Мөхәррәм айының фазиләттәре

Мөхәррәм айының фазиләттәре

Мөхәррәм һижри йыл иҫәбенең беренсе айы булып тора. Аллаһу Тәғәләнең хәрәм айҙарының береһе булған мөхәррәм изге һәм бәрәкәтле айҙарҙан һанала.

 

Ҡөрьән Кәримдә былай тиелгән (мәғәнәһе): «Аллаһ хозурындағы китапта айҙар һаны ун ике, ерҙе һәм күктәрҙе яратҡан көндән бирле, ул ун ике айҙан дүртеһе һуғыш хәрәм булған айҙар (Зөлҡағиҙә, Зөлхизә, Мөхәррәм, Рәжәб айҙары). Был – хаҡ дин, ошо дүрт айҙа үҙегеҙгә золомлоҡ ҡылмағыҙ» («Әт-Тәүбә» сүрәһе, 36-сы аят). Ибне Ғәббәс әйткән: «Аллаһ бөтөн айҙарҙа золомлоҡ эшләүҙе тыйҙы, әммә Аллаһ дүрт ай тураһында айырымлап әйтте, насар ғәмәл ҡылһаң, гонаһтар арттырылып яҙыла, изгелек ҡылһаң, әжер-сауап арттырылып бирелә».

Усман әл-Һинди әйтеүенсә, тәҡүәле сәләфтәр өс айҙың ун көнөн айырыуса хөрмәтләгәндәр: Рамаҙан айының – һуңғы, Зөлхизә һәм Мөхәррәм айҙарының тәүге ун көнөн.

Бөгөнгө көндә лә мосолмандар Мөхәррәм айын мөмкин тиклем күберәк ураҙа тотоп, изге эштәр ҡылып үткәрергә тырыша. «Рамаҙан айынан һуң иң фазиләтле ураҙа Аллаһу Тәғәләнең айы булған Мөхәррәм айында тотолған ураҙалыр», – тиелә Пәйғәмбәребеҙ ﷺ хәҙисендә.

Был айҙа бик оло бер көн бар – Ғәшүрә көнө. Ул мөхәррәм айының унынсы көнөнә тура килә. Хәҙистәрҙә Ғәшүрә көнөндә тотолған ураҙаның йыл дауамында ҡылынған гонаһтарҙы юйыуы тураһында әйтелә.

Мосолман календарындғы сираттағы йылды ихлас ғибәҙәттәр, изге ғәмәлдәр менән ҡаршы алып, иманыбыҙҙы нығытырға һәм Хаҡ Тәғәләнең ризалығына ирешергә насип булһын!

 

Зөлфиә Ханнанова әҙерләне

2026-04-01 (Шәүүәл, 1447 йыл.) №4.


Иҙел әүлиәһе Гөлбан инәй

Үләндәр, сәскәләр шыбырлауын, ҡоштар телен аңлау борондан булған. Ҡош юлын, йондоҙ юлын, һыу юлын, ел юлының да серен яҡшы белгән боронғолар.   Мәләүез районы Үрге Бикҡужа ауылында (халыҡ телендә Сорғаяҙ) Иҙел буйы әүлиәһе Гөлбаныу Шәмсетдин ҡыҙы Ишбаева (1882-1977) ла тәбиғәт телен аңлаған....


Ауылым муллаһы – ҡыҙылдар ҡорбаны

Әбелғата Ишемов (1865 - 13 ғинуар 1917)     Ауылыбыҙҙың инҡилабҡа тиклемге муллаларының береһе, ата- бабаһының төп сығышы ҡотанлы. Указлы мулла исеме Назараттың 2492-се Указы менән 1893 йылдың 12 майында раҫланған.   Төпкөлдә лә әленән-әле аҡтар, ҡыҙылдар, ҡоролтай, иҫкелек...


Рабиға әл-Ғәдәүиә тураһында ҡисса

Аҡыл үә нәфсе кимәле Хорасан шәһәрендә бер егет бар ине. Үҙе бик ғалим ине. Рабиға тигән ҡатындың көндәрҙән бер көн ире вафат булып, ҡатын тол ҡалды. Был ғалим егет үҙе өсөн Рабиғаның өйөнә яусы булып барҙы һәм әйтте: – Йә, Рабиға! Мин һиңә үҙем өсөн яусылыҡҡа килдем, һин мине ҡабул...


Һөйәк һурпаһы

Һурпаны әҙерләү өсөн һөйәктәр, алма һеркәһе, ҡара борос, зәғферән (куркума) тамыры кәрәк. Дөрөҫ итеп әҙерләнгән һурпала коллаген, аминокислоталар, гликозаминогликандар, микроэлементтар (магний, фосфор, баҡыр, цинк, калий, тимер) күп була. Көтөүҙә йөрөгән, үлән ашаған малдың һөйәктәрен ҡулланырға...


Балаларға ҡағылышлы им-том йолалары

Әйтеп киткәнебеҙсә, хәҙерге ваҡытта бүҫер (өс йән), күкрәк шешен (мастопатия), тимерәү, күҙгә сыҡҡан арпаны һәм сөйәлде имләү, ҡот ҡойоу, мейе үлсәү кеүек йолаларҙы белгән кешеләр юҡ кимәлендә. Яңы тыуған сабый балалар өсөн бик кәрәкле был йолаларҙы белгән, балаларға шуның менән ярҙам күрһәткән...