Доға көсө

 Доға көсө

 Доға көсө

Бала саҡ... Миңә 10-11 йәштәр булғандыр. Йығылып ятып, әҙәби китаптар уҡыйбыҙ, атай-әсәй күпләп балалар өсөн сыҡҡан гәзит, журналдарға яҙылған. Өйҙәгеләр ҙә ихлас әҙәби китаптар уҡыуға. Ҡартәсәйем Рәхимә, яңыса хәреф танымаһа ла, мин уҡыған хикәйә, шиғырҙарҙы яратып тыңлай.

 

Йәйҙең матур бер көнө. Картуфлыҡ арты йәм-йәшел сирәм, Берләм генә юл үтә, һирәкләп, көтөүселәр һыбай үтеп китәләр.

Балаҫ түшәнек тә, шул йәшел сирәмдә мин Зәйнәб Биишеваның китабынан хикәйәләр уҡыйым, ҡартәсәйем ваҡ төйәк ямаштыра, минең уҡығанды ихлас тыңлай.

Нишләптер, уҡып ултыра торғас, ауыҙҙы ябып булмай иҫнәтеп алып китте, нишләргә белеп булмай, ҡурҡышып, йәһәтләп әйберҙәрҙе йыйнап ҡайтып киттек. Ҡартәсәйем бағымсы Мәрғүбә инәйгә алып китте, өлкән генә йәштә булһа ла, бик теремек инәй, тиҙ генә башымды һыйпап, нимәлер уҡый, өрә, уҡый, һыйпай торғас, күҙем асылып киткәндәй булдым. Бер бәләкәй ап- аҡ ҡына тоҙ ялатты, үҙе: "Мөжәүир тоҙо", – тип һөйләнә, исеме ят, ҡолаҡҡа ятышлы булғанғамы, был исем хәтергә ныҡ уйылып ҡалған. Аҙаҡ ҡына Баймаҡ хәҙрәтенең көслө имсе икәнен ишетә башланыҡ халыҡтан. Шулай итеп, Мәрғүбә инәйгә бер нисә барғандан һуң, арыулана башланым, һуңынан һауыҡтым, рәхмәт уҡыйым хәҙер ҙә изгҽ мәрхүм, мәрхүмәләр рухына.

Икенсе осраҡ. Килен булып төшкәс, иптәшем менән ҡалаға йыйындыҡ. Йәшәгән ауылыбыҙ таулы урында урынлашҡан. Оло юлға сыҡҡансы, тау үрен йәйәү сығыр кәрәк. Тау сығыуыбыҙ булды, мин телһеҙ ҡалдым, иптәшемә һүҙ ҡуша алмайым, мин өндәшәм, ул аңламай. Ҡурҡып илап ебәрҙем. Кире боролорға тура килде. Иремдең ҡартәсәһе ауылда билдәле генә бағымсы ине, йылан сағамы, күҙгә дегәнәк төшәме − уға киләләр, дини яҡтан бик көслө генә. Йүгереп килҽп етте өлкән бейемем. Ултыртып доғаларын уҡып, өшкөрөп, ике көндә һауыҡтырҙы, элекке хәлемә ҡайттым. Һуңынан табиптарға күрендем, тирләп сыҡҡанһығыҙ, ел һуҡҡандыр, тигәндән башҡа аңлатып диагноз ҡуя алманылар.

Инде үҙем, дингә килеп, намаҙға баҫҡас ҡына аңлайым доға көсөн.

Мең рәхмәтлемен ҡартәсәйемә, инәй-олатайҙарҙың илаһи ҡөҙрәтенә. Йәндәре Ожмах түрҙәрендә булһын мәрхүмдәремдең!

 

Клара Урызбаева, Баймаҡ ҡалаһы

2026-04-01 (Шәүүәл, 1447 йыл.) №4.


Балаларға ҡағылышлы им-том йолалары

Әйтеп киткәнебеҙсә, хәҙерге ваҡытта бүҫер (өс йән), күкрәк шешен (мастопатия), тимерәү, күҙгә сыҡҡан арпаны һәм сөйәлде имләү, ҡот ҡойоу, мейе үлсәү кеүек йолаларҙы белгән кешеләр юҡ кимәлендә. Яңы тыуған сабый балалар өсөн бик кәрәкле был йолаларҙы белгән, балаларға шуның менән ярҙам күрһәткән...


Һөйәк һурпаһы

Һурпаны әҙерләү өсөн һөйәктәр, алма һеркәһе, ҡара борос, зәғферән (куркума) тамыры кәрәк. Дөрөҫ итеп әҙерләнгән һурпала коллаген, аминокислоталар, гликозаминогликандар, микроэлементтар (магний, фосфор, баҡыр, цинк, калий, тимер) күп була. Көтөүҙә йөрөгән, үлән ашаған малдың һөйәктәрен ҡулланырға...


Иҙел әүлиәһе Гөлбан инәй

Үләндәр, сәскәләр шыбырлауын, ҡоштар телен аңлау борондан булған. Ҡош юлын, йондоҙ юлын, һыу юлын, ел юлының да серен яҡшы белгән боронғолар.   Мәләүез районы Үрге Бикҡужа ауылында (халыҡ телендә Сорғаяҙ) Иҙел буйы әүлиәһе Гөлбаныу Шәмсетдин ҡыҙы Ишбаева (1882-1977) ла тәбиғәт телен аңлаған....


Шайтан яҙмалары

Ай-ай-ай Бөгөн минең менән ныҡ насар бер хәл килеп тыуҙы. Ай-ай-ай. Мин илайым, сөнки миңә бик ҡыйын. Нисек иламайһың инде? Ай-ай-ай. Бер ай элек, Мәхсә менән Мәрзиәнең араһын боҙор өсөн, ниҙәр генә эшләмәнем. Ул саҡта ҡыҙҙар тасма тас килеп ирешкәйне, ә бөгөн ҡабат дуҫлашып киткәндәр. Әйҙәгеҙ,...


Халыҡ әйтһә – хаҡ әйтә

Намыҫлы кеше – ырыҫлы кеше. Яҡшы менән юлдаш булһаң – эшең бөтөр, Яман менән юлдаш булһаң – башың бөтөр. Нәфсе шайтан – аҡыл иман Иҫән саҡта йөрөп ҡал, был донъяны күреп ҡал. Аҡсаң булмаһа ла, выжданың булһын. Сәләм бирмәгән бер оятлы, яуап бирмәгән мең оятлы. Күлдең...