ТIАБИГIЯТЛА ДАРМУНТИ
ТIАБИГIЯТЛА ДАРМУНТИ

Инжир
Инжир жяв замунтачибад адамтас тянишси саби. Ил цIедеш берубхIелира дебали пайдаласи саби. ХIязлис ахIенри Александр Македонскийла гIяскарла бургъантани илди дергълизи дихути. Инжирлизир А,С,Е,РР ва В кьукьяла витаминти, натрий, калий, кальций, магний, железо, фосфор ва цархIилти пайдалати секIал лерти сари. Гьалар хIедикьурти цIедешла шинкIадешличил чинтIби урисутири. Илизиб халаси кьадарла калий лебнили, уркIила-тумала излуми лертас ва хIила гъяж ахътас дебали пайдалати сари. Илди цIедеш кумекладирули сари мурул адамтала арадешлис, инфарктуни ва инсультуни хIедиахъесра.
Хьунул адамтасра илди дебали пайдалати сари: хIила туми дягIудиъниличи (варикоз), кьяшми думдниличи, гIемсни дуцниличи къаршидеш дирули. Илкьяйдали инжирли цIерхьдеш урасес ва кьаркьайзирти агъулати секIал дураэсра кумекбиру. ЦIедешлизиб железо ва фолиевая кислота лебниличибли, биштIатала иммунитет чIумабиахъес, нервабала ва хIила тумала цахIнабикуни ара-сагътили ва ахъси даражаличир диахъес бузар. Кьаркьа чехIейсудеш хIебиалли, ил асубирули саби биштIатас баибти хьунул адамтасра бархли.
Илини биштIати балхутала ниъра имцIадирахъу. Инжирла цIедешли 3 азир дусла бухIнаб, халкьла медицинализиб лайикьси мер буциб. ИшбархIира илала кумекличил сагъдиру: бронхит, хургьрала изала, ангина, фарингит ва чимхъа-умхитIла, жихIла биркIантала бузери жигарбирули саби. ХIила бертаби хIедиахъесра пайдалабируси саби. Амма чимхъала язва, чакарла изала, подагра лебтас ил асубируси ахIен. Инжирлизирад бизиси компот барес вирар ва варъаличил бужес. Инжирла мурабба Дирцибти цIедешла тIелуби урасили, умударес гIягIнибиркур.
Инжирла 1 килограммличи 700 грамм чакарла хIясиббарили, какьая. ЦIедеш какьурси шанг гIяшси цIаличиб буцIарбарили, 5 минут руржахъеная. Чедиб бетаурси хьулехьа убкасили, инжирла шин дурадухъайчи бяргIяхъес батирая. Бизидешлис илизи бибгIянбарибси апельсинна кам бархаэс дирудая. КIинайсра цIаличиб 5 минут руржесаили, бяргIяхъес 10 сягIят батирая. Илкьяйда хIяйнайсра тикрарбарая. БегIла гIергъиси яргализиб лимонная кислота, яра ванилин гъудурбаресра вирар. ГIур мурабба руржути шинничил дирцибти банкабази кабихьили, чебхьлабачил дебабарая.
Cодали кумекбиру
Сода хIябал журала лерти сари: беркесилизи дархиути, секIал ицути ва каустическийти. Илди щелочь имцIали биъниличирли декIардулхъути сари. Нушани имцIали дузахъули дирехIе беркесилизи дархиути сода. Хурег бирухIели, бетIулизи, тортанази дархиули дирехIе. Илди хъулирти цархIил секIайзирра манпагIятдирар. Балала ва архIяла палтар сода дацIахъибти шинничил мяхIкамли дирцес вирар.
Ниъ дахъхIи хIедертурли калахъес багьандан, ружер лябкьяхъухIели илдази камти сода дархаая, 1/4 чяйла кьулса содала ниъла 1 литрличил халбарили. Шанглизиб се-биалра бигубли биалли, ил гьамадли умубирар 1-2 халати кьулса содала какьурли, илар шин руржесаалли. Заваркали ц I я б д а р и б т и к ь я м - к I у ц I у л ва чяйник дуцIарти шинничил ва содаличил умударес вирар. ЧIянкIи, хаслира шала-хьанцIа яра хIунтIена ранг хIедуи сари лерти кьяйда кавлан, даргарухIели 1 чяйла кьулса содала шинна 1 литрличи хIисабдарили даргаалли. ТяхIувиубси манзил сурс-кьакьари изесдяхIялли, дуцIарти шинна стаканнизиб 1 чяйла кьулса содала дацIахъили, бархIилис 4-5-йна кьак баргагьая. Илкьяйдали руржути шиннизи сода какьурли, илдала парличив гьигьикIалли (ингаляция), хъехIра агарбиахъес вирар.
ХIЯДУРБАРИБСИ - Н.ГЪУРУЕВА