бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Дагъистанна муфтийла мубарак

Дагъистанна муфтийла мубарак

Ассаламу гIялайкум ва ряхIматуллагьи ва баракатугьу, ахIерти узби ва рузби!

 

УркIи-уркIиларад хIуша мубаракдирулрая дурхъаси дуббуцарла Рамазан баз сабаъниличил. Ил баракатла манзил саби къайгъичебдешла ва мутIигIдешла, гIяхIти баркьудлумала, умувирнила ва уркIецIила, илкьяйдали Кьудратла ВегIла чебяхIси сахаватдешла.

 

Рамазан - Аллагьла ﷻ уркIецIи саби, сенкIун ил базлизиб Аллагьла Дев - Кьуръан бирхутачи бархьибсири, дурхъаси савгъат сабливан, гIяхIдешличи жибикIуси ва вайдешлизибад мяхIкамбируси насихIятчи сабливанра.

Даимти гIямрулис ил баз халаси пайдаличил беркIахъес Дунъяла ВегIбекIлизи тиладибарес, ва ЧевяхIсилис шукру барес чебиркур, нуша ил базлис гьунидаахъес имкан гибнилис. Ил базлизир сарри Кьудратла ВегIли нушачи дуббуцари хъардарибти. Дуббуцибтачи хъарси саби лерил вайдешуназибад мяхIкамдеш барес: гъай-мезлизибад, къунбазибад, жалтазибад, бугьтантазибад, вайти пикрумазибад ва гIяхIдеш биресцун къайгъибирес.

Рабазан - нукьсандешуназибад умувирнила баз саби, адамла кьаркьацун ахIи, рухIласи умудешра лебхуси саби.

Алавтачила гъай-мез датирая, сенахIенну дугьбани селичибалра дебали децIагахъес вирар, ва бурибсилис Аллагьла ﷻ гьалар жавабкардеш дихес гIягIниси саби. Бунагьуначивад чевурхниличи умутличил гIяхIдеш биреная, ва хIушала гIибратличибли алавтира адабдешличи жибиреная. Хъуммартидая хIушани кумекбарес дирутачила, сенкIун ил ЧевяхIсила гьалабси нушала чебла саби. Дируцад мискинтас садакьа имцIабиреная.

Аллагьла Расул - МяхIяммад Идбаг ﷺ викIар: «Марлира гьалжанализир «ар-Раян» дикIути хасти къапу лерти сари. Илдази Кьиямала бархIи абицIути саби дуббурцантицун, ва цархIил чилра ахIейцIур. Хьарбиу: «Чинаба дуббурцанти?», ва илди ила абицIур. БегIлара гIергъиси ацIили гIергъи, къапу гIекIути сари, ва гIур чилра илавад ахIейцIур" (аль-Бухари, Муслим).

Дуббуцарла базла даражаби дахъал сари, ил багьандан нушала къайгъира лайикьсили биэс гIягIниси саби.

ИшбархIи лебил инсаниятличи дахъал къияндешунала манзил бакIили саби. Илди асилдешличил ахъес кумекбиру чIянкIли умуси уркIилизибси бирхаудили ва ЧевяхIсиличи умутбихьнили. Аллагьли ﷻ нушази Кьуръайзиб гьанбуршули сай (мягIна): «Марлира къияндешунас гIергъи - кункдешуни...»(сура "Аль-Инширах", аятуни 5-6).

Кьудратла ВегIлизи тиладибирулра иш къиянси манзил, нушала уркIби чIумадарахъес ва сабур гахъес. Илкьяйдали Аллагьлизи ﷻ тиладибирулра нуша лерилра излумазирад, низамагардешлизирад ва балагьуназирад дерцахъес.

Аллагьли ﷻ кумекбараб нушаб Рамазан бегIлара гIяхIси гIибадатлизиб беркIахъес. Ил баракатла, гIяхIдешла, ряхIму-уркIецIила ва дигила баз рухIласи умудешлис, уркIбазиб ряхIятдешлис ва гIяхIти баркьудлумас сабабли биаб.

ЧевяхIсини кумекбараб нушаб дуббуцарла бурхIни хасси гIибадатлизир деркIахъес, гIяхIти баркьудлуми ва балга-дехIибай биалли, адаб-хIяяла ва рухIлашал нушала ВатIан сагабиахъес ва вавалибяхъяхъес.

ДР-ла муфтий, шайх ГIяхIмад-апанди ГIябдуллаев

 

2026-08-01 (Сафар 1448 д.) №8.


Азгъинти дурхIначила

Муртрил сахаватси ва бузери дигуси хъубзара адам хIерирули уили сай. Илала азгъинти ва кьиркьирти дурхIни буили саби. ВебкIес гьалаб хъубзарли дурхIни сунечи жибарили сай ва пулан мерличибси хъуличиб кур буркъадалли, хазна бургидая или бурили сай. Хъубзара вебкIибмад, илала дурхIни ургубализи...


БекIлибиубси ва мягIничебси масъала

Нушала улкали гIергъити дусмазир хъалибарг мяхIкамбарес ва гIеббуцес багьандан дурадуркIути сагадешуни дебали дигести сари. Бахъал дурхIначилти халибаргунас дедлугути арц, пособиеби, нешдешла капитал ва цархIилтира кункдешуни лер.   ГIергъиси манзил нушала улкализир 31 хIукму кьабулдарили сари...


Суалти-жавабти

– Мурул-хьунул декIарбикили гIергъи хьунуйзиб муруйзибад къиян –хIекь чебахъахъес (компенсация) тIалаббарес ихтияр лебсив, эгер мурул цахIнаб хIербирухIели хьуна арцличил хIерирули кали виалли? – Эгер мурул хьуна арцличил хIерирули кали виалли, илини биалли дугьбачил иличи...


Имам аль-Байгьакьи

Абубакр ГIяхIмад ибну аль-ХIусейн ибну ГIяли ибну ГIябдуллагь ибну Муса аль-Хусравжирди аль-Хурасани, аль-Байгьакьи кьяйда валуси, акIубсири гьижрала 384 ибил дусла шягIбан базлизив, аль-Байгьакь мерла Хусравжирди шилизив. Аль-Байгьакь Нисабур (Нишапур) шагьарличибад гьарахъли ахIи мерлабиубсири,...


Республикализивра цаибси

Дила белкIла игитгъуна адамличила макьала белкIес цазаманализиб къияннира бирар, гьамадлира. Мурхьти багьудлумачилси гIялимличила белкIес, хаслира ил академик виалли, лайикьси тяхIярли бетхIерар или гьанбиркули бирар. ГIялимличил ца даражаличир ихтилатдикIес, гIилмулашал мурхьти илала багьудлумачи...