бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Редакциялизи кагъар

Редакциялизи кагъар

Редакциялизи кагъар

Нушази диштIахIейчирад бунагьуни дарнилис жагьаннаблизиб нушачи хIерси танбихIличила бурули бири. Илала мягIналичила бурили дигахъира. Дурхъаси Кьуръайзиб «жагьаннаб» ибси дев сегъуна мягIналичил пайдалабирули?

«Жагьаннаб» ибси дев Дурхъаси Кьуръайзиб 77 –йна гьанбушили саби. Ил баянбарили саби хIебирхути, бунагькарти, кIибяхIянти, мунапикьуни, зулмукарти ва цархIилтира ЧевяхIси Аллагьла ﷻ хъарбаркь таманхIебирути адамти танбихIлабируси мер сабливан. Иличил бархбасунси ахIенси жагьаннабла цархIил мягIна агара.

Дахъалгъунти аятуназиб «жагьаннаб» пайдалабарили «Жагьаннабла цIа», «Жагьаннабла гIязаб» ибти дугьбачил, иларти мер-муса сипатдирули сари. Мисаллис, гьандушес вирар гIергъити аятунала мягIна: «ХIебирхутази буру: «АдацIирая Жагьаннабла къапулизи ва илар мурталралис каленая! Пахручевсила ахир хайриласи хIебирар (бархьдеш кьабулхIебарибти)! «Ан-НахIль / Мирхъи».

«Сунес бархьдеш якьинбарили гIергъи, Расулличи ﷺ къаршили кайзурсилис, ва бирхутала гьуни хIебуцибти, (нушани бурхьехIе саби аркьути мерла ва цIали игехIе) Илгъуна ахир вайси саби!» «Ан-Ниса / Хьунул адамти».

«Ва Мухяммад! ХIебирхутачи ва мунапикьуначи къаршили кайзи ва илдачил тIалабкарли вии. (хIебирхули бебкIалли), илди Жагьаннаблизиб бирар. Кахси мер кьалли ил!» «Ат-Тахрим / Къадагъа».

«Бура МухIяммад хIебирхутази: «ХIуша цаладирхъутира Жагьаннаблизир. Севан вайси мер сабил ил!» «Али Имран / Имранна кьам».

«Марлира, (хIебирхути) такьсирчиби Жагьаннаблизиб мурталралис къиян-жапализиб кавлан». «Аз-Зухруф / Жагадешуни».

«Ил бархIи илди малаикунани гужли Жагьаннабла цIализи къужбирути саби ва буру: «ХIерая, их цIа хIуша дирххIеруси». «Ат-Тур / Дубура».

Дурхъаси Къуръайзир гIуррара лер цархIилтира дугьби Ахиратлизиб хIебирхантас жазаъла мер чебиахъути.

Халимини «Китаб аль Мингьажлизи» белкIунси пикри хIясибли, илди дугьби Жагьаннабла уми ахIенну, иларти даражаби ва танбихIла жураби сари, чула баркьудлуми багьандан цIаличи лайикьбикибтас.

Лерилра Дурхъаси Кьуръайзир гьандуршути ЦIала ва Жагьаннабла умани жура-журала Ахиратлизирти гIязабти сипатдирули сари. ДекIар-декIарти аятуназир уми 126 - йна гьандуршули сари ва 101 – йна «Жагьаннабла цIа ибси мягIнализиб гьанбуршули саби, «нар» - цIа ибси мягIнализиб хIербарес вирар.

Рагъибаль Исфаханини сунела «Муфрадату алфаз аль-Кьуръан» белкIаназиб бурули, «цIа» ибси девла мягIнабани декIар-декIарти цIала лишанти ва илала асурти чедиахъули сари.

ХIядисуни руркънилизибси «аль-МугIжамаль – муфахрасли аль-хадиси ан-наваби» хIянчи бегI гьалаб восток руркъантани хIядурбарибси, гIур МухIяммад Фуад ГIябдулбакини гIяраб мезличи шурбатурсири. Илизиб аль-Бухари, Муслим, ат-Тирмизи, Абу Дауд, Ибну Маджа, Насаи имамтала хIядисунала дурабадра, «Муватта» имам Маликла, «Муснад» ГIяхIмад ибну Ханбалла ва «Сунан» ад-Даримила хIядисунала сборникуназир дугьби баяндарнилизиб «жагьаннаб» девли ва илала цархIилти умани камси мер бурцули саби, «нар» - (цIа) ибсили 20 бяхI дуцибхIели.

Илизибад багьес вирар хIядисунала белкIаназир Жагьаннабличила мягIнурбазиб «нар» (цIа) дев пайдалабирули саби «жагьаннаб» девла мерлаб.

Илала дурабадра Дурхъаси Кьуръайзир гьандуршули сари цархIилти дугьбира Жагьаннабла даражабачила ва танбихIла журабачила. Илдачила нушани гIергъити суалти хIердирухIели, тIинтIли бурехIе.

«Жагьаннабличила 75 суал» жузлизибад хIядурбарибси

2026-05-01 (Зуль-КьагIда 1447 д.) №5.


ХIяжла дурхъадеш

Динна 5 рукнулизибад хIяж дурхъабарибси саби. Мисаллис, шагьадат, дехIибала, дуббацари - кьаркьа бируси рукну саби, закат - мас-хазнали бируси рукну саби. ХIяжлизиб биалли, Аллагьли ﷻ кIел журала гIибадат цаладяхъили сай, кьаркьа биркIантани ва масличил, ил багьанданра дурхъасилизи бейгIунси саби....


ХУРЕГ БАЛКЬАРАХЪНИ

Долма (8 порция) ГIягIнидиркур: ТIутIила кIапIри – 300 гр; белкьунси диъ – 1 кг; биринж – 1 стакан; цIуба жерши – 1; итан жерши – 4 цула; бурт – 400 гр; кьар, зе, исиут, дерубти специяби – бизидеш хIясибли. Балкьарахъни: тIутIила кIапIри зукьиси...


«Муриси къяналичиб кьутIкьуси бархьдеш гьалаб саби»

Гьалабван набзи бурибси къяна сабни аргъира.   АнцIбукьуни гIямрулизир сегъунти-дигара дирар. ЦацахIели къяна буресра чебиркути манзилти дирули дирар. Диннизибра бикIули бирар гIяхIдешлис къяна буралли, бунагь лебси ахIен или. Нуни аргъира къунба бугьути адамти имцIали биъни. Чули барибси...


Хьунул адамла дехIибала

Хьунул адамла дехIибайзир мурул адамлайзирад декIардулхъути цацадехI хасдешуни дирар, илди кIидехIлалра хьулчи ца биалра.   БегI гьалаб ил хасдеш декIарбулхъан, хьунул адамли дехIибала дехIдирхьухIели «Аллагьу акбар» или някъби ахъдурцухIели, илхIели ва кIинайс гьар...


ХIяжла рукнурти

ХIяж динна рукнуртала ца саби, гIялам халкьла вегI Аллагьлис ﷻ бируси гIибадатуназибад халасигъуна. ХIяж адамличи гIямрулизиб гьачам баресцун саби чебси, сунени назру баралли ахIенси.   ХIяж чеббиънилис шел шартI лер: бусурман виъни, балугълавиъни, дагьричевси виъни, азадси виъни, хIяжбарес...