дугьби дурули бирар бусурмантала байрумтала бурхIназирра, дехIибала дирес бехIбирхьухIелира, акбар бучIухIелира. ДехIибайс гIергъи 34 – йна ирахъес маслигIятбиру. Ил дугьбала цахIнабиклис «такбир» бикIар.

МяхIяммад Идбагли ﷺ буриб: «Чили гьар дехIибайс гIергъи «СубхIянаЛлагь» 33 – йна, «АльхIямдулиЛлагь» 33 – йна, «Аллагьу Акбар» 34 – йна делчIи, гIур «Ля илягьа илляЛлагьу вахIдагьу ля шарикалягьу, лягьу-ль- мульку ва лягьу-ль-хIамду ва гьува гIаля кулли шайгIин кьадир» белчIаллира, илала бунагьуни умудиру урхьула хьулухьмачир имцIали диаллира».

 

 

Ля илягьа иляЛлагь

 

«Ца Аллагь ахIенси цархIил агара»

Илди дугьбала ахъси даражаличила дахъал хIядисуни ва динна гIялимтала далилти кес вирар. Илди дугьбас Алжанализи умхьу бикIар. Имам Муслимли баахъибси хIядислизиб бурили саби: «Ля илягьа иляЛлагь» ибти дугьбачил ахир сабаибси адам, Алжанализи айцIур». Ил бегIлара дебали умцанти декIдируси зикрула журализира халбируси саби. Аллагьла Расулли ﷺ бурибси хIядислизибад (мягIна): «Илди дугьби тикрардируси адамлис ЧевяхIси Аллагьли ﷻ жагьаннабла цIа къадагъадиру». Динна гIялимтала пикри хIясибли, гьарил адамли бурибси гъай малаикли саби ахъбурцуси, «Ля илягьа иляЛлагь» ибти дугьби биалли, ЧевяхIсиличи сари-сарил ахъдирути сари. ХIядис аль-Кьудсилизиб бурули саби: «Ля илягьа иляЛлагь» - дила къала саби, ила ацIибси мяхIкамвиру дила танбихIлизивад». Ил дугьбала цахIнабиклис «тагьлиль» бикIар.

 

 

АгIузубиЛлагьи мина-шшайтIани-р-ражим

 

«Ну Аллагьличи дугьаилзулра лягIнатбакIла шайтIтайзибад берцуди баргахъес кумекбарахъес»

Бусурман адамли илди дугьби дурули вирар вайти пикрумазивад ва вайти баркьудлуми дурадуркIнилизивад Аллагьлизи ﷻ мяхIкамварахъес дигухIели, гIяхIти баркьудлуми дурадуркIнилис диргаладулхъути секIайзивад декIарикес дигули ахъибхIели, гIяхIти баркьудлуми дурадеркIес хьулухъунхIели. Илди дугьби дурули, бусурман адамли Аллагьлизибад ﷻ кумек биубли дигули сай, илала кумек агархIели, сай цIакьагарли виъниличила иргъахъули сай. Кьуръан бучIес вехIирхьухIели илкьяйда ирахъес маслигIятбируси саби (суннат). Кьуръайзибад се-биалра уркIиличиб бучIухIелира илкьяйда ирни гIяхIси саби. Илкьяйда ирахъес маслигIятбируси саби адам гIясиикIухIели, гьалакикIухIели паргъатиэс багьанданра, сенкIун шайтIай сай ил илдигъунтачи вяхIчииуси. Ил дугьбала цахIнабиклис «истигIяза» бикIуси саби.

 

МухIяммад МяхIяммадов

 

2026-05-01 (Зуль-КьагIда 1447 д.) №5.


Бакиличила

Ибн аль-Джаузила уршила урши Абуль Музафарли лукIули сай, Ибн Акильли сунечила буруси: «Гьачам, КягIбалис алав тIаваф барили гIергъи, нуни ванзаличиб жавгьар духрала баки чебаира. Иличиб хIунтIена гьимир лебри бриллигIянтличилси. Нуни ил ахъбуцира ва илала вегI варгес кьасбарира. Камси...


Балга-дугIя

Хала нешла балга Я Кьудратла ВегI Аллагь ﷻ! ХIела уркIецIилизирад МухIяммад Идбагла ﷺ шафагIятлизирад, Кьуръа баракатлизирад декIармадираба. Гьанагар изайзирад, дяхIагар балагьлизирад дерцахъаба, Аллагь ﷻ! Нушачибад хIярамси гьарахъбарили, хIялалси гьарзабара, зягIипти изайзибад мурахасбатурли,...


Заб-маркала асурти

Хабарагарси балагь чисалра кьадармабиаб, хъярхъли кабухъун хIеркIлис я инсан къаршимайкаб.   Мартла 28-личир Дагъиста ванзаличир дебали тамашала анцIбукьуни кадикиб. Гьалабси дуги МЧС-ла багьахъни бакIибсири жагIял дахъал заб ва дягI дирар или. Иличи илцад-декIар пикри чилилра бяхIчихIеиб,...


ХIяжла дурхъадеш

Динна 5 рукнулизибад хIяж дурхъабарибси саби. Мисаллис, шагьадат, дехIибала, дуббацари - кьаркьа бируси рукну саби, закат - мас-хазнали бируси рукну саби. ХIяжлизиб биалли, Аллагьли ﷻ кIел журала гIибадат цаладяхъили сай, кьаркьа биркIантани ва масличил, ил багьанданра дурхъасилизи бейгIунси саби....


Юсуф Идбаг

- Ишавад архIякьядра наб дигул хIебарили, Ну рикIуси хIейкIадли къиян-жапа дахъдирис. Ил замана Зулайха унза гIекIес дуцIрухъун, Илис дигул хIебарес, Юсуф хъярхъли гьавухъун, ГIеларадли хъямрики, буциб хIева, гъярбердиб, Илизивад верцили, Юсуф хIилхIи дуравхъун. Зулайхара аррякьи, ГIязизлизи...