бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Пагьмуртала урунж

Пагьмуртала урунж

Пагьмуртала урунж

МяхIяммад Амирханович Тахсурманович акIубси сай 1933 ибил дуслизив Лавашала районна МикIхIила шилизив. 1953 ибил дуслизиб илини МикIхIила урга даражала школа, 1957 ибил дуслизиб ДГУ-ла филологияла факультет тамандариб. Дарган мезла ва литературала чебяхIси даражала мугIяллим, школабазив узули, 58 дус дурхIнас багьуди ва бяркъ бедлугули калун. Дагъистанна урибси учитель, РФ-ла журналистунала Союзла член, дахъал хабуртала, очеркунала, повестунала, назмуртала автор сай.

ПасихIкар гIялим

(МикIхIила хала мижитла имам, шила мадрасала директор МяхIяммад Итоновлис багъишлабирулра)

I
Ассламу гIялайкум 
Имам МяхIяммад-ХIяжи! 
ХIед микIхIентла шайзирад 
Дурхьулрагу саламти! 
Мадраса тIашбатнилис, 
Мижит мицIирбарнилис, 
Шанти-ургаб дурхъаси 
Ислам дин ахъбуцнилис. 
Диннашал къуллукъбарес 
Шила шантас, унрубас, 
Ва гьаннала жагьилтас 
Даим къарауйчивси. 
Дила шайзибадра хIед 
ХIялай икрамбирулра, 
ХIела адаб-хIяялис, 
ГIякьлу-дагьри, гIилмулис. 
ХIу виштIали левалли, 
Алипуни дяркъурри, 
ХIеб вавначи мирхъиван, 
Диннизи вахъ атIунри. 
Бархьси гьунчи кайзурси, 
Бусурман динничира 
Дурхъаси Кьуръайчира 
Халал диги акIубси. 
Египетла «Аль-Азгьар», 
Университетлизир хIуни 
ГIяраб гIилму дяркъурри, 
Гъираличил учIули. 
БелчIудила ахъанай 
Умутличил ахъади, 
Гьарил секIал дагьурли 
Дагъистайзи вакIири. 
Къукъу-лямцIла ургиван 
Вагьариуб шилизив, 
Илини кьасбарилри
 ГIяламлис кумекбарес: 
«Дила шилизибси дин 
Ахъанайчи ахъбурцис, 
Хала мижитла хIурмат 
Дагъистайзи тIинтIбирис». 
Адабра адамдешра 
Дай уркIилизир дихIян,
 Шантасра тухумлисра 
Мурталра марси микIхIен. 
АлкIухIелил хIиличил 
Динничи диги лерси,
 Кьаркьа азирра биркIан 
Кьуръай варакьдарибси.
 II
МикIхIентлис шалда сайри, 
Шантас нурла чирагъри, 
ЖамигIятлис хъарихъри, 
Районнис - шанда къакъбяхъ. 
ГIякьлула урунж сайри, 
ГIилмула ахъанайри, 
Аллагьла ﷻ муъмин сайри, 
Идбагла вали сайри. 
Имамтала авидлар 
ХIурмат-хатир халаси, 
Заклизиб зубариван 
Диннизив вахъ шаласи. 
ХIял-тIабигIят жагати, 
МухIлила гъай мурити, 
Халкьличи ряхIмучевси,
 Мурталра уркIи гьаргси. 
Гъайла пасихI устари, 
Къушум къугъабируси,
 Динна марси гIялимри 
Мажлис къелгIеббикуси. 
Халаси талихI саби 
ХIела шила шантала, 
Ил хIугъуна гIярабист
 Шилизи къаршиикни. 
III 
УркIи ва хIял умути
 Ламус-хатир халати, 
Иманра рухIра ахъти, 
Рияв ва нафс душманти.
 Чихъти адамдешличил 
ХIерирулри шантачил, 
ДецI ва разидеш хIуни 
Дарх дуртIулри илдачил.
 Гьар замана адамтас 
ГIяхIдешуна виркьуси, 
ХIед ахIерти микIхIентас 
ГIякьлумани угьуси. 
Чинав виаллира сай 
Халкьличил валикибси, 
Хъарахъибсила даим 
Мурад барес хIядурси.
 Бируси хIянчилизив 
Мирхъи кьяйда сакIубси, 
Бузерила маргьлизив 
Гьар мурталра гьалавси. 
Дурхъати гIядатуни 
Дахъ мяхIкамли дихIуси, 
Гьалжанна савгъатуни 
Шила шантас дуртIуси. 
ЧеалкIути наслубас 
Гьуни гIеббурусири, 
Дурхъал динна муридеш 
Илдази бужахъуси. 
МакьлатIисли мегь кьяйда
 Жагьилти битIикIулри, 
НасихIят гIякьлумани 
Халати гIеббурцуси. 
IV 
Аллагьла ﷻ гьуникадли 
Шанти гьунчибуршули, 
Кьуръайра бучIахъули, 
ДурхIни разибируси. 
Динничи къакъгьабтала 
Гьаннала жагьилтала, 
Иман сяйхIебиахъес 
Чекайзурли узуси. 
Дунъяла лигIматуни 
Ца шайчи лайдакIили, 
Ахиратла дунъялис 
УркIи хIялай узуси. 
ЖамигIятла зугIлуми 
ХIела хъябличир сари, 
Диннашал халкь руркънира 
ХIела имайзиб саби. 
V 
Адамдеш, халахIерхни, 
Мар уркIила умудеш, 
Гъабзадеш, сабурчебдеш, 
ХIялалдеш, сахаватдеш: 
Кьуръайзирти дурути 
Мурхьли пикридируси, 
Вайси-гIяхIси бекIдарес 
Дуги-хIери хIейкIуси. 
Къяна-шилтахъ агарси, 
Гъай-мез, гьими агарси, 
ШутIни-къунби агарли, 
ХIялай гIямру дуркIуси. 
ГIякьлулизив духуси, 
ГIилмулизив пасихIси, 
Даражализив ахъси, 
ХIянчилизив серхурси.
 VI 
ГIилмула ганзухъуни
 Гьар-гIергъили ахъили, 
Ахъанайчи ацIири,
 Къиян гьуни буцили. 
Аллагьли ﷻ бедиб пагьли 
ГIилму мутIигIбарибси, 
Динул-Исламла гьуни 
Бахъ чIумали буцибси. 
Кьуръанра шаригIятра 
Дай уркIила кайхьибси,
 ДугIяра кьанунтира 
Байрахъван ахъдуцибси. 
ХутI кьяйда тIинтIкадиуб 
Дин-Исламличи диги, 
Зим кьяйда минадиуб
 Чархла азир биркIайзи. 
Бусурман гIилмулизи 
Бахъ мурхьси гъарш каибси,
 Илала сабухъли хIу 
Тамай разиварибси. 
Бац-БерхIи шаладикIар 
ГIялам шалабирули, 
ХIуни шалабирулри 
МикIхIила шила шанти. 
Аллагь ﷻ разивиахъес 
Чекайзурли узулри, 
МяхIяммадла ﷺ дугIяби 
Халкьлизи иргъахъули. 
ХIу левси мажлислизиб 
Лазат бирар имцIали, 
Гьалжанна булбулливан 
Зикру бирид жагали.
 VII 
ХIярамла ванзаличир 
Бунагьуни дирцибси,
 ГIярафа дубурличи 
Лачин кьяйда ацIибси. 
ТIаваффара СагIъюра 
Сагъли алавдарибси, 
Маккала дурхъал нурли 
Вана-дурхъаварибси, 
Мадинала шагьарли 
Марли хIяйранварибси, 
Маккала нурли хIура 
Сайри шалаварибси, 
Дурхъал зам-замла шинни 
ХIу умуварибсири. 
ХIяжла сага хабурти 
Ши-шантачи дихуси.
 VIII
 ХIу гIямрули велкъаби, 
Аллагьлира ﷻ вихIяби, 
Кьисматли вархьараби, 
Шантани гIевуцаби. 
Разидеш ва хIулбукIри 
Гьаман хIед гьунидиаб, 
Арадешра чагъдешра 
Мурталра каммадиаб. 
Хабчабра рахъ духуси 
Шалдаван шаларикIаб, 
Пергер уршби-рурсбира 
ЧатIниван разибираб. 
Вали сайри Аллагьла ﷻ 
Муъмин сайри Идбагла ﷺ , 
МикIхIен МяхIяммад-ХIяжи, 
Шадли гIямру деркIаби!

2026-02-01 (ШягIбан 1447 д.) №2.


Низигъарила чяй

Дерубти яра зярхIти низигъарила 1 халаси кьулса; Шин – 500-700 мл; Варъа – 3 чяйла кьулса; Лимон – 3 кесек. Ружери бакIахъибти шин низигъариличи кертIили, чяй 10 минутцадхIи кIапIдарили датирая. КертIили гIергъи ванати чяйлизи, бизидеш хIясибли, варъа ва лимон бархаая....


Янилизир пайдалати

Янилизир нуша бусягIят думсулра, гьанкI хIебиусин билзулра ва жявли зягIипдиркулра. Иличил барх иммунитет гIяшбиъниличибли цIакьагардирулра. Илгъуна аги витаминти хIедиъниличиблира бируси саби. ХIушаб гьаладирхьулра янилизир имцIали пайдалати цIедеш ва овощуни.   Апельсин – пергер...


Ан-Низамия мадрасалис – 950 дус

ДР -ла тах шагьарлизиб халаси халкьани-ургабси мажлис бетерхур, ан-Низамия мадраса акIахъубхIейчибад 950 дус дикнилис хасбарибси. Ил исламла дунъяла ургарти даршдусмала бегIлара мягIничебтазибад цали бируси багьудила центр саби.   2025 ибил дусла декабрь базличиб МяхIячкъалализиб лебил...


Редакциялизи суал

- Нушани 90-ли ибти дусмазир сарри дехIдихьибти дазала-дехIибала дирули ва нушала дахъал чеблуми учидикили сари дуббуцарира дархли. Кьабулбарибси хIяжли илди хIедарибти дехIибала ва уркалунти дуббуцарла бунагьуни ицутив? - Чараагарли уркIи-уркIилавад тавба дарес чебиркур калунти дехIибала ва...


Урги-дергализивад иртан

Умурия гIяскуртани алавбуцибхIели, душмантала ургъан лацла хъарличи ацIили Аллагьал Расулла ﷺ шайчи децIагести гъайли угьули, вявкайкIулри. Иличиб децIагеси се лебси бусурмантас? Гьарил бусурман ургъаннис дигулри кавшес илгъуна увяхIси адам. Амма ил кавшес къияннири, сенкIун ил ахъси ва гьамадли...