Күңел торошо − тормош һулышы…

Күңел торошо − тормош һулышы…

Арабыҙҙа дин юлында иғтибарға лайыҡлы хеҙмәт күрһәткән кешеләр бар. Ләкин уларҙың үҙҙәренең төп эшенән айырылмайынса ғына башҡарған был хеҙмәттәре йылдар дауамында онотолоп, юғалып ҡала.

Шундай тырыш, эшсән апайҙарҙың береһе − Сәнә Ғәфүр ҡыҙы Сабирйәнова. Ул оҙаҡ йылдар Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтында ғилми хеҙмәт менән булып, башҡорт лексикологияһы, диалектологияһын өйрәнеүгә, һүҙлектәр сығарыуға ҙур көс һалған. Былары инде – тормош талабы, йәшәү сығанағы ла булһын ти… Ә һәр кешенең тәбиғәтендә йәнә күңел талабы тигән хәсиәт тә бар бит әле. Бына мосолман дине буйынса башҡорт телендә баҫылып сыҡҡан әҙәбиәтте, ислам уҡыу йорттары хаҡындағы мәғлүмәттәрҙе киң ҡатлам уҡыусыларға еткереү маҡсатында республика гәзит-журналдарында сығыш яһау ул нәҡ Сәнә апайҙың күңел талабынан хасил булған ғәмәлдәр ине. Илебеҙҙә дин тотоуға рөхсәт булғас, Башҡортостанда ислам әле саҡ яңынан тарала ғына башлаған ваҡытта, 1994-1998 йылдарҙа ул дүрт телдә (башҡорт, татар, рус, төрөк телдәрендә) сыҡҡан “Заман-Башкортостан», шул уҡ ваҡытта баштағы мәлдә өс телдә (башҡорт, татар, рус) баҫылған «Рисәләт» мосолман гәзиттәренең баш мөхәррире булды. Бында ла йәнә уның күңел ихласлығына тап булаһың. Ҡырылмаһа ҡырҡ эше ҡырылып ятҡан ҡатын кешенең шулай бер ыңғай бер нисә телдә нәшер ителгән ике гәзиткә баш мөхәррир булырға йөрьәт иткәнен үҙе бер фиҙәҡәрлек тип атар инем мин. Ул заманда, әле дини китаптар булмағанда, халыҡ ислам тураһында беренсе ғилемде нәҡ ошо гәзиттәрҙән эстәне лә инде.

Сәнә Ғәфүр ҡыҙы башҡа гәзит-журналдарҙа ла үҙенең халыҡта дини аңды үҫтереүгә, уны таратыуға арналған мәҡәләләрен баҫтыра ине. “Ағиҙел” журналында уның “Мәҙрәсәнең изге ғәмәлдәре” (2001), “Рисәләт” (2002), “Килһен өсөн оло иман – ихлас күңел менән инан” (2002), “Изге намаҙ” (2003), “Ҡамуси һүҙлек” (Дәүләткирәй Мәһәҙиевтың “Ислам һүҙлеге”нә ҡарата) (2003) һ.б. мәҡәләләре донъя күрҙе.

Сәнә апай ҡайһы бер китап-тарҙы башҡорт теленә тәржемә итеүҙе лә заманына күрә зарури һананы. Ул Сөнғәтулла Бикбулаттың “Мөхәммәт пәйғәм-бәр” (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм)” китабын (Чистай шәһәре, 1999, 253 бит) һәм “Төрки хөтбәләр” китабын (Ҡазан, 2000, 250 бит) татарсанан башҡортсаға тәрәжемә итеп баҫтырҙы. Ә 2015 йылда уның төрөк ғалимы Мостафа хәҙрәт хеҙмәттәре нигеҙендә әҙерләгән “Изге намаҙ” китабы (Өфө, Китап, 2015. 96 бит) нәшер ителде. Был китап мосолмандарҙа намаҙҙың кеше тормошонда ниндәй ҙур әһәмиәткә эйә булыуы хаҡында ғына түгел, ә уны башлаған мәлдә тейешле бөтөн ғәмәлдәрҙе бик тәфсирләп өйрәтеүе менән ул һәр заманда ла бик кәрәкле әсбап була ала. Сәнә Ғәфүр ҡыҙы Башҡортостан журналистары араһынан тәүгеләрҙән булып динде таратыуға арналған мәҡәләләр яҙыуҙан тыш, ул бер нисә йыл рәттән мәҙрәсәләрҙә һәм “Белем” йәмғиәтендә башҡорт теленән дәрестәр ҙә алып барҙы. Беҙ, мосолмандар, бөтәбеҙ ҙә шулай Сәнә апай кеүек шым ғына дин юлында хеҙмәт күрһәтергә, тырышырға тейешбеҙ. Сауабын Аллаһу Тәғәлә Үҙе һәр ҡайһыбыҙға насип әйләһен!

Фәнирә Ғайсина

ӨФӨ ҠАЛАҺЫ

2026-06-01 (Зөлхизә, 1447 йыл.) №6.


Әжәл менән яғалашҡанда

Бер кем дә үлемдән ҡасып ҡотола алмай һәм уның ҡасан килерен дә белә алмай. Иртәгә, иртәнән һуңға килергә мөмкин. Бушҡа ғына әйтмәгәндәрҙер, вафатың − күҙең менән ҡашың араһында, тип. Тимәк, был фани донъя һәр кемдең ваҡытлыса йәшәйеш урыны, ә Әхирәт – мәңгелек йортобоҙ.   Шуның...


Мейе һелкенеүҙе Ҡөрьән аяттары менән дауалау

Ҡөрьән аяттары – шифалы, бөтә ауырыуҙарҙан дауа. Аллаһтың һүҙе, Изге Китабы менән дауалау борондан билдәле. Мәҫәлән, башҡорт халҡы элек-электән шифалы аяттар менән өшкөргән, имләгән, бүҫер ҡыуған, быуын ултыртҡан һәм башҡа сирҙәрҙән дауалаған, хәлдәрен шәбәйткән. Мәҫәлән, Миәкә яҡтарында...


Яулыҡ ябыныу − күркәм ғәҙәт

Беҙ бәләкәйҙән ишетеп үҫкән «Ағас күрке – япраҡ, кеше күрке − сепрәк» тигән мәҡәл кейемде нисек һайларға кәрәк икәнлеген өйрәтә. Кейем-һалым ҡиәфәтеңә килешле лә, уңайлы ла, өҫ-башыңды ҡапларға ла тейеш. Ә инде мосолман ҡатын-ҡыҙы матур кейенеп кенә ҡалмай, башын да ҡапларға тейеш икәнлеген һәр кем...


Аллаһ ҡоло булыу − иң оло дәрәжә

Был һүҙҙе бәләкәйҙән ишетеп үҫтем: әсәйем ҡайһы саҡ, беҙ, балалар, берәй нәмәне яңылышыраҡ эшләһәк, асыуһыҙ ғына: «Иии Аллаһ ҡоло, нишләп улай иттең инде?», – тиер ине. Был һүҙ миңә «иии балаҡайым» һүҙенә синоним һымаҡ булып хәтерҙә ҡалған. Тик, үҫә төшкәс, ҡолдоң...


Хәсән Басри тураһында ҡиссалар

Шәкерткә ярҙам итеүҙең файҙаһы Көндәрҙән бер көндә Хәсән Басри болонға сыҡты. Бер оло һыу ситендә туҡталып ҡарап тора ине, күрҙе: бер баҡа, бер күгәүенде арҡаһына мендереп, ҡайҙалыр китеп бара. Хәсән Басри ҡарап торҙо ла: «Был күгәүен ҡайҙа барыр икән?» – тип, артынан китте. Күгәүен бер ағас...