бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Редакциялизи кагъар

Редакциялизи кагъар

Редакциялизи кагъар

Нушази диштIахIейчирад бунагьуни дарнилис жагьаннаблизиб нушачи хIерси танбихIличила бурули бири. Илала мягIналичила бурили дигахъира. Дурхъаси Кьуръайзиб «жагьаннаб» ибси дев сегъуна мягIналичил пайдалабирули?

«Жагьаннаб» ибси дев Дурхъаси Кьуръайзиб 77 –йна гьанбушили саби. Ил баянбарили саби хIебирхути, бунагькарти, кIибяхIянти, мунапикьуни, зулмукарти ва цархIилтира ЧевяхIси Аллагьла ﷻ хъарбаркь таманхIебирути адамти танбихIлабируси мер сабливан. Иличил бархбасунси ахIенси жагьаннабла цархIил мягIна агара.

Дахъалгъунти аятуназиб «жагьаннаб» пайдалабарили «Жагьаннабла цIа», «Жагьаннабла гIязаб» ибти дугьбачил, иларти мер-муса сипатдирули сари. Мисаллис, гьандушес вирар гIергъити аятунала мягIна: «ХIебирхутази буру: «АдацIирая Жагьаннабла къапулизи ва илар мурталралис каленая! Пахручевсила ахир хайриласи хIебирар (бархьдеш кьабулхIебарибти)! «Ан-НахIль / Мирхъи».

«Сунес бархьдеш якьинбарили гIергъи, Расулличи ﷺ къаршили кайзурсилис, ва бирхутала гьуни хIебуцибти, (нушани бурхьехIе саби аркьути мерла ва цIали игехIе) Илгъуна ахир вайси саби!» «Ан-Ниса / Хьунул адамти».

«Ва Мухяммад! ХIебирхутачи ва мунапикьуначи къаршили кайзи ва илдачил тIалабкарли вии. (хIебирхули бебкIалли), илди Жагьаннаблизиб бирар. Кахси мер кьалли ил!» «Ат-Тахрим / Къадагъа».

«Бура МухIяммад хIебирхутази: «ХIуша цаладирхъутира Жагьаннаблизир. Севан вайси мер сабил ил!» «Али Имран / Имранна кьам».

«Марлира, (хIебирхути) такьсирчиби Жагьаннаблизиб мурталралис къиян-жапализиб кавлан». «Аз-Зухруф / Жагадешуни».

«Ил бархIи илди малаикунани гужли Жагьаннабла цIализи къужбирути саби ва буру: «ХIерая, их цIа хIуша дирххIеруси». «Ат-Тур / Дубура».

Дурхъаси Къуръайзир гIуррара лер цархIилтира дугьби Ахиратлизиб хIебирхантас жазаъла мер чебиахъути.

Халимини «Китаб аль Мингьажлизи» белкIунси пикри хIясибли, илди дугьби Жагьаннабла уми ахIенну, иларти даражаби ва танбихIла жураби сари, чула баркьудлуми багьандан цIаличи лайикьбикибтас.

Лерилра Дурхъаси Кьуръайзир гьандуршути ЦIала ва Жагьаннабла умани жура-журала Ахиратлизирти гIязабти сипатдирули сари. ДекIар-декIарти аятуназир уми 126 - йна гьандуршули сари ва 101 – йна «Жагьаннабла цIа ибси мягIнализиб гьанбуршули саби, «нар» - цIа ибси мягIнализиб хIербарес вирар.

Рагъибаль Исфаханини сунела «Муфрадату алфаз аль-Кьуръан» белкIаназиб бурули, «цIа» ибси девла мягIнабани декIар-декIарти цIала лишанти ва илала асурти чедиахъули сари.

ХIядисуни руркънилизибси «аль-МугIжамаль – муфахрасли аль-хадиси ан-наваби» хIянчи бегI гьалаб восток руркъантани хIядурбарибси, гIур МухIяммад Фуад ГIябдулбакини гIяраб мезличи шурбатурсири. Илизиб аль-Бухари, Муслим, ат-Тирмизи, Абу Дауд, Ибну Маджа, Насаи имамтала хIядисунала дурабадра, «Муватта» имам Маликла, «Муснад» ГIяхIмад ибну Ханбалла ва «Сунан» ад-Даримила хIядисунала сборникуназир дугьби баяндарнилизиб «жагьаннаб» девли ва илала цархIилти умани камси мер бурцули саби, «нар» - (цIа) ибсили 20 бяхI дуцибхIели.

Илизибад багьес вирар хIядисунала белкIаназир Жагьаннабличила мягIнурбазиб «нар» (цIа) дев пайдалабирули саби «жагьаннаб» девла мерлаб.

Илала дурабадра Дурхъаси Кьуръайзир гьандуршули сари цархIилти дугьбира Жагьаннабла даражабачила ва танбихIла журабачила. Илдачила нушани гIергъити суалти хIердирухIели, тIинтIли бурехIе.

«Жагьаннабличила 75 суал» жузлизибад хIядурбарибси

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 д.) №6.


Динна гIилмула кьани гьаргбарибси

Дагъистайзибси ислам динна тарих дебали давлачебси саби. Нушала динна гIялимти гьар-чинабалра машгьурти ва хIурматла адамти саби. Илдани сабри халкьлис бегIлара къиняси замана пачалихъли бархьбатурхIелира уркIбази берцудила иман минабируси. Лавашала районна Кьакьамахьила шира ил шайчиб дебали...


Буралаби

Адамличи адамла диги – дишес хIейрути цIа сари. ВегIлис хIейгуси цархIиллисра хIебиру. Вайси хабар жявли тIинтIбирар, гIяхIси хабар – кьанни. Вавни дерхъалли бирар мирхъили варъа бируси. МалхIямси гъайлира адам шадвиру. Някъбани вайси баралли, бекIли жаваб луга. Пикриагардеш...


Ванза нушала хъали саби

«Умудеш - Аллагьличи вирхнила байхъала саби», - дурхъаси хIядис Акьути бурхIназир шагьар батурли шилизи рашес дигахъулра, имцIаливан жагати хIебла бурхIназир. Бамсриахъили Уркарахъирад чаррирухIели гьунила дублар мер-мерличир лайкадакIили дицIибти гавлагуни чедиулри. Илди цара кIелра...


Суалти-жавабти

- ДехIибала дируси мерличир яра палтарличир кадикибти гъез лерли диалли, дехIибала халдирутив? - Адамла гъез мурул адамла диаб яра хьунул адамла диаб нясдешлизи (нажаслизи) халдирути ахIен. Ил багьандан, гъез лерси мерличир дарибти дехIибала дулъути ахIен. Амма илди мяхIрам ахIенси хьунул адамла...


Сегъунти дирара бунагьуни

Бунагьуни агарти идбагуницун саби бирути, адамти биалли бунагькарти саби. Адамла гIямрулизир дигу-хIейгули кадиркути дахъал бунагьуни дирули сари, амма Аллагьла ﷻ уркIецIиличи дирхули, илдала черкад тавбара дарили илдачи гIур чархIедулхъес кьасбарес чебиркур.   ХIулбала бунагьуни УрхIла...