бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Редакциялизи кагъар

Редакциялизи кагъар

Бурули саби Жагьаннаблизир чумал жура лерти сари или. Жагьаннабла духIнар ганзухъуни яра декIар-декIарти даражабала жураби дирутив? Илдачила баянбарили дигахъира.

 

– Жагьаннаб декIар-декIарти ганзухъуназибад цалабикибси саби. Гьарилличиб гIязабтала даража декIарси саби. Иличила бурили саби Дурхъаси Кьуръайзиб:

МягIна: «Марлира, Жагьаннаб – ил мер саби лебтасалра (иблислис гIергъи бакIибтас) чеасибси. Илала 7 къапу лерти сари. Гьарилтази белгиси кьадарла адамти абицIути саби (Жагьаннабла агьлула). «Аль-ХIижр».

Ибну ГIумарличибад балахъули саби Идбагли ﷺ бурибси: «Жагьаннабла 7 къапу лерти сари (7 ганзухъ)».

ХIебиалли, бунагькарти бусурмантала, жугьутIунала, христиантала, сабейтала, цIалис сужда бирутала, бахъал аллагьунартала ва мунапикьунала декIар-декIарти къапу дирути сари, илдала даражабала мерани кьяйда. Илди сари: Гьавия, Сакьар, СагIир, ДжахIим, Лазза, ХIутIама ва Джагьаннам. Муфассиртани «къапу» ибси дев аятуназиб «ганзухъуни, даражаби» кьяйда баянбирули саби.

ЦархIилтира аятуни лер Жагьаннабла декIар-декIарти ганзухъуни чедиахъути:

«Марлира, мунапикьуни бегIлара Жагьаннабла лутIилаб бирар, ва хIуни илдас кумекбареси хIергид (илди Жагьаннабла цIализибад берцахъес виэси!)»

«Ан-Ниса» / Хьунул адамти». Илкьяйдали ЧевяхIси Аллагьли  ﷻ «даража» ибси дев пайдалабариб:

«Эгер Аллагьла  ﷻ разидеш сархес дигуси адам, мешусив Аллагьла  ﷻ гьимилиув мицIирвиубсиличи ва сай тIашизурси мер Жагьаннабли бируси?! Дебали вайси мер саби ил! Илди декIар-декIарти даражабачиб саби ЧевяхIсила гьалаб ва гьарил илдани дирути Аллагьли  ﷻчедиу».

«Алю ГIимран» / ГIимранна кьам».

Жагьаннабла ганзухъуни чедирад дехIдихьили уди аркьути сари. Ил шайчиб ГIябдуряхIман ибну Зейд ибну Аслямли буриб: «Алжанала ганзухъуни удирад чеди дашути сари, Жагьаннабла биалли, чедирад уди».

Чедибси Жагьаннабла ганзухъ – бегIлара «кIантIиси» саби танбихIла декIдеш хIясибли. Илала хIекьлизиб Язид ибну Абу Малик аль-Гьамадини буриб: «Жагьаннабла цIа 7 бутIализибад цалабикибси саби. Чедибсини ЧевяхIси Аллагьлизи  ﷻ тиладибируси саби удибсилизибад берцуди барахъес, илизибад сунес вайдеш хIебиахъес».

Лукьайт ибну ГIамрачибад балахъули саби Аллагьла Расулли ﷺ бурибси: «ХIела Аллагьличил  ﷻ хъя бирулра, гьарли-марли, Жагьаннабла 7 къапу лерти сари. Цаличибад кIиибилличи гIеркъадеш 70 бархIи урчила мурда вашесцад саби». Аль ХIаким.

 

Илди ганзухъуни-даражабала уми сари:

  1. Джагьаннам.
  2. Лазза.
  3. ХIутIама.
  4. СагIир.
  5. Сакьар.
  6. ДжахIим.
  7. Гьавия.

 

«Жагьаннабличила 75 суал» жуз хIясибли хIядурбарибси.

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 д.) №6.


Динна гIилмула кьани гьаргбарибси

Дагъистайзибси ислам динна тарих дебали давлачебси саби. Нушала динна гIялимти гьар-чинабалра машгьурти ва хIурматла адамти саби. Илдани сабри халкьлис бегIлара къиняси замана пачалихъли бархьбатурхIелира уркIбази берцудила иман минабируси. Лавашала районна Кьакьамахьила шира ил шайчиб дебали...


Юсуф Идбаг

Иш дунъяла жагадеш Зулайхас цIябкабиуб, Хурегла тIягIям агу, я хIулбас гьанкI агара: Аррякьи ил туснакъла къапулигIи тIашризур, УркIилизиб дардличил хIулбазир бисаличил, Руржуси тIамаличил Юсуфлизи гъайрухъун: - Туснакълав сайра или вари хIед гьанмабикаб, Иш дунъяла туснакъра, цIябдешра наб...


ЧевяхIсилис бегIлара хIейгуси

(бехIбихьуд 5 – ибил номерлизиб)   Урег-ибил. Къадагъаласи сари хьунул муруйс, эгер илини хIябал тIалакь дедили виалли, декIардеш агара муруй илди цагьакIли хIябал дедибал яра илди баз ургарли цацали дедибал, яра гьачамли илди дугьби дурибал тамай декIарикес пикриличил. Ил анцIбукьлизир хьунул...


Исламла календарьлизибад

Гьарил бархIи – ЧевяхIси Аллагьла ﷻ савгъат саби. Хъуммартид иличила челябкьлаличила паргъатагарти ва кьакьати пикрумазив. Арбякьунсиличила децI, шишимала ураса… Ца Аллагьличицун ﷻ хъарахъи ва гьаладяхI вашен!   Дурхъаси хIядислизиб бурили саби: «БегIлара Аллагьлис ﷻ...


Буралаби

Адамличи адамла диги – дишес хIейрути цIа сари. ВегIлис хIейгуси цархIиллисра хIебиру. Вайси хабар жявли тIинтIбирар, гIяхIси хабар – кьанни. Вавни дерхъалли бирар мирхъили варъа бируси. МалхIямси гъайлира адам шадвиру. Някъбани вайси баралли, бекIли жаваб луга. Пикриагардеш...