бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Исламла словарь

Исламла словарь

АльхIямдулиЛлагь

 

"Лебилра деза Аллагьлис !"

Чили чи гапирули виаллира, ил деза Дурхъаси Аллагьличи ﷻ биуси саби. СенкIун лерилра кадиркути анцIбукьуни илизирад дигахъути сари. Илала разидеш агарли цалра анцIбукь кабикес бируси ахIен. Вирхуси адамли сегъуна-биалра сунела мурад сархибхIели "АльхIямдулиЛлагь" иру. Къиян-жапализивад верцибхIелира, балагь чебарбякьунхIелира, гIемчбушибхIелира илини "АльхIямдулиЛлагь" ирули вирар. ДехIибала дарибхIелира илкьяйда 33-йна ирули бирар. Лерилра илдигъунти анцIбукьуназиб илкьяйда ирахъес маслигIятбируси суннат саби. Дугьбала ил цахIнабиклис «тахIмид» бикIар.

 

 

СубхIянаЛлагь

 

"Аллагь лерилра нукьсандешуназивад Умуси сай".

 Бусурман адамти сегъуна-биалра тамашала анцIбукь кабиркуси мерличиб къаршибикибхIели, илдани "СубхIянаЛлагь" ирули бирар. "СубхIянаЛлагь" – Аллагь ﷻ гьануршнила жура саби. ДехIибала дарили гIергъира илкьяйда 33-йна бучIахъес маслигIятбирули саби. Дугьбала ил цахIнабиклис «тасбихI» бикIар.

 

 

Аллагьу акбар

 

«Аллагь селичивалра ЧевяхIси сай».

Ил ЧевяхIси сай нуша Сунечила пикридикIниличивлира, Иличила нушани селра имцIаси багьес дирути ахIенра. Ил цахIнабикра Аллагь ﷻ гьаниркахънила (зикрула) жура саби. ДехIибала дирухIелира илкьяйда ирес суннат саби. Илди дугьби дурули бирар бусурмантала байрумтала бурхIназирра, дехIибала дирес бехIбирхьухIелира, акбар бучIухIелира. ДехIибайс гIергъи 34 – йна ирахъес маслигIятбиру. Ил дугьбала цахIнабиклис «такбир» бикIар.

МяхIяммад Идбагли ﷺ буриб: «Чили гьар дехIибайс гIергъи «СубхIянаЛлагь» 33 – йна, «АльхIямдулиЛлагь» 33 – йна, «Аллагьу Акбар» 34 – йна делчIи, гIур «Ля илягьа илляЛлагьу вахIдагьу ля шарикалягьу, лягьу-ль- мульку ва лягьу-ль-хIамду ва гьува гIаля кулли шайгIин кьадир» белчIаллира, илала бунагьуни умудиру урхьула хьулухьмачир имцIали диаллира».

 

 

Ля илягьа иляЛлагь

 

«Ца Аллагь ахIенси цархIил агара»

Илди дугьбала ахъси даражаличила дахъал хIядисуни ва динна гIялимтала далилти кес вирар. Илди дугьбас Алжанализи умхьу бикIар. Имам Муслимли баахъибси хIядислизиб бурили саби: «Ля илягьа иляЛлагь» ибти дугьбачил ахир сабаибси адам, Алжанализи айцIур». Ил бегIлара дебали умцанти декIдируси зикрула журализира халбируси саби. Аллагьла Расулли ﷺ бурибси хIядислизибад (мягIна): «Илди дугьби тикрардируси адамлис ЧевяхIси Аллагьли ﷻ жагьаннабла цIа къадагъадиру». Динна гIялимтала пикри хIясибли, гьарил адамли бурибси гъай малаикли саби ахъбурцуси, «Ля илягьа иляЛлагь» ибти дугьби биалли, ЧевяхIсиличи сари-сарил ахъдирути сари. ХIядис аль-Кьудсилизиб бурули саби: «Ля илягьа иляЛлагь» - дила къала саби, ила ацIибси мяхIкамвиру дила танбихIлизивад». Ил дугьбала цахIнабиклис «тагьлиль» бикIар.

 

 

АгIузубиЛлагьи мина-шшайтIани-р-ражим

 

«Ну Аллагьличи дугьаилзулра лягIнатбакIла шайтIтайзибад берцуди баргахъес кумекбарахъес»

Бусурман адамли илди дугьби дурули вирар вайти пикрумазивад ва вайти баркьудлуми дурадуркIнилизивад Аллагьлизи ﷻ мяхIкамварахъес дигухIели, гIяхIти баркьудлуми дурадуркIнилис диргаладулхъути секIайзивад декIарикес дигули ахъибхIели, гIяхIти баркьудлуми дурадеркIес хьулухъунхIели. Илди дугьби дурули, бусурман адамли Аллагьлизибад ﷻ кумек биубли дигули сай, илала кумек агархIели, сай цIакьагарли виъниличила иргъахъули сай. Кьуръан бучIес вехIирхьухIели илкьяйда ирахъес маслигIятбируси саби (суннат). Кьуръайзибад се-биалра уркIиличиб бучIухIелира илкьяйда ирни гIяхIси саби. Илкьяйда ирахъес маслигIятбируси саби адам гIясиикIухIели, гьалакикIухIели паргъатиэс багьанданра, сенкIун шайтIай сай ил илдигъунтачи вяхIчииуси. Ил дугьбала цахIнабиклис «истигIяза» бикIуси саби.

 

МухIяммад МяхIяммадов

 

2026-02-01 (ШягIбан 1447 д.) №2.


Жагьти бургъанти

Аллагьла Расулли ﷺ бегI гьалаб Маккала халкь ислам динничи жибарибхIели ва къанчанас суждабирахъес къадагъабарибхIели, илис илала гъамтира бархли душманти бетаур. Илдани илис ва илала асхIябтас къияндешуни алкIахъес бехIбихьиб.   Идбагдешла 13 – эсил дуслизиб сунела асхIябтачил варх ил...


ЛямцIла манзил

Хъуммартидая: алжана нешла кьяшмауб саби. Хъатлаб хайгина баралра, нешла чебла ахъес хIейрар.   (бехIбихьуд гьалабси номерлизиб)   — Неш, хIура ила рузахъес рархьибси ахIенрив? — Агь, хIябилра ребкIесцад хIейгули рякьунра. Школа таманхIебиахъес багьандан, ца класслизир...


Дурхъаси Лайлатуль Кьадрила дуги

Бусурмантала умматлис Лайлатуль Кьадрила дуги хасси тяхIярла шабагъат саби, чусра УркIецIила ВегI Аллагьли ﷻ пешкешбарибси. Кьуръайзиб бурули саби: «Лайлатуль Кьадрила дуги азир базличиб дурхъаси саби» или. Илала мягIна – 1000 баз, чузибра Лайлатуль кьадрила дуги агарти. Ил дуги...


Сагабарая буркьунза

Имам аль-Бухарила ва имам аль-Муслимла дурхъати хIядисунала дабзти жузазиб бегIлара гьалабси мерличибси хIядислизиб бурили саби: «Гьалжанализи хьурахIейру сунела тухумтачил бархбас къяббердахъибси». Тухумтачил бархбас хIебузахъни бусурман диннизиб халаси бунагьлизи халбирули саби....


Суалти-жавабти

- Хьунул адамла держли ужуси мурул виалли ва илис ва иличи башути юлдашунас къуллукъбирули риалли илис бунагь биусив? Ил хьунул адамли хIяж баралли хIяж кьабулбирусив? - Муруйс къуллукъбиралли хьунуйс халаси кири биуси саби. ДекIарси анцIбукь саби мурул держли ужули виалли, илхIели сабур барили,...