Үңәҙ нимәһе менән ҡурҡыныс?

Үңәҙ нимәһе менән ҡурҡыныс?

Үңәҙ нимәһе менән ҡурҡыныс?

Беҙҙең көндәлек тормошта осраған үңәҙ (плесень), уны күк тә тиҙәр, хаҡында һүҙ барыр. Уның аҙыҡта йәки өйҙә барлыҡҡа килеүе бөтөн әйләнә-тирәгә һәм һаулыҡҡа насар тәъҫир итә.

 

Ризыҡтың һаҡлау срогы сыҡҡанда йәки дөрөҫ һаҡланма-ған осраҡта, үңәҙ барлыҡҡа килә. Ундай аҙыҡты ашарға ярамай!

 

Үңәҙҙең сәбәптәре

Аҙыҡ үңәҙе – еп кеүек микробәшмәк. Табип-терапевт Светлана Куприна әйтеүенсә, өйҙәге һәм аҙыҡтағы үңәҙ баш ауыртыуына һәм ашҡаҙандың эшмәкәрлегенең боҙолоуона килтерә. Бәшмәк колониялары төрлө төҫтә була: аҡ, ҡара, һоро, ал. Улар һауа, һыу, бөжәктәр аша таралалар. Үңәҙ бәшмәктәре үрсер өсөн иң уңайлы шарттар һауаның Цельсий буйынса 20 градустан өҫтә һәм дымлылыҡтың 60% юғары булыуы.

Нимәһе мөһим, үңәҙҙе асыҡ һауалы һәр бүлмәлә табырға була. Ҡайһы бер бәҫтәр һыуытҡыста, тоҙланған ризыҡтарҙа, джемдарҙа, ҡайнатмаларҙа, әсетелгән аҙыҡтарҙа үҙҙәрен яҡшы тоя.

Бәҫләнгән ашамлыҡты яңынан ҡайнатып йәки ситен ҡырҡып ҡотҡарырға кәрәкмәй. Сөнки термик эшкәртеү бәшмәк менән бактерияның спораларын боҙасаҡ, әммә аҙыҡта микротоксиндар барыбер ҡаласаҡ.

Үңәҙҙең микроскопик ҙурлығы арҡаһында споралары бөтөн аҙыҡҡа тарала. Икмәктең йәки йәшелсәнең төбөнә төшә, ә йәшел утрауҙар тик күҙгә күренгән, үҫешкән колония утрауҙары ғына.

 

Организмға тәъҫире

Үңәҙ һаулыҡҡа зыян килтерә торған токсиндарҙы барлыҡҡа килтерә. Бәҫтең споралары аҙыҡта, тирелә йыйылып, тәнгә танау һәм ауыҙ аша инә ала. Һөҙөмтәлә аллергия, йүткереү, баш ауыртыуы, танауҙан ҡан ағыуы, ашҡаҙандың эшмәкәрлеге боҙолоуы мөмкин. Үңәҙ пневмония, астма ауырыуҙарын, бауыр менән бөйөрҙәрҙең зарарланыуына килтерә ала.

 

Ҡайҙа эҙләргә?

Әгәр ҙә өйҙө тулыһынса таҙартып сыҡҡандан һуң да, бүлмәлә һаҫыҡ еҫ булһа, был үңәҙҙең үрсеүе тураһындағы билдә. Ул обой артында, йорт йыһаздарында, китаптарҙа, кейемдә булыуы мөмкин. Шулай уҡ ванна бүлмәһендәге ике плитка тоташҡан йөйгә иғтибар итергә, шулай уҡ турағыс таҡтаны, һауыт-һаба йыуған губканы, раковинаны, кондиционерҙы, вентиляция рәшәткәһен, компьютер клавиатураһын ҡарарға кәрәк. Белгестәр фекеренсә, өйҙәге бөтөн ерҙе ентекле таҙалап ҡына, үңәҙҙән ҡотолорға мөмкин.

 

Мөхәммәт Дибиров.

Ләйсән Бәхтиева тәржемә итте

2026-04-01 (Шәүүәл, 1447 йыл.) №4.


Һөйәк һурпаһы

Һурпаны әҙерләү өсөн һөйәктәр, алма һеркәһе, ҡара борос, зәғферән (куркума) тамыры кәрәк. Дөрөҫ итеп әҙерләнгән һурпала коллаген, аминокислоталар, гликозаминогликандар, микроэлементтар (магний, фосфор, баҡыр, цинк, калий, тимер) күп була. Көтөүҙә йөрөгән, үлән ашаған малдың һөйәктәрен ҡулланырға...


Иҙел әүлиәһе Гөлбан инәй

Үләндәр, сәскәләр шыбырлауын, ҡоштар телен аңлау борондан булған. Ҡош юлын, йондоҙ юлын, һыу юлын, ел юлының да серен яҡшы белгән боронғолар.   Мәләүез районы Үрге Бикҡужа ауылында (халыҡ телендә Сорғаяҙ) Иҙел буйы әүлиәһе Гөлбаныу Шәмсетдин ҡыҙы Ишбаева (1882-1977) ла тәбиғәт телен аңлаған....


Халыҡ әйтһә – хаҡ әйтә

Намыҫлы кеше – ырыҫлы кеше. Яҡшы менән юлдаш булһаң – эшең бөтөр, Яман менән юлдаш булһаң – башың бөтөр. Нәфсе шайтан – аҡыл иман Иҫән саҡта йөрөп ҡал, был донъяны күреп ҡал. Аҡсаң булмаһа ла, выжданың булһын. Сәләм бирмәгән бер оятлы, яуап бирмәгән мең оятлы. Күлдең...


ҺОРАУҘАР ҺӘМ ЯУАПТАР

Әгәр миңә эт ҡағылһа, намаҙ алдынан кейемемде алмаштырырға кәрәкме? Эт үҙе нәжес (бысраҡ) хайуан түгел. Әммә уның шайығы нәжес. Шуға күрә: 1) әгәр һеҙ эткә ҡағылып та, уның шайығы кейемегеҙгә теймәһә, һеҙгә йыуынырға ла, кейем алыштырырға ла кәрәкмәй; шул килеш намаҙ уҡый алаһығыҙ (әгәр ҙә...


Айҙы уртаға ярыу

Бер үк ваҡытта мөшриктәр һаман да Пәйғәмбәрҙән ﷺ мөғжизә (пәйғәмбәрлек билдәһе) күрһәтеүен талап итә: «Һин беҙгә, Аллаһтың бөтә илселәре лә халыҡҡа үҙҙәренең пәйғәмбәрлек билдәһен (мөғжизә) күрһәткән, тип һөйләнең. Муса пәйғәмбәрҙең таяғы булған, Сәлих пәйғәмбәрҙең − дөйәһе, Ғайса...