ХУШАФ – ФИНИКЛЫ ҺӨТ

ХУШАФ – ФИНИКЛЫ ҺӨТ

Хушаф – бик туҡлыҡлы, файҙалы эсемлек. Ғәрәп илдәрендә ул бик билдәле, уны яраталар һәм йыш эшләйҙәр. Хушафты иртән эсеү организмға айырыуса яҡшы тәьҫир итә, тәнгә хәл индерә, көс бирә.

Был эсемлектең рецебы бик еңел. 1 литр һөткә 25-30 финик һәм бер семтем тоҙ кәрәк буласаҡ. Ҡайһы саҡта ваниль йәки шәкәр ҡушырға ла тәҡдим итәләр. Әммә финик былай ҙа шәкәрле, шуға, шәкәр кәрәкмәй, тип уйлайым. Финиктарҙы йыуырға, тостарын алырға кәрәк. Әгәр һеҙгә оҡшаһа, финиктарҙы ваҡлап турарға була. Шунан өҫтөнә һөт ҡойоп, утҡа ҡуябыҙ. Ҡайнап сыҡҡас, утты кәметәбеҙ ҙә 6-7 минут ҡайнатабыҙ. Утты һүндереп, эсемлекте һыуытырға ҡуябыҙ. Бүлмә температураһына тиклем һыуынғас, блендер аша үткәрәбеҙ.

Артабан эсемлекте һыуытҡысҡа ҡуйырға мөмкин йәки йылы көйөнсә эсергә була. Һыуытҡыста 2-3 сәғәттән алып 4-6 сәғәткә тиклем ҡалдырырға мөмкин. Ул ваҡытта уның тәме туңдырманыҡына оҡшаясаҡ. Һәм оҙаҡ торған һайын финиктарҙың тәме нығыраҡ сығасаҡ. Ошо ике аҙыҡтың файҙалы булыуы тураһында изге Ҡөрьәндә лә, хәҙистәрҙә лә әйтелә. Һөт − витаминдар сығанағы. Унда фосфор, Д витамины, магний, кальций бар. Кешегә кәрәкле бар аминокислоталар булыуы билдәле. Ибне Ғәббәс әйткәнсә: “Бөтөн эсемлектәр араһынан Рәсүлебеҙ e һөттө ярата торғайны” (Әбү Нуайм)

Финикка килгәндә, ул тәнгә көс биреүсе, төрлө ауырыуҙарҙан һаҡлаусы ғәжәйеп емеш. Мөхәммәд пәйғәмбәребеҙ e финикты йөрәк ауырыуҙарынан ашарға тәҡдим иткән. Сөнки унда калий күп. Хәҙерге ғалимдар фекеренсә, бер финик менән бер стакан һөт организмды көндәлек туҡлыҡлы матдәләр менән тәьмин итә икән. Был файҙалы эсемлекте һеҙ ҙә эшләп, тәмләп ҡарағыҙ. Ҡышын ул йылытыр, йәйен һыуытыр. Әммә иң мөһиме, ул − тәнгә бик файҙалы һәм һаулыҡты нығытыусы эсемлек.

ЛӘЙСӘН БӘХТИЕВА ӘҘЕРЛӘНЕ

2026-02-01 (Шәғбән, 1447 йыл.) №2.


Картуф һуты

Ашҡаҙан, эсәк ауырыуҙары осраҡтарында картуф һуты алыштырғыһыҙ дауа. Ул яҡшы антисептик. Шулай уҡ, быуындар һыҙлап, хәрәкәт итеү ҡыйынлашҡанда, тире ауырыуҙары йонсотҡанда, ауыртыуҙы баҫа, күҙәнәктәрҙең яңырыуына булышлыҡ итә.   Табип менән кәңәшләшкәндән һуң, балаларға ла, ауырлы, бала имеҙгән...


Мал тотоу – ҡот тотоу

(йәки әсәйемдең ауылдаш ҡатындың күҙһенгән һыйырын миңә нисек тәрбиәләргә өйрәтергә тырышыуы)   Электән һәр оҫта үҙ һөнәрен өйрәнсеккә ҡалдырған. Нәҫелдән килгән оҫталыҡмы, ҡайҙалыр, йә кемдәндер өйрәнгәнһеңме – мөһим түгел. Эшеңде дауам итеүсе үҙ һөйәгең булһа, тағы ла яҡшылыр...


Сафланыу айы Рамаҙан

  Беҙҙе бәләкәйҙән таҙалыҡҡа, бөхтәлеккә өйрәттеләр. Өҫ-башың таҙа, бөхтә булырға тейеш, тип йыш әйтә торғайны өләсәйем. Таҙалыҡ, тәртип – уңыштың нигеҙе. Кейем-һалым бысранһа, уны тиҙ генә йыуып, кейергә була. Ә бына күңел бысранһа, хатта бәләкәй генә тап төшһә лә, уны таҙартыуы ауыр...


Тәбүтте ҡайтарыу

Тәбүттең (һандыҡ, табут) тарихын ҡыҫҡаса һөйләп үтәйек.   Әҙәм ғәләйһиссәләм Ожмахтан ергә күсерелгәс, Ғаләмдәр Раббыһы уға тәбүт бирә. Уның оҙонлоғо − өс, киңлеге ике беләк үлсәме була, тип әйтелә «Ас-Сауи» һәм «Ғәраис» китаптарында. Һандыҡ Ожмахтағы шәмшәз...


Шәғбән айының биҙәге – Бәраәт кисәһе

Шәғбән – Пәйғәмбәребеҙ ﷺ айы, шуның өсөн күп тапҡырҙар салауат әйтеү, истиғфар ҡылыу, «Әл-Ихлас» сүрәһен уҡыу тәҡдим ителә. Шәғбән айының 14-се кисенән 15-се көнөнә ҡаршы кисе Бәраәт кисе тип атала.   Быйыл ул 2-3 февралгә тура килә. Был көндә ғәмәл дәфәтеребеҙ алмашына. Шуға ла Бәраәт кисәһендә...