Мөхәррәм айының өҫтөнлөктәре

Мөхәррәм айының өҫтөнлөктәре

Мөхәррәм айы − һижри йыл иҫәбе буйынса йылдың тәүге айы. Иманлы кеше тормошонда был ваҡыт арауығы бик мөһим урын алып тора, сөнки мөьмин ғүмеренең бер өлөшө булған уҙған йыл эсендә ҡылынған ғәмәлдәрен анализлай, хата, кәмселектәре өсөн истиғфар итә, йәғни, Аллаһ Раббыһының ярлыҡауын һорай.

 

Пәйғәмбәребеҙ хәҙрәти Мөхәммәд салләллаһу ғәләйһи үә сәлләмдең икенсе хәлифәһе Ғүмәр радыйаллаһу ғәнһү әйтте: «Һеҙҙән хисап алынғанға тиклем үҙегеҙҙән хисап алығыҙ, һеҙҙең ғәмәлдәрегеҙ үлсәнгәнгә тиклем үҙегеҙ ғәмәлдәрегеҙҙе үлсәгеҙ».

Һижри йыл башында мөьмин мосолман шулай уҡ алдағы йылды Аллаһу Тәғәлә риза булырҙай изге ғәмәлдәр менән уҙғарырға ниәтләй, ниәтен бойомға ашырыу өсөн Раббыһынан мөмкинлектәр биреүен һорай.

Имам Ғазали үҙенең «Ихъя» китабында: «Әгәр мөхәррәм айын тәғәт (Аллаһҡа түбәнселек менән, буйһоноусан) – ғибәҙәттә уҙҙырһаҡ, уның бәрәкәтенең йылдың башҡа айҙарына ла етеүен өмөт итә алабыҙ», − тип яҙа. Мөхәррәм айында ҡылған изге ғәмәлдәре өсөн Аллаһу Тәғәлә бәндәләрен йомарт бүләкләй, күп сауаптар бирә. Был айҙа ураҙа тотоу айырыуса сауаплы. Имам Мөслимдән риүәйәт ителгән хәҙис шәрифтә пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд ﷺ әйтте: «Рамаҙандан һуң ураҙа тотоу өсөн иң хәйерле ай – мөхәррәм айы». Имам Нисаи үҙенең хәҙистәр йыйынтығында яҙа: «Әбү Зарр радыйаллаһу ғәнһү һөйләй: «Мин Аллаһ Рәсүленән ﷺ, төндәрҙең һәм айҙарҙың ҡайһыһы өҫтөн, тип һорағас, ул әйтте: «Төндөң иң хәйерле өлөшө – уның уртаһы, ә айҙарҙың иң хәйерлеһе – Аллаһу Тәғәләнең айы − Мөхәррәм». Ғалимдар әйтеүенсә, был хәҙис шәрифтә Рамаҙандан башҡа айҙар тураһында һүҙ бара.

Мөхәррәм айын башҡа айҙарға ҡарағанда өҫтөн иткән бер сәбәп – Ғәшүрә көнө. Ул Мөхәррәмдең унынсы көнөнә тура килә. Әбү Ҡатада радыйаллаһу ғәнһү риүәйәт иткән хәҙис шәрифтә Мөхәммәд ﷺ әйтте: «Ғәшүрә көнөндә ураҙа тотоу мөьмин кешенең уҙған йыл дауамында эшләнгән гонаһтарын юя». Ғалимдар әйтеүенсә, был хәҙис шәрифтә бәләкәй гонаһтар күҙ уңында тотола.

Ғәшүрә көнө – бәрәкәтле көн. Был көндә бик күп пәйғәмбәрҙәр ауыр һынауҙарҙан ҡотолғандар. Мәҫәлән, Муса (ғәләһис-сәләм) һәм уның халҡы Фирғәүендең йәберләүенән, Әйүп (ғәләйһис-сәләм) ауыр сирҙән ҡотолған һ. б.

Яңы 1446 һижри йылыбыҙ, Мөхәррәм айыбыҙ, Ғәшүрә көнө-бөҙ бөтәбеҙгә лә ҡотло булһын, мосолман ҡәрҙәштәр! Изге ғәмәлдәр ҡылайыҡ, ғибәҙәттә, доғала булайыҡ, яҡшылыҡҡа, Раббыбыҙҙың ризалығына ынтылайыҡ, рәхмәтенән өмөт өҙмәйек! Яңы йылдарыбыҙ, яңы көндәребеҙ барсабыҙға ла ил, донъя тыныслығы, йән тыныслығы килтерһен!

 

Рамаҙан Оморҙаҡов

2026-02-01 (Шәғбән, 1447 йыл.) №2.


Тәбүтте ҡайтарыу

Тәбүттең (һандыҡ, табут) тарихын ҡыҫҡаса һөйләп үтәйек.   Әҙәм ғәләйһиссәләм Ожмахтан ергә күсерелгәс, Ғаләмдәр Раббыһы уға тәбүт бирә. Уның оҙонлоғо − өс, киңлеге ике беләк үлсәме була, тип әйтелә «Ас-Сауи» һәм «Ғәраис» китаптарында. Һандыҡ Ожмахтағы шәмшәз...


Рамаҙан килде

Хатта ҡояш та йылмайҙы, Күңелгә шатлыҡ тулды. Һөйөнәйек, эй ҡәрҙәштәр, Рамаҙан айы килде!   Дуҫтар, беҙ сәхәр торайыҡ, Ҡөрьән хәтем ҡылайыҡ, Шайтандарҙы беҙ ҡыуайыҡ, Рамаҙан айы килде!   Ғәфләт ваҡыты түгел ул, Нәфрәт айы түгел ул. Аллаһ рәхмәтен яуҙырған Рамаҙан айы...


Башҡорт халҡында бала тыуғас башҡарылған йолалар

«Башҡорттарҙа матур йолалар бар», – тигән башҡорт халҡының йолалары менән ҡыҙыҡһынған венгр ғалимы Йозеф Торма. Башҡа халыҡтарҙағы кеүек үк, башҡорттар араһында ла, ғаиләлә баланың донъяға килеүе ҙур шатлыҡ һаналған. Баланың донъяға килеүен ҡаршылауға әҙерләнеү, әсә ауырға ҡалғас...


Яҡты йондоҙ булып балҡыны ла...

«Райондашым, ауылдашым Балаҡатай егете Фәнил Байышевҡа 15 ғинуарҙа 70 йәш тулған булыр ине. Шул тиклем яҡшы кеше, зур өмөттәр бағлаған йәш ғалимдың ғүмере ҡыҫҡа булды, ижадының башында тиерлек өҙөлдө. Әммә ул, күптәр үҙ ғүмерендә тиҫтә йылдар буйы атҡарған эште бер нисә йылда эшләп, үҙенең...


Мандарин бәлеше

  Ҡамыр өсөн: 1 йомортҡа 50 г шәкәр 60 мл көнбағыш майы 100 мл һөт 1 балғалаҡ ванилин 1 балғалаҡ ҡамыр йомшартҡыс 160 г он 4-5 мандарин 1 аш ҡалағы аҡ май 1-2 аш ҡалағы шәкәр   Әҙерләү: Мандариндарҙы, ҡабығынан әрсеп, урталай киҫегеҙ. Бешерәсәк табаға (20 см диаметрында) май...