бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

ШайтIайзибад мяхIкамдеш бирни

ШайтIайзибад мяхIкамдеш бирни

ШайтIайзибад мяхIкамдеш бирни

Бусурман адамла уркIила чIумадеш къалаличил цугбурцули саби. УркIи – къала биалли, шайтIан душман саби ил къалализи бухIнабухъес ва ил буцес дигуси. Къала душмайзибад батахъес багьандан, къапу лерси мер багьес ва илди дебали цIакьдарили, чIумадарес гIягIнити сари.

ШайтIан гьирбикIнилизибад уркIи мяхIкамбарес, иман чIумабарес гьарил бусурман адамличи хъарси саби. СенахIенну илини Аллагьличил ﷻ вягIда барибсири, Кьиямала бархIиличи бикайчи лугъри чеббулкIахъес.

ДекIардарили сари шайтIан адамла уркIилизи абацIили, вайлашал асарбарес бирути тяхIяр-кьяйда:

1. Гьими, гIясидеш, цIакьси гъира (шагьват).

Бурули саби, ца адабчевси адамли иблислизи хьарбаили сай:

- Секьяйда хIуни адамти мутIигIбирусири?

- Нуни илди гIясибиубхIели ва гъирализибхIели арилизи бурцусира.

Гьачам, монахлис илбис къаршибикибхIели, илизи хьарбаили сай:

«Адамла сегъуна къиликъли хIед кумекбирули?»

«Гьалакдешли, жявли гьимуркIнили, бехIзидешли, - жаваб бедиб илбисли, - марлира, жявли гьимуркIуси адамличил нуша биштIати дурхIни тапличил кьяйда хIязтали диркьутира ва нушаб мутIигIбирутира».

2. Кьясдеш, хIясаддеш ва кьиркьирдеш.

Адам кьиркьирси ва тамяхIкарси виалли, ил сабабли ил алавчарсиличи гIянцIра сукъурра вирар.

ХIясаддеш сабабли сабри иблисличи лягIнатбушибси. ХIясаддешли сукъурварили сайри Кьабилли Гьабил кавшибсира. ТамяхIкардешли биалли, илбислис Адам виргIявиргес кумекбариб.

3. Велкъундеш, тухъдеш.

Велкъундешли цIакьти хIялани (шагьватгъунти) имцIадиру, илди биалли, шайтIа ярагъ сари.

Велкъундешли адам 6 далтIути секIайчи левкуси сай:

1) УркIилизиб ЧевяхIсила гьалабси урехи агарбиру;

2) Аллагьли ﷻ акIахъубтачи уркIецIиагарвиру;

3) ГIибадат бирес къиянбулхъан;

4) ЦархIилтала насихIят чехIейсу;

5) Сунени бируси насихIят цархIилтани чехIейсу;

6) Излуми имцIадиру.

4. Ялавкардеш (подхалимство)

Адамлизир ялавкардеш имцIадиалли, шайтIай илизир макру-гIямултира имцIадиру, илдани биалли, адам цархIилтала гьалав гIяхIси пикри акIахъес чебаълис (нукьуйс някьиш) дирути къайгъначи левку.

5. Лебдеш, мас-мулк, арц (имущество).

Гьарил манзил адамла мас-мулк сунес хIервиэс хIяжатси кьадарла чеди имцIабирухIели, шайтIай ил тяхIярлизиб сунес мер бургули саби.

6. Къалабадеш, гьалакдеш.

МухIяммад Идбагли ﷺ бурибсири: «Къалабадеш ва гьалакдеш шайтIайзибад саби, ряхIятдеш ва паргъатдеш биалли, ЧевяхIси Аллагьличибад ﷻ ».

7. Кьиркьирдеш ва мискиндешлизибад урехи.

Марлира, ил урехили адамла уркIиличи халаси асарбиру, мас-мулк бурчахъес гъира имцIабирахъу. Илдигъунтачи биалли, халаси жазаъ хIядурли саби.

8. Давлаличи, чеимцIаси эркиндешличи диги.

Гьарли-марли, шайтIай халаси къайгъибируси саби иш дунъяла лигIматуни цакьадар жагадарес ва халадарес, адам ил шайтIа гьунчив вебкIайчи. Ил гьунчи викибси адам Аллагьличи ﷻ хIерхусили убкIнила урехи леб.

9. Бусурман адамтачила вайси пикри алкIахъни.

Аят 12, сура «Худжурат».

Марлира, вирхуси бусурман адамли сунела бусурман узи марварес къайгъибиру, кIибяхIян мунапикьли нукьсандешунагIив умцIули, илдицун чедиухIели.

10. Адамтазиб балкIси пикри алкIахъни.

Адамти хатIаласи пикриличи кили, Аллагьла ﷻ хIякьикьатличила ва Илала сипатуначила пикрибикIахъни. Чула дагьрили аргъес хIебирути секIайчила васвасбикIахъни. Иличибли илди динна хьулчиличила васвасбикIар, яра Аллагьлизир ﷻ агарти секIал чеимцIадарили, чедалта. Ил секIай адам бархьси гьунчив сайра или гьанбикахъили, Аллагьличи ﷻ хIерхниличи кес вирар. Ил тяхIярли бусурманти-ургаб фитна биэс бируси саби.

11. ЦархIил мазгьаб бузахъусила хIурматхIебирни.

Ца мазгьаб бузахъуси бусурман адамли, цархIил мазгьаб бузахъути мучлаагарбирес, уркъбяхъуни дурес, мучлаагарбарес асухIебирар. Ил мазгьабла гIялимтачи васвасикIули, илди убяхIбирнира лайикьагарси баркьуди саби.

Иличила мисал гьанбушес вирар: ШафигIитунала мазгьаб бузахъусини, Абу ХIянифала мазгьабла адамти балтIули, «хьунул адамличи къячикунхIели дазала хIедулъан» или викIуси адамличила ва илдигъунти цархIилтира дахъал анцIбукьуни къаршидиркули дирар.

Ишар гьандушибти сари бекIлидиубти ва гьаман къаршидиркути, адамла уркIилизи шайтIан бухIнабухъести сабабти.

ЧевяхIси Кьудратла ВегIли илдазибад берцуди бараб.

УркIбазиб иман цIакьбикIахъес ЧевяхIси Аллагьли ﷻ гьариллис тавфикь бараб! Амин.

МухIяммад МяхIяммадов

2026-08-01 (Сафар 1448 д.) №8.


ГIяли ибн Абу ТIалибла мижит

Нушани гьалабра нушала белкIаназиб жIявхIелла мижитуначила бурибсири. Иш яргализиб гьанбушес дигулра ГIяли ибн Абу ТIалибла мижитличила. Илала сурат кабяхъили саби гьижрала 1271 ибил дуслизиб дураибси Афганиста 1000 афгани къурушлизиб. Илизиб нушани чебиулра халаси мижит, берхIила нуранани...


БекIлибиубси ва мягIничебси масъала

Нушала улкали гIергъити дусмазир хъалибарг мяхIкамбарес ва гIеббуцес багьандан дурадуркIути сагадешуни дебали дигести сари. Бахъал дурхIначилти халибаргунас дедлугути арц, пособиеби, нешдешла капитал ва цархIилтира кункдешуни лер.   ГIергъиси манзил нушала улкализир 31 хIукму кьабулдарили сари...


Цахтони

ГIягIнидиркур: (4 порциялис) диъ – 500 гр; бурт (яра мацони) – 300 гр; хиви (грецкий) – 200 гр; кинза – 1 хала; укроп – 5 кьяли; итан жерши – 4 цула; хмели-сунели – 0,5 чяйла кьулса; зе, хIунтIена ва цIудара исиут – бизидеш...


Суалти-жавабти

– Мурул-хьунул декIарбикили гIергъи хьунуйзиб муруйзибад къиян –хIекь чебахъахъес (компенсация) тIалаббарес ихтияр лебсив, эгер мурул цахIнаб хIербирухIели хьуна арцличил хIерирули кали виалли? – Эгер мурул хьуна арцличил хIерирули кали виалли, илини биалли дугьбачил иличи...


Азгъинти дурхIначила

Муртрил сахаватси ва бузери дигуси хъубзара адам хIерирули уили сай. Илала азгъинти ва кьиркьирти дурхIни буили саби. ВебкIес гьалаб хъубзарли дурхIни сунечи жибарили сай ва пулан мерличибси хъуличиб кур буркъадалли, хазна бургидая или бурили сай. Хъубзара вебкIибмад, илала дурхIни ургубализи...