Бүләк хаҡы

Бүләк хаҡы

Бер ваҡыт, мин әле үҫмер генә инем, атайым менән циркка билет алырға тип сиратҡа баҫтыҡ. Беҙҙән алда торған бер ғаилә миндә ҙур тәьҫир ҡалдырҙы.

 

Һигеҙ бала, бөтәһе лә 12 йәштән түбән. Кейгән кейемдәренә ҡарағанда, уларҙың бай түгеллеге күренеп тора. Әммә кейемдәре таҙа, бөхтә. Балалар үҙҙәрен бик тәртипле тота, ата-әсәләре артынан икешәрләп баҫҡандар ҙа клоундар, йәнлектәр тураһында йәнле итеп һөйләшәләр. Күренеп тора: улар быға тиклем бер ҡасан да циркта булмаған. Әсә кеше иренең ҡулынан тотҡан, ә тегеһе, балаларының шатлығына, ҡатынының бәхетле йөҙөнә ҡарап, йылмая.

Кассир ҡыҙыҡай ирҙән нисә билет алырға теләүен һораны. “Миңә балалар өсөн һигеҙ һәм өлкәндәр өсөн ике билет кәрәк”, − тине ир. Кассир билеттарҙың хаҡын әйтте. Хаҡты ишетеү менән ҡатын иренең ҡулын ысҡындырҙы, башы түбән эйелде. Ир кешенең ирендәре дерелдәне. Ул кассаның тәҙрәһенә нығыраҡ эйелде һәм, яңылыш ишетмәнемме икән, тигән һымаҡ, һорау бирҙе: “Күпме тип әйттегеҙ?” Кассир ҡыҙ билеттар хаҡын яңынан ҡабатланы.

Билеттар өсөн атай кешенең аҡсаһы етмәй. Нисек итеп ул хәҙер, боролоп, һигеҙ балаһына, циркка барырға аҡса етмәй, тип әйтергә тейеш?

Шул саҡ минең атайым (беҙ ҙә бай түгел инек) кеҫәһенән 20 долларлыҡ купюра килтереп сығарҙы ла иҙәнгә ташланы. Шунан ҡулдары менән теге кешенең яурынына ҡағылып: “Ғәфү итегеҙ, әфәнде, был һеҙҙең кеҫәгеҙҙән төштө”, − тине.

Ир кеше бөтәһен дә аңланы. Ул атайымдың күҙҙәренә тултырып ҡараны ла ике ҡулы менән уның ҡулдарын тотто һәм 20 долларҙы усына ҡыҫты. Сикәһенән күҙ йәше ағып төштө. Ҡалтыранған тауыш менән: “Рәхмәт, рәхмәт Һеҙгә! Был ысынлап та беҙҙең өсөн бик мөһим”, − тине, тулҡынланып.

Беҙ атайым менән машинабыҙ янына сыҡтыҡ һәм өйгә ҡайтып киттек. Теге 20 долларға үҙебеҙгә билет алырға уйлағайныҡ.

Ул кистә цирк ҡарай алмаһаҡ та, беҙ икебеҙ ҙә эсебеҙҙән шундай ҙур ҡыуаныс кисерҙек, ундай тойғоно бер ниндәй тамаша ла бирә алмаҫ ине. Тап шул көндө мин шатлыҡ өләшеүҙең ҡиммәтен, баһаһын аңланым.

 

Кэтрин Хепберн

 

Әлфиә Батталова тәржемәһе

2026-03-01 (Рамаҙан, 1447 йыл.) №3.


Ике бөйөк шәхес дуҫлығы

1891 йылдан ҡазый булып һайланған Ризаитдин Фәхретдинов, Аҡмулла менән был һөйләшеүҙән һуң, мөфтөй Мөхәмәтйәр Солтановтың ризалығын алып, уның менән осрашыу мәжлесе ойоштора. Мәжлестә шағир Мөхәмәтсәлим Өмөтбаев, Хайрулла ахун һ.б. ҡатнаша. Ғәҙәттәгесә, зыялылар өсөн М. Өмөтбай менән Аҡмулла...


Ғаилә һәм йолалар − халыҡ мәҡәл-әйтемдәрендә

Мәҡәл-әйтем – афористик, йәғни, тәьҫирле, тасуирлы, мәғәнәле телмәр ижад төрө. Мәҡәл-әйтемдәр халыҡтың борон-борондан килгән тормош тәжрибәһен, әхлаҡи ҡараштарын хикмәтле һүҙ ярҙамында күрһәтә, шулай уҡ өгөт-нәсихәт, кәңәш биреү, аҡыл өйрәтеү вазифаһын башҡара. Шуға күрә лә мәҡәл-әйтемдәр...


Нимә ул оялсанлыҡ?

Исламдағы «хая» (оялсанлыҡ) тигән төшөнсә бер ҡасан да кешене насарлыҡҡа этәрмәҫ. Дин ғалимдары әйтеүенсә, хая – ул Аллаһу Тәғәлә алдында йәки кешеләр алдында ғәйеп эш ҡылып ҡуйыуҙан ҡурҡыу сәбәпле, күңелдә тыуған баҫалҡылыҡ, тыйнаҡлыҡ. Был күркәм, юғары әхлаҡи сифат кешенең күңел...


ҺОРАУҘАР ҺӘМ ЯУАПТАР

Ни өсөн фарыз намаҙын уҡып бөткәс, сөннәт намаҙын уҡыр алдынан икенсе урынға күсәбеҙ? Бер урындан икенсе урынға күсеү мотлаҡ түгел, әммә фарыз намаҙҙан һуң, сөннәт йәки нәфелдәрен уҡыр өсөн, үҙ урыныңды алыштырыу яҡшыраҡ. Йәмәғәт менән уҡыған намаҙҙы яңғыҙ уҡығандан айырыр өсөн шулай эшләйҙәр,...


Мәзин олатай

Беҙ бала саҡта ауылыбыҙ менән уны, Мәзин олатайыбыҙ, тип кенә йөрөттөк. Ғәлимйән Абдулла улы 1881 йылда Йылайыр районының Аралбай ауылында мулла ғаиләһендә тыуған. Атаһы Абдулла Аблаевтың өс улы: Ғәлимйән, Ахунйән, Хәкимйән һәм Кинйәбикә исемле ҡыҙы була. Уландары ла, аталарына оҡшап, дин юлын яҡын...