Мөшриктәрҙең мосолмандарҙы йәберләүе

Мөшриктәрҙең мосолмандарҙы йәберләүе

Мөшриктәрҙең тәүге мосолмандарҙы нисек итеп эҙәрлекләүҙәре һәм төрлөсә язалауҙарын белгәс, хаҡ диндәгеләр күҙ йәштәрен тыя алмай. Бигерәк тә ярлы һәм яҡлаусыһыҙ кешеләргә ауыр була.

 

Умая ибне Хәләф үҙенең ҡоло Билал ибне Рабахты төрлө язалар менән интектерә. Эҫе көндә Умая уны ут ҡеүек ҡыҙған ҡомға ятҡыра ла күкрәгенә ауыр таш һала һәм: «Әгәр Мөхәммәдтән ﷺ баш тартмаһаң, үлгәнсе ошонда ятасаҡһың», − ти. Ләкин Билал, уны күпме генә ғазапламаһындар, «Бер! Бер!» (йәғни «Аллаһ бер!») тигәнде ҡабатлауҙан туҡтамай.

Был хәлгә бер ваҡыт Әбүбәкер шаһит була. Ул шунда уҡ Билалды һатып ала һәм Аллаһ ризалығы өсөн уны ҡоллоҡтан азат итә. Ул шулай уҡ, ислам ҡабул иткәне өсөн, мәжүсиҙәр тарафынан быуып алынған Әмир ибне Фухайраны һатып ала һәм азатлыҡ бирә.

Тәүге мосолмандар араһында тимерсе Хәббәб ибне Арат та була, уны Мөхәммәдкә ﷺ пәйғәмбәрлек килгәнгә тиклем үк әсирлеккә алған булалар. Мәжүсиҙәр уны ҡот осҡос ғазаптарға дусар итә: исламдан баш тартыуын талап итеп, арҡаһына ҡыҙған тимер менән баҫалар. Ләкин ул үҙ һүҙендә ныҡ тора. Ахырҙа, уны бәйләп, ҡыҙыу күмер өҫтөнә һалалар һәм эсенә баҫып һикерергә тотоналар.

Бай ҡорайыш ғаиләһендә үҫкән Сәғид ибне Халид бер ваҡыт төш күрә: атаһы уны Тамуҡҡа табан һөйрәгәндә, Пәйғәмбәр ﷺ уны ҡотҡара. Ошонан һуң Сәғид исламды ҡабул итә. Атаһы уны, Мөхәммәд ﷺ диненән баш тарт, тип, таяғы һынғансы туҡмай. Аҙаҡ һарайға бикләп ҡуя, бер нсә көн ашарға бирмәй. Әммә Сәғид Мөхәммәдтән ﷺ һәм уның диненән баш тартмай. Ярһыған атай улына: «Мин һине башҡаса ашатмаясаҡмын, − ти. Сәғид: «Аллаһ кешеләрҙе ашата», − ти.

Иманға килгән Ғоҫман ибне Ғаффанды атаһы менән бер туған ағаһы пальма япраҡтарынан эшләнгән септәгә төрөп, төтөнгә тонсоҡһон өсөн, аҫтына ут яға. Бай ғаиләлә үҫкән Мусғәб ибне Ғүмәйр ҙә ислам динен ала. Әсәһе, был турала белгәс, уны өйҙән ҡыуып сығара, Мусғәб бер нимәһеҙ урамда тороп ҡала.

Ғәммәр ибне Йәсир һәм уның ата-әсәләре лә ислам ҡабул итә. Бының өсөн Әбүджәһил үҙенең фекерҙәштәре менән уларҙы Мәккә ситенә сығаралар ҙа ҡыҙған ҡомға һалып, оҙаҡ язалайҙар. Быны күргән Пәйғәмбәр ﷺ: «Эй Йәсир ғаиләһе, түҙегеҙ, ысынында, һеҙгә Ожмах вәғәҙә ителгән», − ти.

Ғазаптарға түҙә алмай, Йәсир йән бирә, һәм ул ислам тарихында дине өсөн шәһит булған беренсе кеше була. Уның ҡатыны ла Әбүджәһил ҡулынан һәләк була һәм ислам дине юлында шәһит киткән беренсе ҡатын була. Уларҙың улдары Ғәммәрҙе боттарҙы (һынташтарҙы) таныуын талап итеп, һыуға батыралар. Ғәммәр түҙмәй, улар теләгән һүҙҙе әйтә. Ул шунда уҡ Пәйғәмбәребеҙгә ﷺ йүгереп килә, илай-илай тәүбә итә һәм, булған хәлде һөйләп бирә. Ҡайһы берәүҙәр, Ғәммәр мөртәткә әйләнгән (диненән баш тартҡан), тиҙәр. Ләкин Аллаһ Рәсүле ﷺ уның тураһында: «Ул башынан үксәһенә тиклем иман менән (Аллаһҡа ышаныс менән) тулы», − тигән.

 

Магомед Гамзаевтың «Мөхәммәд Пәйғәмбәр» китабынан

2026-03-01 (Рамаҙан, 1447 йыл.) №3.


Мәзин олатай

Беҙ бала саҡта ауылыбыҙ менән уны, Мәзин олатайыбыҙ, тип кенә йөрөттөк. Ғәлимйән Абдулла улы 1881 йылда Йылайыр районының Аралбай ауылында мулла ғаиләһендә тыуған. Атаһы Абдулла Аблаевтың өс улы: Ғәлимйән, Ахунйән, Хәкимйән һәм Кинйәбикә исемле ҡыҙы була. Уландары ла, аталарына оҡшап, дин юлын яҡын...


Нимә ул оялсанлыҡ?

Исламдағы «хая» (оялсанлыҡ) тигән төшөнсә бер ҡасан да кешене насарлыҡҡа этәрмәҫ. Дин ғалимдары әйтеүенсә, хая – ул Аллаһу Тәғәлә алдында йәки кешеләр алдында ғәйеп эш ҡылып ҡуйыуҙан ҡурҡыу сәбәпле, күңелдә тыуған баҫалҡылыҡ, тыйнаҡлыҡ. Был күркәм, юғары әхлаҡи сифат кешенең күңел...


Ғәйет намаҙын үткәреү тәртибе

Рамаҙан-шәриф айы тамамланғас, шәүүәл айының беренсе көнөндә (ул быйыл 20 мартҡа тура килә) Ураҙа байрамын, ғәрәпсә әйткәндә, Ғийдүл-Фитрҙы, билдәләйәсәкбеҙ, ин шәә Аллаһ Рахмән! Был көндө матур итеп үткәрергә тырышырға кәрәк. Шуға күрә беҙгә байрам көнөндә ниҙәр эшләргә икәнен, ғәйет намаҙының...


Ғаилә һәм йолалар − халыҡ мәҡәл-әйтемдәрендә

Мәҡәл-әйтем – афористик, йәғни, тәьҫирле, тасуирлы, мәғәнәле телмәр ижад төрө. Мәҡәл-әйтемдәр халыҡтың борон-борондан килгән тормош тәжрибәһен, әхлаҡи ҡараштарын хикмәтле һүҙ ярҙамында күрһәтә, шулай уҡ өгөт-нәсихәт, кәңәш биреү, аҡыл өйрәтеү вазифаһын башҡара. Шуға күрә лә мәҡәл-әйтемдәр...


ҺОРАУҘАР ҺӘМ ЯУАПТАР

Ни өсөн фарыз намаҙын уҡып бөткәс, сөннәт намаҙын уҡыр алдынан икенсе урынға күсәбеҙ? Бер урындан икенсе урынға күсеү мотлаҡ түгел, әммә фарыз намаҙҙан һуң, сөннәт йәки нәфелдәрен уҡыр өсөн, үҙ урыныңды алыштырыу яҡшыраҡ. Йәмәғәт менән уҡыған намаҙҙы яңғыҙ уҡығандан айырыр өсөн шулай эшләйҙәр,...