ӘҘӘПТӘР

ӘҘӘПТӘР

ӘҘӘПТӘР

Саҙаҡа биреү әҙәбе

  • Ярҙам һорап килгәнен көтмәйенсә, хәйерсене табып, уға саҙаҡа биреү
  • Башҡаларға күрһәтмәйенсә саҙаҡа биреү
  • Саҙаҡа биргәндән һуң, бер кемгә лә һөйләмәү
  • Ярҙам һорап килгәндәрҙе яҡшы ҡабул итеү
  • Һаран булмау
  • Фәҡиргә һорағанын биреү йәки йомшаҡ ҡына итеп үтенесен кире ҡағыу
  • Әгәр ҙә шайтан, ярҙам һорап килгән хәйерсе саҙаҡаға лайыҡ түгел, матди хәле яҡшы, тип ышандырһа, Аллаһтың уға биргән ниғмәттәрен кире алырға ярамай, меҫкендең уға хаҡы бар.

 

Ярҙам һорап килеү әҙәбе

  • Ысын ихтыяж булған саҡта ғына үтенес менән барыу
  • Үҙеңде яҡшы тотоп, үтенесең тураһында һөйләү
  • Әҙ бирһәләр ҙә, ярҙам алғандан һуң рәхмәт әйтеү
  • Ярҙам итеүсегә ихлас доға ҡылыу
  • Ярҙамсы булыша алмағанлығын белдерһә, уның хәлен аңлап, сығып китеү
  • Ныҡышыу, ҡабат-ҡабат шул уҡ ишеккә шаҡыу кәрәкмәй

 

Мал-мөлкәтле кешенең әҙәбе

  • Һәр ваҡыт тыйнаҡ булыу
  • Тәкәбберләнмәү
  • Һәр ваҡыт шөкөр ҡылып тороу
  • Байлығыңды хәйерле эштәргә генә ҡулланыу
  • Ярҙам һорап килгән мохтаждарҙы йылмайып ҡаршы алыу һәм уларға иғтибар бүлеү
  • Бөтә кешенең дә иҫәнләшеүенә яуап биреү
  • Хәлеңдән ҡәнәғәт булыуҙы һүҙҙәрең һәм ғәмәлдәрең менән күрһәтеү
  • Яҡшы һәм күркәм һүҙҙәр әйтеү
  • Кешеләр менән яҡшы аралышыу
  • Хәйерле эштәрҙә мөмкин булған тиклем булышыу

 

Ярҙамға мохтаж кешенең әҙәбе

  • Ҡулыңда булған нәмәләр менән ҡәнәғәт булыу
  • Ихтыяждар һәм проблемалар тураһында бөтәһенә лә һөйләп йөрөмәү
  • Бөхтә һәм ыҡсым кейенеү
  • Ҡомһоҙ булмау
  • Кешеләрҙән һоранып йөрөмәү, бөтә нәмәне үҙеңә эшләргә тырышыу
  • Диндар һәм хөрмәткә лайыҡлы кешеләргә проблемаларыңды үҙең хәл итеүҙе күрһәтеү
  • Бай кешеләргә йылмаймау, әммә уларға ихтирам күрһәтеү
  • Бай кешеләргә өмөт бағламау, йәшәргә етерлек булыуын күрһәтеү
  • Улар алдында үҙеңде өҫтөн ҡуймау һәм кәмһенмәү
  • Бай кешене күреп ҡалғанда, йөрәгеңде (һораныуҙан) тыйыу
  • Уларҙы күреп ҡалғанда, диндә ташлама яһамау

 

Бүләк биреү әҙәбе

  • Бүләгеңде алған кешене лайыҡлы тип һанау
  • Бүләкте һатып алғанда шатланыу
  • Бүләк алған кешене күргәндә, бүләгемде алдың, тип рәхмәт әйтеү
  • Бүләктәр күп булһа ла һәм баһалы булһалар ҙа, бүләктәрҙең әҙ һәм ҡыйбат түгел икәнлеген һиҙҙереү

 

Бүләк алған кешенең әҙәбе

  • Бүләк ҡиммәт булмаһа ла, үҙеңдең шатлығыңды күрһәтеү
  • Бүләк биргән кеше яныңда булмаһа ла, уның өсөн доға ҡылыу
  • Бүләк ебәргән кеше килһә, уны йылмайып ҡаршы алыу
  • Мөмкинлек булһа, уға ла бүләк биреү
  • Мөмкинлек булһа, бүләге тураһында яҡшы һүҙ әйтеү
  • Уның алдында бөгөлмәү
  • Бүләк өсөн дини ҡиммәттәрҙе ситкә ҡуймау
  • Унан бүтән бер нәмә лә көтмәү

 

Изгелек ҡылыу әҙәбе

  • Ярҙам һорағанға ҡәҙәр изгелек ҡылыу
  • Вәғәҙәңде тиҙерәк үтәү
  • Мөмкин тиклем күберәк биреү
  • Бер кемгә лә ул турала һөйләмәү
  • Ҡылған ярҙамың һәм изге эшең менән битәрләмәү
  • Изге эштәр ҡылыуҙы ғәҙәткә керетеү
  • Изге эштәр ҡылыуҙы туҡтатыуҙан һаҡланыу

 

Ураҙа тотоу әҙәбе

  • Саф һәм хәләл ризыҡ ашау
  • Кешеләр менән ыҙғыш-тартыштарға кермәү
  • Ғәйбәттән һаҡланыу
  • Ялған һөйләмәү
  • Бер кемде лә ғазапламау
  • Ағзаларҙы гонаһтан һаҡлау

 

 

Имам Әбү Хәмид әл Ғазалиҙың “Әҙәптәр” китабынан

2026-05-01 (Зөлҡағиҙә, 1447 йыл.) №5.


Сабир хәҙрәт

Ғафури районы Сәйетбаба урта мәктәбенең йөҙ йыллыҡ юбилейы сараларын уҙғарғанда, ауылда, был мәктәптең башланғысы булып, 1906 йылда асылған мәҙрәсәнең дә тарихы һәм уны ойоштороусы Мөхәммәтсабир Халиковтың эшмәкәрлеге тураһында мәктәп етәкселәре хөрмәтләп иҫкә...


ҺОРАУҘАР ҺӘМ ЯУАПТАР

Мине тренажер залы тураһында ике һорау борсой: 1. Күп кенә егеттәр тренажер залына йөрөй, ә унда динебеҙ ҡушҡанса кейенеп килгәндәр һирәк, шулай уҡ шундай урындарҙа ҡыҙҙар күп. Шул залға йөрөүҙән туҡтағыҙ, тип, ата-әсәләр үҙҙәренең балаларын тыя аламы? Үҙенең иренең шундай залға йөрөп...


Цифрлы аҡылһыҙлыҡ

Хәҙерге заман технологиялары һәм социаль селтәрҙәр үҫеше менән быға тиклем булмаған яңы психик ауырыуҙар килеп сыҡты. Әле ун биш йыл элек был психик ауырыу тураһында бер кем дә белмәне. Һүҙем – цифрлы аҡылһыҙлыҡ тураһында. Интернетҡа, телефонға, социаль селтәргә бәйле булғанға уны шулай...


«Тура юлға күндер, эй Раббым!..»

Яҙҙың иң матур бер ҡояшлы көнөндә Башҡортостаныбыҙҙың үҙәгендә урынлашҡан Сәйетбаба ауылына юлға сыҡтыҡ. Юлдаштарым менән һүҙебеҙ берегеп, көндөң, тәбиғәттең матурлығына һоҡланып, ауылға барып еткәнде һиҙмәй ҙә ҡалғанбыҙ.   Ауылға кергәс тә һул яҡта урынлашҡан Әбйәлил ишан Ҡанһөйәр улының...


Хиджама – онотолоп барған сөннәт

«Хиджама» һүҙе ғәрәп телендәге «әл-хаджм» тамырынан килеп сыҡҡан, ул «һеңдереү», «һурып алыу» кеүек мәғәнәгә эйә. «Әл-хиджама» иһә “ҡан сығарыу”ҙы аңлатҡан төшөнсә. Халыҡ медицинаһындағы был ысул элек-электән бик күп...