ХУШАФ – ФИНИКЛЫ ҺӨТ

ХУШАФ – ФИНИКЛЫ ҺӨТ

Хушаф – бик туҡлыҡлы, файҙалы эсемлек. Ғәрәп илдәрендә ул бик билдәле, уны яраталар һәм йыш эшләйҙәр. Хушафты иртән эсеү организмға айырыуса яҡшы тәьҫир итә, тәнгә хәл индерә, көс бирә.

Был эсемлектең рецебы бик еңел. 1 литр һөткә 25-30 финик һәм бер семтем тоҙ кәрәк буласаҡ. Ҡайһы саҡта ваниль йәки шәкәр ҡушырға ла тәҡдим итәләр. Әммә финик былай ҙа шәкәрле, шуға, шәкәр кәрәкмәй, тип уйлайым. Финиктарҙы йыуырға, тостарын алырға кәрәк. Әгәр һеҙгә оҡшаһа, финиктарҙы ваҡлап турарға була. Шунан өҫтөнә һөт ҡойоп, утҡа ҡуябыҙ. Ҡайнап сыҡҡас, утты кәметәбеҙ ҙә 6-7 минут ҡайнатабыҙ. Утты һүндереп, эсемлекте һыуытырға ҡуябыҙ. Бүлмә температураһына тиклем һыуынғас, блендер аша үткәрәбеҙ.

Артабан эсемлекте һыуытҡысҡа ҡуйырға мөмкин йәки йылы көйөнсә эсергә була. Һыуытҡыста 2-3 сәғәттән алып 4-6 сәғәткә тиклем ҡалдырырға мөмкин. Ул ваҡытта уның тәме туңдырманыҡына оҡшаясаҡ. Һәм оҙаҡ торған һайын финиктарҙың тәме нығыраҡ сығасаҡ. Ошо ике аҙыҡтың файҙалы булыуы тураһында изге Ҡөрьәндә лә, хәҙистәрҙә лә әйтелә. Һөт − витаминдар сығанағы. Унда фосфор, Д витамины, магний, кальций бар. Кешегә кәрәкле бар аминокислоталар булыуы билдәле. Ибне Ғәббәс әйткәнсә: “Бөтөн эсемлектәр араһынан Рәсүлебеҙ e һөттө ярата торғайны” (Әбү Нуайм)

Финикка килгәндә, ул тәнгә көс биреүсе, төрлө ауырыуҙарҙан һаҡлаусы ғәжәйеп емеш. Мөхәммәд пәйғәмбәребеҙ e финикты йөрәк ауырыуҙарынан ашарға тәҡдим иткән. Сөнки унда калий күп. Хәҙерге ғалимдар фекеренсә, бер финик менән бер стакан һөт организмды көндәлек туҡлыҡлы матдәләр менән тәьмин итә икән. Был файҙалы эсемлекте һеҙ ҙә эшләп, тәмләп ҡарағыҙ. Ҡышын ул йылытыр, йәйен һыуытыр. Әммә иң мөһиме, ул − тәнгә бик файҙалы һәм һаулыҡты нығытыусы эсемлек.

ЛӘЙСӘН БӘХТИЕВА ӘҘЕРЛӘНЕ

2026-04-01 (Шәүүәл, 1447 йыл.) №4.


Һөйәк һурпаһы

Һурпаны әҙерләү өсөн һөйәктәр, алма һеркәһе, ҡара борос, зәғферән (куркума) тамыры кәрәк. Дөрөҫ итеп әҙерләнгән һурпала коллаген, аминокислоталар, гликозаминогликандар, микроэлементтар (магний, фосфор, баҡыр, цинк, калий, тимер) күп була. Көтөүҙә йөрөгән, үлән ашаған малдың һөйәктәрен ҡулланырға...


Рәхмәтлемен Һиңә, Аллаһ Раббым!

Бисмиллалап, наҙлап, һәр бер таңды Башлайым мин изге намаҙҙан. Ғүмерҙәрем булһа, уҡырмын, тип, Һорайым мин ихлас Хоҙайҙан. Ғүмерҙәрҙе бирһәң, Хаҡ Тәғәләм, Һаулығын да миңә йәлләмә, Шатлыҡ-ҡыуаныстар килгән һайын, Ихласлыҡтан донъя йәмләнә. Ҡыуандырып атай-әсәйҙәрҙе, Һөйөндөрөп...


Халыҡ әйтһә – хаҡ әйтә

Намыҫлы кеше – ырыҫлы кеше. Яҡшы менән юлдаш булһаң – эшең бөтөр, Яман менән юлдаш булһаң – башың бөтөр. Нәфсе шайтан – аҡыл иман Иҫән саҡта йөрөп ҡал, был донъяны күреп ҡал. Аҡсаң булмаһа ла, выжданың булһын. Сәләм бирмәгән бер оятлы, яуап бирмәгән мең оятлы. Күлдең...


Иҙел әүлиәһе Гөлбан инәй

Үләндәр, сәскәләр шыбырлауын, ҡоштар телен аңлау борондан булған. Ҡош юлын, йондоҙ юлын, һыу юлын, ел юлының да серен яҡшы белгән боронғолар.   Мәләүез районы Үрге Бикҡужа ауылында (халыҡ телендә Сорғаяҙ) Иҙел буйы әүлиәһе Гөлбаныу Шәмсетдин ҡыҙы Ишбаева (1882-1977) ла тәбиғәт телен аңлаған....


Ҡыҙыл ойоҡ

Бер заман бер урманда арыҫлан ауырыған. Был хәбәрҙе ишеткәс, барса януарҙар арыҫландың хәлен белергә ашыҡҡан.   «Бөтәһе лә миңә тоғро!» – тип уйлаған ғорур арыҫлан. Тик төлкө генә бер ҡайҙа ла күренмәгәс, бер аҙ кәйефе төшкән. «Төлкө ҡайҙа?» – тип...