Ҡайын еләге
Ҡайын еләге
Урманда үҫкән ҡайын еләге баҡса еләгенән үҙенең ҡабатланмаҫ хуш еҫе, тәме менән айырыла. Иҫ киткес витаминдар туплаған еләк кеше һаулығы өсөн ифрат файҙалы. Уның составында В1, С витаминдары, алма, лимон, аскорбин, хинин кислоталары, шәкәрҙәр, әсеткес (дубильные), пигментлы мәтдәләр, каротин күп. Ҡайын еләге организмды баҡыр, тимер, марганец кобальт кеүек микроэлементтар, кальций, фосфор, калий минераль тоҙҙары менән тулыландыра.
Ҡайын еләге төрлө диеталарҙа алыштырғыһыҙ ҡиммәтле аҙыҡ. 100 грамм еләктең калорияһы ни бары 34 ккал, шул уҡ ваҡытта ошо күләмдә 0,4 гр майҙар, 11,2 гр углеводтар, 0,8 гр ябай аҡһым (протеин) туплаған.
Кеше организмына ҡайын еләгенең тәҫьире бер яҡлы ғына түгел. Составында антиоксиданттар, антоциандар күп булыуын иҫәпкә алып уны яман шеш ауырыуҙарын иҫкәртеүҙә лә, иртә ҡартайыуға ҡаршы ла ҡулланырға мөмкин. Авитаминозды профилактикалауҙа уңышлы. Ғәҙәттә ҡайын еләген ашар алдынан ҡулланалар. Ул аппетитты аса, аш һеңдереүгә, мәтдәләр алышыныуына, артыҡ холестеринды сығарыуға булышлыҡ итә.
Ашҡаҙан, эсәктәр ауыртҡанда, оҙайлы эс ҡатҡанда, гастрит сирҙәренә ҡаршы файҙалы. Ҡалҡан биҙе (шитовидная железа) эшмәкәрлегендә тайпылыштар булғанда яңы йыйылған ҡайын еләген ашарға тәҡдим ителә.
Диатез, цистит, подагра менән яфаланыусыларға был еләкте туҡланыу рационына индерергә кәрәк, ул артыҡ тоҙҙарҙы ҡыуа. Ҡайын еләгенән, япраҡтарынан эшләнгән сәйҙәр − гипертония, атеросклероз менән яфаланыусыларға ҙур ярҙам, ул шулай уҡ ҡан баҫымын яйлай.
Шул уҡ ваҡытта ҡайын еләге көслө аллергетик. Ауырлы ҡатындарға, панкреатит, хроник гастрит, эсәктәрҙә асыҡ шеш, ашҡаҙан аҫты биҙҙәре ауырыуҙары булғанда һағыраҡ булырға кәрәк.
