ӘҘӘПТӘР

ӘҘӘПТӘР

Саҙаҡа биреү әҙәбе

• Ярҙам һорап килгәнен көтмәйенсә, хәйерсене табып, уға саҙаҡа биреү
• Башҡаларға күрһәтмәйенсә саҙаҡа биреү
• Саҙаҡа биргәндән һуң, бер кемгә лә һөйләмәү
• Ярҙам һорап килгәндәрҙе яҡшы ҡабул итеү
• Һаран булмау
• Фәҡиргә һорағанын биреү йәки йомшаҡ ҡына итеп үтенесен кире ҡағыу
• Әгәр ҙә шайтан, ярҙам һорап килгән хәйерсе саҙаҡаға лайыҡ түгел, матди хәле яҡшы, тип ышандырһа, Аллаһтың уға биргән ниғмәттәрен кире алырға ярамай, меҫкендең уға хаҡы бар.

Ярҙам һорап килеү әҙәбе

• Ысын ихтыяж булған саҡта ғына үтенес менән барыу
• Үҙеңде яҡшы тотоп, үтенесең тураһында һөйләү
• Әҙ бирһәләр ҙә, ярҙам алғандан һуң рәхмәт әйтеү
• Ярҙам итеүсегә ихлас доға ҡылыу
• Ярҙамсы булыша алмағанлығын белдерһә, уның хәлен аңлап, сығып китеү
• Ныҡышыу, ҡабат-ҡабат шул уҡ ишеккә шаҡыу кәрәкмәй

Мал-мөлкәтле кешенең әҙәбе

• Һәр ваҡыт тыйнаҡ булыу
• Тәкәбберләнмәү
• Һәр ваҡыт шөкөр ҡылып тороу
• Байлығыңды хәйерле эштәргә генә ҡулланыу
• Ярҙам һорап килгән мохтаждарҙы йылмайып ҡаршы алыу һәм уларға иғтибар бүлеү
• Бөтә кешенең дә иҫәнләшеүенә яуап биреү
• Хәлеңдән ҡәнәғәт булыуҙы һүҙҙәрең һәм ғәмәлдәрең менән күрһәтеү
• Яҡшы һәм күркәм һүҙҙәр әйтеү
• Кешеләр менән яҡшы аралышыу
• Хәйерле эштәрҙә мөмкин булған тиклем булышыу

Ярҙамға мохтаж кешенең әҙәбе

• Ҡулыңда булған нәмәләр менән ҡәнәғәт булыу
• Ихтыяждар һәм проблемалар тураһында бөтәһенә лә һөйләп йөрөмәү
• Бөхтә һәм ыҡсым кейенеү
• Ҡомһоҙ булмау
• Кешеләрҙән һоранып йөрөмәү, бөтә нәмәне үҙеңә эшләргә тырышыу
• Диндар һәм хөрмәткә лайыҡлы кешеләргә проблемаларыңды үҙең хәл итеүҙе күрһәтеү
• Бай кешеләргә йылмаймау, әммә уларға ихтирам күрһәтеү
• Бай кешеләргә өмөт бағламау, йәшәргә етерлек булыуын күрһәтеү
• Улар алдында үҙеңде өҫтөн ҡуймау һәм кәмһенмәү
• Бай кешене күреп ҡалғанда, йөрәгеңде (һораныуҙан) тыйыу
• Уларҙы күреп ҡалғанда, диндә ташлама яһамау

Бүләк биреү әҙәбе

• Бүләгеңде алған кешене лайыҡлы тип һанау
• Бүләкте һатып алғанда шатланыу
• Бүләк алған кешене күргәндә, бүләгемде алдың, тип рәхмәт әйтеү
• Бүләктәр күп булһа ла һәм баһалы булһалар ҙа, бүләктәрҙең әҙ һәм ҡыйбат түгел икәнлеген һиҙҙереү

Бүләк алған кешенең әҙәбе

• Бүләк ҡиммәт булмаһа ла, үҙеңдең шатлығыңды күрһәтеү
• Бүләк биргән кеше яныңда булмаһа ла, уның өсөн доға ҡылыу
• Бүләк ебәргән кеше килһә, уны йылмайып ҡаршы алыу
• Мөмкинлек булһа, уға ла бүләк биреү
• Мөмкинлек булһа, бүләге тураһында яҡшы һүҙ әйтеү
• Уның алдында бөгөлмәү
• Бүләк өсөн дини ҡиммәттәрҙе ситкә ҡуймау
• Унан бүтән бер нәмә лә көтмәү

Изгелек ҡылыу әҙәбе

• Ярҙам һорағанға ҡәҙәр изгелек ҡылыу
• Вәғәҙәңде тиҙерәк үтәү
• Мөмкин тиклем күберәк биреү
• Бер кемгә лә ул турала һөйләмәү
• Ҡылған ярҙамың һәм изге эшең менән битәрләмәү
• Изге эштәр ҡылыуҙы ғәҙәткә керетеү
• Изге эштәр ҡылыуҙы туҡтатыуҙан һаҡланыу

Ураҙа тотоу әҙәбе

• Саф һәм хәләл ризыҡ ашау
• Кешеләр менән ыҙғыш-тартыштарға кермәү
• Ғәйбәттән һаҡланыу
• Ялған һөйләмәү
• Бер кемде лә ғазапламау
• Ағзаларҙы гонаһтан һаҡлау

Имам Әбү Хәмид әл Ғазалиҙың “Әҙәптәр” китабынан