бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Редакциялизи кагъар

Редакциялизи кагъар

1. Се мягIна лебси Алжанала мер-муса, «джаннат» ибси девлизиб?

  1. Дурхъаси Кьуръайзиб балахъуси мягIна ахIенси, «джаннат» дев цархIилти мягIнабазиб пайдалабирусив?

 

  1. «Джаннат» дев «джанна» ибси глаголла хIячилизибад бетаурси саби, «кIапIбирес», «чехIебиахъес», «кьяпIбирес» ибси мягIнала ва илини вава-кьарли ва галгубани кIапIбариси «анхъ» ибси мягIна бухIнабуцибси саби.

ГIурра мисалти кес вирар илдачи мешути дугьбала, сарира ил глаголла хIячилизирад детаурти: илкьяйдали дев «джанин» нешла канилаб дигIянбарибси; «джанн» дев (джинны) – адамтала хIулбазибад дигIянбарибси; «миджанн, джунна» (щит) – гьалабиз - балтахъни ва дяхI кIапIдарни, дев «маджнун» (дагьрилизивад ухъунси) – къагъси, гIякьлу багьархIебулхъуси; ва дев «джанан» (уркIи) – духIнарти хIедалути пикруми – илди лерилра дугьби илизибад бетаурси глаголлизирадти сари.

«Джаннат» лерилра алжанала унхърала цаси у саби. Бусурмантала даимти гIямрулизибси хIулбала хIер бетхIебиуси лигIматунала мер, дунъяла унхърачил мешудеш лебни багьандан, ва иларти дейгIес хIейрути давлуми адамтала дагьрилизирад дигIяндарни багьандан.

«Джаннат» девли адам даимлис лазатличил хIерируси мер сипатбируси саби. Ил мерла у чуйнара Кьуръайзиб, хIядисунала сборникуназиб ва ислам динна цархIилти белкIаназибра гьанбушибсири. Ил дев дебали гьарзаси, халаси мягIналичил пайдалабируси саби, иларти лерилра мер-муса ва гьар журала дазурбира дархли алавдуцибси.

Исламла культурализир адам даимлис кавлуси мерличил дархдасунти лерилра чеаслуми ва гIяхIти дугьби имцIаливан «джаннат» ибси дев-алав лукьути сари. Илкьяйдали мезлизиб ва литературализиб ил девличи халаси пикри бяхIчииуси саби.

ЦархIилти «джаннат» ибси девлизирад детаурти дугьби цалихълизир пайдаладирухIели, Кьуръа имцIатигъунти аятуназиб ил дев дахълихълизиб пайдалабируси саби ва декIарси ца мерла бутIацун ахIи, адам даимлис кавлути мер-мусала абзур мягIна бухIнабуцибси саби.

  1. Дурхъаси Кьуръайзиб «джаннат» дев 147 – йна пайдалабарили саби цалихълизиб, кIилихълизиб ва дахълихълизиб. Илдазибад 25 – йна ванзаличирти вавнала анхъла мягIнализиб. Ил мягIна якьинбирути аятуни лер иличила: «Аллагьла ﷻ разидеш сархес чула лебдешлизибад харжбирути, ахъдешличибси анхъличи мешути саби. ЧяхI-заб даралли, илини кIиркаси сабухъ лебху, чяхI-заб хIедиалли, илис камти забра диур. Аллагьли ﷻ чедиути сари лерил хIушани дирути. Дигахъадав хIушазивад чис-биалра чумиздагла ва тIутIила унхърала вегIли виубли, чула удирад хIуркIби кадулхъути, илар лерил цIедешра лерти, ил ухънаваибхIели ва дурхIни биштIали лебалли, ил анхъ цIакьси цIаличилси бурямли цIали бигубли, агарбарили? (Адамли дирути гIяхIдешуни Аллагь ﷻ багьандан хIедиалли, Кьиямала бархIи сунела къайгъни заяли ардукьни багьурхIели, буресагарли халаси кьутIкьудеш ва уркIи бухъни чекайсуси сай, ил анхълизивад ухъунси анхъла вегIличи мешули)». «Аль-Бакьара / Кьял».

Кьуръайзир лерилра цархIилти «джаннат» ибси девличил дархдасунти уми сари: «Джаннат ан-НагIим», «ГIадн», «Фирдаус», «ХIусна», «Дар ас-Салям», «Дар аль-Мукьама», «Дар аль-Хульд», «Джаннат аль-Маъва», «Дар аль-ХIайаван», «Макьам аль-Амин», «МакьгIад-у Сидкь».

«Алжаналичила 95 суал» жуз пайдалабарили, хIядурбарибси

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 д.) №6.


Суалти-жавабти

- ДехIибала дируси мерличир яра палтарличир кадикибти гъез лерли диалли, дехIибала халдирутив? - Адамла гъез мурул адамла диаб яра хьунул адамла диаб нясдешлизи (нажаслизи) халдирути ахIен. Ил багьандан, гъез лерси мерличир дарибти дехIибала дулъути ахIен. Амма илди мяхIрам ахIенси хьунул адамла...


Динна гIилмула кьани гьаргбарибси

Дагъистайзибси ислам динна тарих дебали давлачебси саби. Нушала динна гIялимти гьар-чинабалра машгьурти ва хIурматла адамти саби. Илдани сабри халкьлис бегIлара къиняси замана пачалихъли бархьбатурхIелира уркIбази берцудила иман минабируси. Лавашала районна Кьакьамахьила шира ил шайчиб дебали...


Юсуф Идбаг

Иш дунъяла жагадеш Зулайхас цIябкабиуб, Хурегла тIягIям агу, я хIулбас гьанкI агара: Аррякьи ил туснакъла къапулигIи тIашризур, УркIилизиб дардличил хIулбазир бисаличил, Руржуси тIамаличил Юсуфлизи гъайрухъун: - Туснакълав сайра или вари хIед гьанмабикаб, Иш дунъяла туснакъра, цIябдешра наб...


ГIемчбушибхIели се ирес гIягIнисил

ГIемчикIни – адамла саби-сабил бетаруси саби, илхIели гьигьикIути диркIанти умудирути сари. Ил багьандан Аллагьлис ﷻ деза багьахъес гIягIниси саби: «АльхIамдулиЛляхI» или.   ГIемчибхIели мухIли някъли яра явлухъли кIапIбарес чебиркур, хабарагарли алавчартачи кIантIури...


Мура гьаларти хьуна чеблуми

Хьунуй мура гьалар халати жавабкардеш дихути сари ва иличир дахъал чеблуми лерти сари:   Хьунул хъали-цIализир муруйс тамай мутIигIли рирес чебиркур. Илис мурул вигахъес чебиркур ва иличил мурталра малхIямли рирес гIягIнибиркур, ил кьабулли калахъес риубси бирес илала чебла саби. Эгер илини...