бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Исламла словарь

Исламла словарь

АльхIямдулиЛлагь

 

"Лебилра деза Аллагьлис !"

Чили чи гапирули виаллира, ил деза Дурхъаси Аллагьличи ﷻ биуси саби. СенкIун лерилра кадиркути анцIбукьуни илизирад дигахъути сари. Илала разидеш агарли цалра анцIбукь кабикес бируси ахIен. Вирхуси адамли сегъуна-биалра сунела мурад сархибхIели "АльхIямдулиЛлагь" иру. Къиян-жапализивад верцибхIелира, балагь чебарбякьунхIелира, гIемчбушибхIелира илини "АльхIямдулиЛлагь" ирули вирар. ДехIибала дарибхIелира илкьяйда 33-йна ирули бирар. Лерилра илдигъунти анцIбукьуназиб илкьяйда ирахъес маслигIятбируси суннат саби. Дугьбала ил цахIнабиклис «тахIмид» бикIар.

 

 

СубхIянаЛлагь

 

"Аллагь лерилра нукьсандешуназивад Умуси сай".

 Бусурман адамти сегъуна-биалра тамашала анцIбукь кабиркуси мерличиб къаршибикибхIели, илдани "СубхIянаЛлагь" ирули бирар. "СубхIянаЛлагь" – Аллагь ﷻ гьануршнила жура саби. ДехIибала дарили гIергъира илкьяйда 33-йна бучIахъес маслигIятбирули саби. Дугьбала ил цахIнабиклис «тасбихI» бикIар.

 

 

Аллагьу акбар

 

«Аллагь селичивалра ЧевяхIси сай».

Ил ЧевяхIси сай нуша Сунечила пикридикIниличивлира, Иличила нушани селра имцIаси багьес дирути ахIенра. Ил цахIнабикра Аллагь ﷻ гьаниркахънила (зикрула) жура саби. ДехIибала дирухIелира илкьяйда ирес суннат саби. Илди дугьби дурули бирар бусурмантала байрумтала бурхIназирра, дехIибала дирес бехIбирхьухIелира, акбар бучIухIелира. ДехIибайс гIергъи 34 – йна ирахъес маслигIятбиру. Ил дугьбала цахIнабиклис «такбир» бикIар.

МяхIяммад Идбагли ﷺ буриб: «Чили гьар дехIибайс гIергъи «СубхIянаЛлагь» 33 – йна, «АльхIямдулиЛлагь» 33 – йна, «Аллагьу Акбар» 34 – йна делчIи, гIур «Ля илягьа илляЛлагьу вахIдагьу ля шарикалягьу, лягьу-ль- мульку ва лягьу-ль-хIамду ва гьува гIаля кулли шайгIин кьадир» белчIаллира, илала бунагьуни умудиру урхьула хьулухьмачир имцIали диаллира».

 

 

Ля илягьа иляЛлагь

 

«Ца Аллагь ахIенси цархIил агара»

Илди дугьбала ахъси даражаличила дахъал хIядисуни ва динна гIялимтала далилти кес вирар. Илди дугьбас Алжанализи умхьу бикIар. Имам Муслимли баахъибси хIядислизиб бурили саби: «Ля илягьа иляЛлагь» ибти дугьбачил ахир сабаибси адам, Алжанализи айцIур». Ил бегIлара дебали умцанти декIдируси зикрула журализира халбируси саби. Аллагьла Расулли ﷺ бурибси хIядислизибад (мягIна): «Илди дугьби тикрардируси адамлис ЧевяхIси Аллагьли ﷻ жагьаннабла цIа къадагъадиру». Динна гIялимтала пикри хIясибли, гьарил адамли бурибси гъай малаикли саби ахъбурцуси, «Ля илягьа иляЛлагь» ибти дугьби биалли, ЧевяхIсиличи сари-сарил ахъдирути сари. ХIядис аль-Кьудсилизиб бурули саби: «Ля илягьа иляЛлагь» - дила къала саби, ила ацIибси мяхIкамвиру дила танбихIлизивад». Ил дугьбала цахIнабиклис «тагьлиль» бикIар.

 

 

АгIузубиЛлагьи мина-шшайтIани-р-ражим

 

«Ну Аллагьличи дугьаилзулра лягIнатбакIла шайтIтайзибад берцуди баргахъес кумекбарахъес»

Бусурман адамли илди дугьби дурули вирар вайти пикрумазивад ва вайти баркьудлуми дурадуркIнилизивад Аллагьлизи ﷻ мяхIкамварахъес дигухIели, гIяхIти баркьудлуми дурадуркIнилис диргаладулхъути секIайзивад декIарикес дигули ахъибхIели, гIяхIти баркьудлуми дурадеркIес хьулухъунхIели. Илди дугьби дурули, бусурман адамли Аллагьлизибад ﷻ кумек биубли дигули сай, илала кумек агархIели, сай цIакьагарли виъниличила иргъахъули сай. Кьуръан бучIес вехIирхьухIели илкьяйда ирахъес маслигIятбируси саби (суннат). Кьуръайзибад се-биалра уркIиличиб бучIухIелира илкьяйда ирни гIяхIси саби. Илкьяйда ирахъес маслигIятбируси саби адам гIясиикIухIели, гьалакикIухIели паргъатиэс багьанданра, сенкIун шайтIай сай ил илдигъунтачи вяхIчииуси. Ил дугьбала цахIнабиклис «истигIяза» бикIуси саби.

 

МухIяммад МяхIяммадов

 

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 д.) №6.


Суалти-жавабти

- ДехIибала дируси мерличир яра палтарличир кадикибти гъез лерли диалли, дехIибала халдирутив? - Адамла гъез мурул адамла диаб яра хьунул адамла диаб нясдешлизи (нажаслизи) халдирути ахIен. Ил багьандан, гъез лерси мерличир дарибти дехIибала дулъути ахIен. Амма илди мяхIрам ахIенси хьунул адамла...


Ванза нушала хъали саби

«Умудеш - Аллагьличи вирхнила байхъала саби», - дурхъаси хIядис Акьути бурхIназир шагьар батурли шилизи рашес дигахъулра, имцIаливан жагати хIебла бурхIназир. Бамсриахъили Уркарахъирад чаррирухIели гьунила дублар мер-мерличир лайкадакIили дицIибти гавлагуни чедиулри. Илди цара кIелра...


Сегъунти дирара бунагьуни

Бунагьуни агарти идбагуницун саби бирути, адамти биалли бунагькарти саби. Адамла гIямрулизир дигу-хIейгули кадиркути дахъал бунагьуни дирули сари, амма Аллагьла ﷻ уркIецIиличи дирхули, илдала черкад тавбара дарили илдачи гIур чархIедулхъес кьасбарес чебиркур.   ХIулбала бунагьуни УрхIла...


Мура гьаларти хьуна чеблуми

Хьунуй мура гьалар халати жавабкардеш дихути сари ва иличир дахъал чеблуми лерти сари:   Хьунул хъали-цIализир муруйс тамай мутIигIли рирес чебиркур. Илис мурул вигахъес чебиркур ва иличил мурталра малхIямли рирес гIягIнибиркур, ил кьабулли калахъес риубси бирес илала чебла саби. Эгер илини...


ЧевяхIсилис бегIлара хIейгуси

(бехIбихьуд 5 – ибил номерлизиб)   Урег-ибил. Къадагъаласи сари хьунул муруйс, эгер илини хIябал тIалакь дедили виалли, декIардеш агара муруй илди цагьакIли хIябал дедибал яра илди баз ургарли цацали дедибал, яра гьачамли илди дугьби дурибал тамай декIарикес пикриличил. Ил анцIбукьлизир хьунул...