Редакциялизи кагъар
Бурули саби Жагьаннаблизир чумал жура лерти сари или. Жагьаннабла духIнар ганзухъуни яра декIар-декIарти даражабала жураби дирутив? Илдачила баянбарили дигахъира.
– Жагьаннаб декIар-декIарти ганзухъуназибад цалабикибси саби. Гьарилличиб гIязабтала даража декIарси саби. Иличила бурили саби Дурхъаси Кьуръайзиб:
МягIна: «Марлира, Жагьаннаб – ил мер саби лебтасалра (иблислис гIергъи бакIибтас) чеасибси. Илала 7 къапу лерти сари. Гьарилтази белгиси кьадарла адамти абицIути саби (Жагьаннабла агьлула). «Аль-ХIижр».
Ибну ГIумарличибад балахъули саби Идбагли ﷺ бурибси: «Жагьаннабла 7 къапу лерти сари (7 ганзухъ)».
ХIебиалли, бунагькарти бусурмантала, жугьутIунала, христиантала, сабейтала, цIалис сужда бирутала, бахъал аллагьунартала ва мунапикьунала декIар-декIарти къапу дирути сари, илдала даражабала мерани кьяйда. Илди сари: Гьавия, Сакьар, СагIир, ДжахIим, Лазза, ХIутIама ва Джагьаннам. Муфассиртани «къапу» ибси дев аятуназиб «ганзухъуни, даражаби» кьяйда баянбирули саби.
ЦархIилтира аятуни лер Жагьаннабла декIар-декIарти ганзухъуни чедиахъути:
«Марлира, мунапикьуни бегIлара Жагьаннабла лутIилаб бирар, ва хIуни илдас кумекбареси хIергид (илди Жагьаннабла цIализибад берцахъес виэси!)»
«Ан-Ниса» / Хьунул адамти». Илкьяйдали ЧевяхIси Аллагьли ﷻ «даража» ибси дев пайдалабариб:
«Эгер Аллагьла ﷻ разидеш сархес дигуси адам, мешусив Аллагьла ﷻ гьимилиув мицIирвиубсиличи ва сай тIашизурси мер Жагьаннабли бируси?! Дебали вайси мер саби ил! Илди декIар-декIарти даражабачиб саби ЧевяхIсила гьалаб ва гьарил илдани дирути Аллагьли ﷻчедиу».
«Алю ГIимран» / ГIимранна кьам».
Жагьаннабла ганзухъуни чедирад дехIдихьили уди аркьути сари. Ил шайчиб ГIябдуряхIман ибну Зейд ибну Аслямли буриб: «Алжанала ганзухъуни удирад чеди дашути сари, Жагьаннабла биалли, чедирад уди».
Чедибси Жагьаннабла ганзухъ – бегIлара «кIантIиси» саби танбихIла декIдеш хIясибли. Илала хIекьлизиб Язид ибну Абу Малик аль-Гьамадини буриб: «Жагьаннабла цIа 7 бутIализибад цалабикибси саби. Чедибсини ЧевяхIси Аллагьлизи ﷻ тиладибируси саби удибсилизибад берцуди барахъес, илизибад сунес вайдеш хIебиахъес».
Лукьайт ибну ГIамрачибад балахъули саби Аллагьла Расулли ﷺ бурибси: «ХIела Аллагьличил ﷻ хъя бирулра, гьарли-марли, Жагьаннабла 7 къапу лерти сари. Цаличибад кIиибилличи гIеркъадеш 70 бархIи урчила мурда вашесцад саби». Аль ХIаким.
Илди ганзухъуни-даражабала уми сари:
- Джагьаннам.
- Лазза.
- ХIутIама.
- СагIир.
- Сакьар.
- ДжахIим.
- Гьавия.