бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

ШайтIайзибад мяхIкамдеш бирни

ШайтIайзибад мяхIкамдеш бирни

ШайтIайзибад мяхIкамдеш бирни

Бусурман адамла уркIила чIумадеш къалаличил цугбурцули саби. УркIи – къала биалли, шайтIан душман саби ил къалализи бухIнабухъес ва ил буцес дигуси. Къала душмайзибад батахъес багьандан, къапу лерси мер багьес ва илди дебали цIакьдарили, чIумадарес гIягIнити сари.

ШайтIан гьирбикIнилизибад уркIи мяхIкамбарес, иман чIумабарес гьарил бусурман адамличи хъарси саби. СенахIенну илини Аллагьличил ﷻ вягIда барибсири, Кьиямала бархIиличи бикайчи лугъри чеббулкIахъес.

ДекIардарили сари шайтIан адамла уркIилизи абацIили, вайлашал асарбарес бирути тяхIяр-кьяйда:

1. Гьими, гIясидеш, цIакьси гъира (шагьват).

Бурули саби, ца адабчевси адамли иблислизи хьарбаили сай:

- Секьяйда хIуни адамти мутIигIбирусири?

- Нуни илди гIясибиубхIели ва гъирализибхIели арилизи бурцусира.

Гьачам, монахлис илбис къаршибикибхIели, илизи хьарбаили сай:

«Адамла сегъуна къиликъли хIед кумекбирули?»

«Гьалакдешли, жявли гьимуркIнили, бехIзидешли, - жаваб бедиб илбисли, - марлира, жявли гьимуркIуси адамличил нуша биштIати дурхIни тапличил кьяйда хIязтали диркьутира ва нушаб мутIигIбирутира».

2. Кьясдеш, хIясаддеш ва кьиркьирдеш.

Адам кьиркьирси ва тамяхIкарси виалли, ил сабабли ил алавчарсиличи гIянцIра сукъурра вирар.

ХIясаддеш сабабли сабри иблисличи лягIнатбушибси. ХIясаддешли сукъурварили сайри Кьабилли Гьабил кавшибсира. ТамяхIкардешли биалли, илбислис Адам виргIявиргес кумекбариб.

3. Велкъундеш, тухъдеш.

Велкъундешли цIакьти хIялани (шагьватгъунти) имцIадиру, илди биалли, шайтIа ярагъ сари.

Велкъундешли адам 6 далтIути секIайчи левкуси сай:

1) УркIилизиб ЧевяхIсила гьалабси урехи агарбиру;

2) Аллагьли ﷻ акIахъубтачи уркIецIиагарвиру;

3) ГIибадат бирес къиянбулхъан;

4) ЦархIилтала насихIят чехIейсу;

5) Сунени бируси насихIят цархIилтани чехIейсу;

6) Излуми имцIадиру.

4. Ялавкардеш (подхалимство)

Адамлизир ялавкардеш имцIадиалли, шайтIай илизир макру-гIямултира имцIадиру, илдани биалли, адам цархIилтала гьалав гIяхIси пикри акIахъес чебаълис (нукьуйс някьиш) дирути къайгъначи левку.

5. Лебдеш, мас-мулк, арц (имущество).

Гьарил манзил адамла мас-мулк сунес хIервиэс хIяжатси кьадарла чеди имцIабирухIели, шайтIай ил тяхIярлизиб сунес мер бургули саби.

6. Къалабадеш, гьалакдеш.

МухIяммад Идбагли ﷺ бурибсири: «Къалабадеш ва гьалакдеш шайтIайзибад саби, ряхIятдеш ва паргъатдеш биалли, ЧевяхIси Аллагьличибад ﷻ ».

7. Кьиркьирдеш ва мискиндешлизибад урехи.

Марлира, ил урехили адамла уркIиличи халаси асарбиру, мас-мулк бурчахъес гъира имцIабирахъу. Илдигъунтачи биалли, халаси жазаъ хIядурли саби.

8. Давлаличи, чеимцIаси эркиндешличи диги.

Гьарли-марли, шайтIай халаси къайгъибируси саби иш дунъяла лигIматуни цакьадар жагадарес ва халадарес, адам ил шайтIа гьунчив вебкIайчи. Ил гьунчи викибси адам Аллагьличи ﷻ хIерхусили убкIнила урехи леб.

9. Бусурман адамтачила вайси пикри алкIахъни.

Аят 12, сура «Худжурат».

Марлира, вирхуси бусурман адамли сунела бусурман узи марварес къайгъибиру, кIибяхIян мунапикьли нукьсандешунагIив умцIули, илдицун чедиухIели.

10. Адамтазиб балкIси пикри алкIахъни.

Адамти хатIаласи пикриличи кили, Аллагьла ﷻ хIякьикьатличила ва Илала сипатуначила пикрибикIахъни. Чула дагьрили аргъес хIебирути секIайчила васвасбикIахъни. Иличибли илди динна хьулчиличила васвасбикIар, яра Аллагьлизир ﷻ агарти секIал чеимцIадарили, чедалта. Ил секIай адам бархьси гьунчив сайра или гьанбикахъили, Аллагьличи ﷻ хIерхниличи кес вирар. Ил тяхIярли бусурманти-ургаб фитна биэс бируси саби.

11. ЦархIил мазгьаб бузахъусила хIурматхIебирни.

Ца мазгьаб бузахъуси бусурман адамли, цархIил мазгьаб бузахъути мучлаагарбирес, уркъбяхъуни дурес, мучлаагарбарес асухIебирар. Ил мазгьабла гIялимтачи васвасикIули, илди убяхIбирнира лайикьагарси баркьуди саби.

Иличила мисал гьанбушес вирар: ШафигIитунала мазгьаб бузахъусини, Абу ХIянифала мазгьабла адамти балтIули, «хьунул адамличи къячикунхIели дазала хIедулъан» или викIуси адамличила ва илдигъунти цархIилтира дахъал анцIбукьуни къаршидиркули дирар.

Ишар гьандушибти сари бекIлидиубти ва гьаман къаршидиркути, адамла уркIилизи шайтIан бухIнабухъести сабабти.

ЧевяхIси Кьудратла ВегIли илдазибад берцуди бараб.

УркIбазиб иман цIакьбикIахъес ЧевяхIси Аллагьли ﷻ гьариллис тавфикь бараб! Амин.

МухIяммад МяхIяммадов

2026-09-01 (РабигIуль-Авваль 1448 д.) №9.


ЖумягI бархIила суннатуни

Ассаламу гIялайкум, ахIерти динна узби, жумягI бархIила суннатуначила бирар нушала вягIза.    Аллагь ﷻ нушачи дугьаизурли викIули сай: «Ва дирхути, хIуша жумягI бархIи жидарибхIели хутIбаличи лехIяхъахъес, дехIибала дарахъес, къалабадикирая ва вачурти датирая ил хIушаб гIяхIси...


Россия гъармука улка ахIен

Нушала улкали Украинализиб дурабуркIуси дявила хасси балбуц 1941-1945-ибти дусмазиб Германияла фашистуначил кабикибси нушала ВатIа ЧебяхIси дергъичиб бухъянбитIи саби. Ил багьандан ургар Россияла Президентла пресс-секретарь Дмитрий Песков илис «нушала улкали Украинализиб дурабуркIуси дявила...


Суалти-жавабти

- ДехIибала дируси мерлар яра палтарличир житала гъез диалли дехIибала халдирутив? Ислам хIясибликIун жита умуси мицIираглизи халбируси саби. - Имам ан-Навави «Мингьаж ат-ТIалибин» жузлизив викIар: «Кьаркьа кесекуни мицIираглизирад декIардикибти, илкьяйдали гъезра, бебкIибси...


Чили жаваб лугуси?

ХIера, нушала улка 35 дус хIербирули саби базарла экономикала журализиб. Демократия саби ил, бикIули саби нушачиб. Гьалаб социализмала улка сабри. Дила пикрили, гIядатла адамлис дебали балбикибси пачалихъла кабиз сабри ил. ГIе, гьаларти дусмазиб, гъаибил даршдуслихъла гъаибти дусмачибад...


Иличирли декIардулхъулра

Нушала тах шагьар МяхIячкъалализирти гIямру дахъ дебали дуцIли ардашули сари. Адамти даим къалабали саби хIянчиличи ва белчIудиличи балкьаэс. Буралли, адамтала гIямрула халаси бутIа гьундурачиб арбашан биубли саби. СенахIенну шагьар халабикIухIели ва илала ца мерличивад цархIил мерличи ваэс...