бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Пагьмуртала урунж

Пагьмуртала урунж

Рашид Рашидовлис – 95 дус

 

Дагъистанна халкьла поэт, тилмаж, драматург Рашид Меджидович Рашидов акIубси сай Сергокъалал районна Ванаши-махьилизив, 1928 ибил дуслизив.

 

Шила школа таманбарили гIергъи, илини Сергокъалала педучилище белчIун, гIур биалли Дагъистанна педагогикала университетра таманбариб. Илис гIергъи илини черяхIти литературала курсани тамандарибтири. ДекIар-декIарти дусмазив дарган мезла «Гьалмагъдеш» альманахла редакторли, дарган мезла радиопередачабала бекI редакторли ва Дагъистанна писательтала Союзла даргала секциялис бекIдешдирули узули калун. Илала творчество дигантас назмурти гьаладирхьулра.

 

Бисаличил лявкьули сай…

Бисаличил лявкьули сай

Гьар инсан дунъяличи,

ЦIумикIули аркьули сай,

Бара дунъя халбарайчи.

 

Замана хIябал зимла саб

Делхълис, далуйтас,

лякьиртас,

ГIямрули гибси пай ил саб

Нушаб – гIядатла

адамтас.

Амма каммабиаб гъира

Кагибтицун

гIямру лушес,

Тякдешра уркIиагрира

ГIямру багьандан

гIянддушес.

 

Гардла далай

Дарайла гIянайчи

Катурри нешли,

ГъайбикIули саби

Халати гIяшли.

Селилра мабуаб

ХIела паргъатдеш,

Усаэнгу, урши,

ШулгIеррану неш.

Усен, усен, лачин

Мурт усалъада?!

 

ХIед савли берхIили

Рангдиру бягIли,

ХIела сигуг савли

 Гардбиру дягIли,

ХIечил вичIирбулхъан

КаницIуб чатIа,

Ягъари, гIязизси,

Мурт усалъада?!

Усен, усен, лачин,

Мурт усалъада?!

 

Бамсурли арбякьун

ГьанкI ахъес берхIи,

Агь, хIуни ахъибти

Гунзри ишбархIи.

Суркбирулри хункIли

ГьанкIлизибси нед,

Бурагу, гIур гьатIи

Се гIягIнилил хIед?

Усен, усен, лачин,

Мурт усалъада?!

 

Агь, дубурти, дубурти

Диркьбачирти гьинтбира

Лусентачир кьяцнира

ДахъхIи чехIедаили,

Дубуртачи карцIлира.

 

ХIейрулра чIакаливан

Дубурти чедидяхъес,

Ца бара биаллира

Дуги ва хIери ахъес.

 

Агь, дубурти, дубурти,

ГIяхIлас унзурби гьаргти,

Гьункьябас гIинзурбазир

Шин мурталра дяргIибти.

 

ХIушала давлума ну

Гьачам шадирахъулра,

ХIушала мискиндешли

Гьачам цIумикIахъулра.

 

Агь, дубурти, дубурти,

Ну хIушани айкьурти,

ДелкIи ну бекIхIейубра

ХIушаб гIяхIти назмурти.

 

ГIямру нуни деркIибти

ХIедаили ахIен наб

ГIямру нуни деркIибти,

ГьачамхIели демжурти,

ГьачамхIели дяргIибти.

 

ГIямру се заманалра

УркIилис дурхъатири,

Дам-дяд агалра, кьяшми

Делхъли кадулхъутири.

ГIергъити замунтани

Сайра чукурварибси,

Яшавла аги-хIяйзив

ЦахIнав кутурварибси.

 

Чинаб урдубяхъясра,

ГIямру сари судурли,

Се багьес вализасра

Мар ва къяна гъудурли.

 

БебкIа гъамбикIаллира,

ХьуликIус гIяхIдешличи,

Авадандеш ва ахъдеш

ГIямрули сархниличи.

 

ХIедаили ахIен наб

ГIямру нуни деркIибти,

Гьардизаб викIус гIямру

ГIебалкIутас кьадарти.

 

Дунъя жалтазиб саби

Дикьурти цIедеш кьяйда

Кадиркули сар дусми,

БацIкабулхъули саби

Галга дила гIямрула.

 

Харждиубли мургьи-арц ,

Кали сар цадехI пусли.

Диули ахIен илди

Харжанас излумала.

 

Вари, дила зубари,

ХъярхъмабикIуд хIу бишес.

Сецад гIядаббухъалра,

Бара-бара гьандуца.

 

Лерал дахъал пикруми,

БекIхIейубли ну делкIес,

ХIуни дила назмурти

Бара-бара гIердуца.

 

Дунъя жалтазиб саби,

Жалти дахъдикIули сар,

Мурт илди кадурхарал

Багьес агара ахъри.

 

Гьаригу, чебяхIси зак

ХIунилра бара асар,

Иш дунъя чебсаргъесли

Къукъуа гьачам ахъли.

 

Гьала хIеб

Гьала хIебла рангани,

ХIушани къагъварилра,

ХIера дирихь ахъбиуб,

ЛямцIарбухъун дубура.

 

ХIера, кIайдяхIиб чIакни

Авадан дуклумачир,

ЧIакнала дяхIцIурби сар

Делкунти лусентачир.

 

Тамашали пархдалкун

Нур берхIили кертIути,

Мургьилав гъари, арцлав

Дагъистайзир дубурти?!

 

БукIунани гIявначи

ГIяйдариб дурзамтира,

Арцантала тIамраур

Вавназир сар унхърира.

 

Дила Ванаши-махьи,

БелхIунрив гьанкIлизибад,

Гьу-гьари се кайсидал

Ишдус ванзализибад!

 

Арабираб, викIулра,

Гъабгъа гъарш гьала хIебла,

Вари, хIу имцIабикIен,

Дубурлантала давла!

2026-02-01 (ШягIбан 1447 д.) №2.


Ахиратлис дугIя

Кьиямала бархIи хIисаб-суал дирухIели кункдеш акIахъес бучIуси саби, гьар бархIи 25 – йна бучIни гIяхIси саби: «Аллагьумма барик ли филь-мавти ва фи ма багIд-аль-мавти». МягIна: «Я Аллагь ﷻ, ну убкIухIели баракат ва кункдеш га, илкьяйдали вебкIили гIергъира». Кьиямала бархIи лебилар идбагунала...


Сагабарая буркьунза

Имам аль-Бухарила ва имам аль-Муслимла дурхъати хIядисунала дабзти жузазиб бегIлара гьалабси мерличибси хIядислизиб бурили саби: «Гьалжанализи хьурахIейру сунела тухумтачил бархбас къяббердахъибси». Тухумтачил бархбас хIебузахъни бусурман диннизиб халаси бунагьлизи халбирули саби....


ТаравихIла дехIибала

ТаравихIла дехIибала дехIдирхьути сари дуббуцарла Рамазан базла цаибил бархIилис гьалабси дуги, тамандиру Хала БархIилис гьалабси дуги (Хала Дугилизир хIедиру ).   ТаравихIуни мижитлизир жамигIятличил дарни къулайси ва дебали дурхъаси саби, амма имкан агара биалли, хъулир даресра асубирар....


МухIяммад Идбагла ﷺ баракатла хьунри

Жувайрият МухIяммад Идбагла ﷺ хьунул Жувайрият Бану Мусталакь кьамла бекI Харисла рурси сарри. Ил бану Мусталакь кьамличилси дергълис гIергъи ясирбуцибти-ургар лерсири. Илис Барра бикIусири. Ил сунела кьамлизивадси узикьар Мусафия бин Сафванна хьунул сарри, сайра ил дергълизив алхунси. Ил...


Суалти-жавабти

- Хьунул адамла держли ужуси мурул виалли ва илис ва иличи башути юлдашунас къуллукъбирули риалли илис бунагь биусив? Ил хьунул адамли хIяж баралли хIяж кьабулбирусив? - Муруйс къуллукъбиралли хьунуйс халаси кири биуси саби. ДекIарси анцIбукь саби мурул держли ужули виалли, илхIели сабур барили,...