«Тоғро атлы, яҡшы затлы күс булайыҡ!..»

«Тоғро атлы, яҡшы затлы күс булайыҡ!..»

Һуңғы ваҡыт әллә нишләп юҡҡа ғына ығы-зығы ҡуптарып, бер-береһе менән бәхәскә керешеп китеүселәр йышайҙы... Шундай саҡта миңә һәр ваҡыт өләсәйем менән әсәйем мәрхүмәләрҙең һүҙҙәре иҫемә төшә.

 

Өләсәйем, Вәлимә Ғәлимйән ҡыҙы, 1915 йылғы, күпте күргән, күпте кисергән ҡәҙерле кешебеҙ 2003 йылда баҡыйлыҡҡа күсте. Ул әйтер ине: «Ҡуйһаңсы, балам, хәҙерге кешегә бер нимә тип тә әйтергә ярамай бит, ҡурҡыныс заман», – тип. Ә әсәйем 1937 йылда тыуған, баҡыйлыҡҡа күсеүе – 2010 йыл. Ул әйтер ине: «Хәҙерге көндә нимуй ғына булып ултырһаң, яратырҙар ине инде, кешегә ауыҙ асып, һүҙ әйтеү ҙә оҡшамай», – тип.

Эйе, шул тиклем Интернеттың көслө заманы бөгөн. Әҙәм балаһы бөтә аҡылды уның аша ғына өйрәнә. Кеше балаһына түгел, хатта үҙ балаңа ла аҡыл өйрәтеп булмаған бер заман булды был...

Һинең һүҙең һис кенә лә дөрөҫ түгел: «Һеҙ дөрөҫ йәшәмәйһегеҙ!» «Аҡыл һорамағанға өйрәтмә!». «Интернетта бөтөнләй икенсе төрлө яҙылған!» һәм башҡа...

Ә бөгөн яҙып һалған шиғри юлдарым һүҙ сарлау ғына түгел, күңелем ярһыуы, йәнем әрнеүе ул! Сөнки ҡайһы бер уҙамандар олоно оло итеү, тигән төшөнсәне бөтөнләй танымайҙар... Ҡыҫҡаһы, был минең йөрәк әрнеүем:

 

Ғәзиз халҡым, туған халҡым, аңлы халҡым!

Һеҙгә әйтер ябай ғына бер һүҙем бар:

Ҡуйыртмайыҡ юҡҡа ғына ҡара болот!

Сурытмайыҡ буш хәбәрҙе, ташла, онот!

 

Бер-береңде нигә шулай отҡоторға?

Яман һүҙҙе ишетмәйек, һөйләмәйек!

Боронғолар һүҙен һис бер онотмайыҡ:

Бер олоно, бер кесене беҙ тыңлайыҡ!

 

Оло һөйләр күргәндәрен, белгәндәрен...

Тормош менән алыш-биреш булғандарын...

Тыңла килен, һиңә әйткән булһам, улым...

Беҙ ҙә оло, бөгөн барбыҙ, мәңге түгел...

 

Атаныҡын бер тыңлағыҙ, мең һөйләгеҙ!

Күршенекен үлсәп кенә исемләгеҙ!

Сит-ят бауыр яҡын итмәҫ хәбәреңде,

Бил ысҡынһа, бирер әле кәрәгеңде!

 

Өләсәңдең тәсбихенең һәр төймәһе –

Шатлыҡ менән ҡайғыһының өйөлмәһе...

Хаҡһыҙ әйткән, һаҡһыҙ ғына бер һүҙеңдән

Ҡартинәңдең күҙ йәштәре түгелмәһен!

 

Ҡартинәңдең доғалары өҙөлмәһен!

Олатаңдың сыбыртҡыһы үрелмәһен!

Туғаныңа, яҡыныңа инсафлы бул!

Хаталарҙан, нахаҡтарҙан бер үк һаҡ бул!

 

Ыҙғыш-бәхәс ҡуптармағыҙ юҡҡа-барға!

Шул әмәлде көтөп тора ала ҡарға...

Һатылмағыҙ алтын күреп, арзан тингә,

Ваҡланмағыҙ бер бөтөндән мең телемгә!

 

Тарымағыҙ яман юлдан барғандарға!

Ҡағылмағыҙ самаһыҙҙан ағайҙарға!

Атта барған һәр икенең аты булыр!

Арҡаланыр һәр уландың заты булыр!

 

Ағай-эне, әйтер һүҙем ошо минең!

Яҡшылыҡты һис ҡасан да онотмайыҡ!

Әйткән һүҙең – атҡан уҡ бит – иҫендә тот!

Тоғро атлы, яҡшы затлы күс булайыҡ!

 

Күс булайыҡ, бал ҡортолай ойошайыҡ!

Ҡуш булайыҡ, ишле быуын тыуҙырайыҡ!

Ишле булып, эшле булып, көслө булып

Йәнтөйәккә йәйғор нурын тултырайыҡ!

 

Йәнтөйәккә ырыҫ, бәхет тултырайыҡ!

Иман, тәүфиҡ, аҡыл менән булдырайыҡ!

Кеше һөйләр, күрше тыңлар, дошман белер...

Яман һүҙҙән, яман күҙҙән һаҡ булайыҡ!

 

Ғәзиз халҡым, ошо булыр әйтер һүҙем!

Ырыу атың ҡыумай барсы, юлың оҙон...

Дилбегәһе һинең ҡулда Аҡбуҙаттың...

Киләсәккә етһен яҡшы аманатың!

 

Киләсәкте алдан уйлап, туйҙар туйла!

Баталы туй булыр, улың доға ҡылһа...

Асылыр күк көмбәҙҙәре ҡәҙер төндә!

Етмеш ете ырыу тыуыр шул дәүерҙә!

 

Ии, ғәзиз дә, иманлы ла рухлы халҡым!

Боронғонан күсеп килгән исем-атың!

Ҡул бирешеп, дәүер-дәүер йәшәйек беҙ!

Рәнйетмәйек ҡан-бабалар исем-затын!!!

 

Ҡул бирешеп, дәүер-дәүер йәшәйек беҙ!

Рәнйетмәйек ата-баба исем-затын!!!

 

Мәрйәм Закирйәнова,

Өфө ҡалаһы

2026-05-01 (Зөлҡағиҙә, 1447 йыл.) №5.


«Ғаиләбеҙҙә өс быуынды берләштереүсе көн ул – 9 Май!..»

Рубрикабыҙҙың бөгөнгө ҡунағы – бар ғүмерен йәш быуынды уҡытыу-тәрбиәләү эшенә бағышлаған уҡытыусы, филология фәндәре кандидаты, хаҡлы ялға сыҡҡас, Илеш районы Дөмәй ауылы мәсетендә 16 йыл дини ғилем биргән Зәмзәмиә Әхиәр ҡыҙы Ҡазыханова.   – Йылдың иң шатлыҡлы байрамдарының...


ҺОРАУҘАР ҺӘМ ЯУАПТАР

Мине тренажер залы тураһында ике һорау борсой: 1. Күп кенә егеттәр тренажер залына йөрөй, ә унда динебеҙ ҡушҡанса кейенеп килгәндәр һирәк, шулай уҡ шундай урындарҙа ҡыҙҙар күп. Шул залға йөрөүҙән туҡтағыҙ, тип, ата-әсәләр үҙҙәренең балаларын тыя аламы? Үҙенең иренең шундай залға йөрөп...


Цифрлы аҡылһыҙлыҡ

Хәҙерге заман технологиялары һәм социаль селтәрҙәр үҫеше менән быға тиклем булмаған яңы психик ауырыуҙар килеп сыҡты. Әле ун биш йыл элек был психик ауырыу тураһында бер кем дә белмәне. Һүҙем – цифрлы аҡылһыҙлыҡ тураһында. Интернетҡа, телефонға, социаль селтәргә бәйле булғанға уны шулай...


Үтеп барышлай ғына...

Йәш сәйәхәтсе аҡыл эйәһендә туҡталған. Ул хужаның бар мөлкәте бер бәләкәй генә бүлмә, китаптар өйөлгән өҫтәл, ятып йоҡларға һике икәнен генә белеп шаҡ ҡатҡан.   Йәш кеше: «Остазым, ә ҡайҙа һеҙҙең йорт йыһаздары?» – тип һораған аптырап. – Ә ҡайҙа һинеке? – тигән...


Берҙәмлектә – көс!

Ошо көндәрҙә Сибай ҡалаһының Зәйнулла Рәсүлев исемендәге мәсетендә ошо төбәктә «Әс-Сәләм» гәзитен яҙҙырып таратыусы ике тиҫтәгә яҡын иң әүҙем ҡәрҙәштәребеҙгә рәхмәт хаттары тапшырылды.   Билдәле дин ғалимы Абдулла Ахалов, Үҙәк «Әс-Сәләм» гәзитенең Башҡортостандағы вәкиле Шамил Әлиев һәм Зәйнулла...