бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Селизиб саби илала мягIна?

Селизиб саби илала мягIна?

Кьуръайзиб (24:31 ибил аятлизиб) бархьаначи гIеббурули саби хьунул адам кIапIли рашахъес ва сунела кьаркьала гьаргхIебирахъес. Илкьяйдали илизи насихIят кьяйдали, сунела жагадеш лебтазилра чехIебиахъес маслигIятбирули саби. Хьунул адамлис цархIилтала гьалар (хаслира урхIла мурул адамтала) къугъали каризес багьандан, дяхI дикес, жагарирес асубируси ахIен. Дузахъулрав нушани ЧевяхIсини кадизахъурти илди кьанунти?

 

ИшхIелла замана ил суайс жаваб гес дебали къиянбулхъули саби, кIапIли башути хьунул адамти булан, лебталалра хIерани чучи дитIакIесли, гьар шайчибад жагабиубли башухIели.

Се саби хIижаб? ХIижаб гIяраб мезличибад пардав ибси саби, цархIилван буралли, кIапIриъни. Россиялизиб хIербирути бусурман хьунул адамтас ил кIана саби. Гьар хьунул адамла палтарлизир, кIапIли хIерашусилара кIана, шарф чараагарли лерти сари. Тарихли чебиахъуливан, се заманализирра хьунул адамли кIана, яра шарф чебурцусири. БекI гьаргли рашни адуцалачерси рурсилис, яра шери рякьунси хьунул адамлис цIахдешлизи халбирусири.

Ишди бурхIназиб РФ-ла Пачалихъла Думала депутат С. ХIямзаевли хьунул адамтала кабизличила сунела пикри бурибсири. Илала пикри баянбирули, бурес дигулра. Ил ца шайчивад вархьлира сай. Дагъистанлантани гIярабла миллатла илдачицун хасти гIядатуни дузахъес хIяжатси ахIенгу. Бусурман адамтачи хъарси саби чIянкIли динна шайчирти кьанунти дузахъес, илдала миллатличи мешуикес хIяжатдеш агара, сенахIенну нуша ЧевяхIсини дагъистанланти сарливан акIахъубтира. Дагъистанлантала гьатIира декIар-декIарти миллатуни лер, илизиб гьайгьайрагу, дурхъаси хIикмат (пасихIдеш), дигIяндеш гьаргбирули саби. Дагъистанлантала гьарил миллатличи хасти саби-бегIти гIядатуни, культура лерни чебиулра. Гьарил цIедешла саби-бегIси бизидеш, тIем, бяхIчибиз дируливан, миллатуналара илди лерти сари. Ил багьандан нуша даргантили акIнилис шукрубарес чебси саби ва илкьяйдали нешла мезла, миллатласи культурала, нушачи хасти адаб-хIяялашалти лишантала кьадри-кьиматра дагьес хIяжатти сари. Дунъяличиб селра ца иткъи алкIуси ва бетаруси ахIен. Гьар се-секIа мягIна, мурхьси бухIнабуц лебси саби. Нушала улка мурталра цархIилти динаначи, декIар-декIарти миллатунала адамтачи уркIи аргъесли, малхIямли хIербикIусири. Дахъал миллатунар ва динанар улкализиб лебилра халкь цаличил ца уржили, хIурматбирули унраличиб хIербирутири. Илизиб саби нушала улкала урхIмешуахIендешра. Россиягъуна улка, гIур цархIил лебси ахIен, сунезирра илдицад дахъал миллатуни цаличил ца уржили хIердирути.

ГIярабла мез, миллат нушаб дебали дигахъути сари, сенахIенну дунъяличив бегIлара гIяхIси ва черяхIти адаб-хIяяла вегI адам бусурмантала умматла Идбаг МяхIяммад ﷺ гIяраб сайри. Ил багьанданра гIярабунала нушани дебали хIурмат-кьимат дирутира. Амма ишбархIи хьунул адамтала чедила куцличила, ил регIриънила тяхIярличила гъайвикIалли, тамашавиэсли саби, сенахIенну, цархIилтала хIерудилиу хIерикесила мерличир цIудара палтарличил регIриубси хьунул адам гьатIиралра лебталалра ургар декIаррулхъули сари, илхIелира хIунтIена байрахъ кьяйдали. Чуйна бураслира, дила пикрили, хьунул адам жамигIятла рухIнар декIаррулхъес гIягIниси ахIенну, хIясибхIераресли, цархIилтачил рарх жамигIятла рухIнар кIунрицIес гIягIниси сари.

ИшхIелла хьунул адамтани ислам модаличи шурбатурли саби, тяп чули челгьути палтар кьяйдали. Селис челгьути цIудара дягIути хIевни, «лебтанилра ну чераабая, рагьабая» рикIусиван, кIунтIубира пушдизахъурли, дяхIра хIулбира риругIер дакили рашуси хьунул адамли? Юх, ил баркьуди аргъес гьамадли ахIен…

Хьунул адам кIапIли, бусурман дин хIясибли далдикибти палтар чегьурли рашахъес чилилра къадагъабирули ахIен, алхIямдулиЛлагь, амма дазула дураулхъесра асухIебирар. Мисаллис, гIярабла улкализи нуша ардякьи, итар миллатла палтар, яра декIар-декIарти рангла палтар чегьурли дашахIелли, лебталалра хIер нушачи битIикIехIе, ва тяп ит «цIуба къянаван» жамигIятлизирад декIардулхъехIе. Ил багьандан нуша хIердируси улкала, ВатIа культурала, гIядатуналара хIурматбирес хIяжатбиркур, илданикIун нуша гьачамалра вайсиличи жидарибти, яра бурсидарибти ахIенра. Гьар секIайзибад гIяхIсицун, бегIлара черикIласицун къиликъ кайсес къайгъибирехIе. Арали калабая…

 

ПатIимат Сулайбанова

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 д.) №6.


Хъалибарглис мягIничерти…

> Хъалибарг – дунъяличиб бегIлара жявхIелла социальный бяхIчибизла институназибад ца саби. Илкьяйдали хъалибарг сабира биштIаси пачалихъличи мешубиркуси жамигIятла белхъхIебелхъуси бутIара саби.   ГIямрула илди хIекьдешуначила нушазивад гьарилли балуси саби. ГIядатлибиубливан,...


ГIемчбушибхIели се ирес гIягIнисил

ГIемчикIни – адамла саби-сабил бетаруси саби, илхIели гьигьикIути диркIанти умудирути сари. Ил багьандан Аллагьлис ﷻ деза багьахъес гIягIниси саби: «АльхIамдулиЛляхI» или.   ГIемчибхIели мухIли някъли яра явлухъли кIапIбарес чебиркур, хабарагарли алавчартачи кIантIури...


ХIял-тIабигIятли сай жагаируси

Гьалабван гIямрулизибадси ца ишгъуна анцIбукь хIясиббарира. Ца кинолизибадси бутIа чебиахъулри. Хьунул адамли беркала бируси мерличирти лерил секIал зянкъдикIахъулри, тIалхIяна дялчулри ва ахъли чIяррикIули, сунела белкIунси макьала чарбарахъес гъайрикIулри. Ил паргъатрарес бирули ахIенри илаб...


Сегъунти дирара бунагьуни

Бунагьуни агарти идбагуницун саби бирути, адамти биалли бунагькарти саби. Адамла гIямрулизир дигу-хIейгули кадиркути дахъал бунагьуни дирули сари, амма Аллагьла ﷻ уркIецIиличи дирхули, илдала черкад тавбара дарили илдачи гIур чархIедулхъес кьасбарес чебиркур.   ХIулбала бунагьуни УрхIла...


Мура гьаларти хьуна чеблуми

Хьунуй мура гьалар халати жавабкардеш дихути сари ва иличир дахъал чеблуми лерти сари:   Хьунул хъали-цIализир муруйс тамай мутIигIли рирес чебиркур. Илис мурул вигахъес чебиркур ва иличил мурталра малхIямли рирес гIягIнибиркур, ил кьабулли калахъес риубси бирес илала чебла саби. Эгер илини...