Күңел торошо − тормош һулышы…

Күңел торошо − тормош һулышы…

Арабыҙҙа дин юлында иғтибарға лайыҡлы хеҙмәт күрһәткән кешеләр бар. Ләкин уларҙың үҙҙәренең төп эшенән айырылмайынса ғына башҡарған был хеҙмәттәре йылдар дауамында онотолоп, юғалып ҡала.

Шундай тырыш, эшсән апайҙарҙың береһе − Сәнә Ғәфүр ҡыҙы Сабирйәнова. Ул оҙаҡ йылдар Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтында ғилми хеҙмәт менән булып, башҡорт лексикологияһы, диалектологияһын өйрәнеүгә, һүҙлектәр сығарыуға ҙур көс һалған. Былары инде – тормош талабы, йәшәү сығанағы ла булһын ти… Ә һәр кешенең тәбиғәтендә йәнә күңел талабы тигән хәсиәт тә бар бит әле. Бына мосолман дине буйынса башҡорт телендә баҫылып сыҡҡан әҙәбиәтте, ислам уҡыу йорттары хаҡындағы мәғлүмәттәрҙе киң ҡатлам уҡыусыларға еткереү маҡсатында республика гәзит-журналдарында сығыш яһау ул нәҡ Сәнә апайҙың күңел талабынан хасил булған ғәмәлдәр ине. Илебеҙҙә дин тотоуға рөхсәт булғас, Башҡортостанда ислам әле саҡ яңынан тарала ғына башлаған ваҡытта, 1994-1998 йылдарҙа ул дүрт телдә (башҡорт, татар, рус, төрөк телдәрендә) сыҡҡан “Заман-Башкортостан», шул уҡ ваҡытта баштағы мәлдә өс телдә (башҡорт, татар, рус) баҫылған «Рисәләт» мосолман гәзиттәренең баш мөхәррире булды. Бында ла йәнә уның күңел ихласлығына тап булаһың. Ҡырылмаһа ҡырҡ эше ҡырылып ятҡан ҡатын кешенең шулай бер ыңғай бер нисә телдә нәшер ителгән ике гәзиткә баш мөхәррир булырға йөрьәт иткәнен үҙе бер фиҙәҡәрлек тип атар инем мин. Ул заманда, әле дини китаптар булмағанда, халыҡ ислам тураһында беренсе ғилемде нәҡ ошо гәзиттәрҙән эстәне лә инде.

Сәнә Ғәфүр ҡыҙы башҡа гәзит-журналдарҙа ла үҙенең халыҡта дини аңды үҫтереүгә, уны таратыуға арналған мәҡәләләрен баҫтыра ине. “Ағиҙел” журналында уның “Мәҙрәсәнең изге ғәмәлдәре” (2001), “Рисәләт” (2002), “Килһен өсөн оло иман – ихлас күңел менән инан” (2002), “Изге намаҙ” (2003), “Ҡамуси һүҙлек” (Дәүләткирәй Мәһәҙиевтың “Ислам һүҙлеге”нә ҡарата) (2003) һ.б. мәҡәләләре донъя күрҙе.

Сәнә апай ҡайһы бер китап-тарҙы башҡорт теленә тәржемә итеүҙе лә заманына күрә зарури һананы. Ул Сөнғәтулла Бикбулаттың “Мөхәммәт пәйғәм-бәр” (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм)” китабын (Чистай шәһәре, 1999, 253 бит) һәм “Төрки хөтбәләр” китабын (Ҡазан, 2000, 250 бит) татарсанан башҡортсаға тәрәжемә итеп баҫтырҙы. Ә 2015 йылда уның төрөк ғалимы Мостафа хәҙрәт хеҙмәттәре нигеҙендә әҙерләгән “Изге намаҙ” китабы (Өфө, Китап, 2015. 96 бит) нәшер ителде. Был китап мосолмандарҙа намаҙҙың кеше тормошонда ниндәй ҙур әһәмиәткә эйә булыуы хаҡында ғына түгел, ә уны башлаған мәлдә тейешле бөтөн ғәмәлдәрҙе бик тәфсирләп өйрәтеүе менән ул һәр заманда ла бик кәрәкле әсбап була ала. Сәнә Ғәфүр ҡыҙы Башҡортостан журналистары араһынан тәүгеләрҙән булып динде таратыуға арналған мәҡәләләр яҙыуҙан тыш, ул бер нисә йыл рәттән мәҙрәсәләрҙә һәм “Белем” йәмғиәтендә башҡорт теленән дәрестәр ҙә алып барҙы. Беҙ, мосолмандар, бөтәбеҙ ҙә шулай Сәнә апай кеүек шым ғына дин юлында хеҙмәт күрһәтергә, тырышырға тейешбеҙ. Сауабын Аллаһу Тәғәлә Үҙе һәр ҡайһыбыҙға насип әйләһен!

Фәнирә Ғайсина

ӨФӨ ҠАЛАҺЫ

2026-04-01 (Шәүүәл, 1447 йыл.) №4.


Ҡыҙым истерикаға бирелә

Үҫмер ҡыҙымдың әхирәттәре яңы телефондар, ҡиммәтле кейем-һалым, төрлө сәйәхәттәре менән маҡтанғанда, ул быны ауыр кисерә, көйә, ҡайһы саҡта илап та ала. Үҙе лә быға ояла, сөнки ундай әйберҙәрҙе ала алмауын аңлай. Шул уҡ ваҡытта ул туҡ, кейеме лә бар, барыһы ла өр-яңы, зауыҡлы. Әммә мин уны яңғыҙ...


Ауылым муллаһы – ҡыҙылдар ҡорбаны

Әбелғата Ишемов (1865 - 13 ғинуар 1917)     Ауылыбыҙҙың инҡилабҡа тиклемге муллаларының береһе, ата- бабаһының төп сығышы ҡотанлы. Указлы мулла исеме Назараттың 2492-се Указы менән 1893 йылдың 12 майында раҫланған.   Төпкөлдә лә әленән-әле аҡтар, ҡыҙылдар, ҡоролтай, иҫкелек...


«Беҙ урман башҡорто булабыҙ...»

Быйыл башҡорт шағиры һәм мәғрифәтсеһе Ғәли Соҡоройҙоң тыуыуына 200 йыл. Баҫмабыҙҙың бөгөнгө ҡунағы − күренекле шәхестең ижадын, тормошон өйрәнгән билдәле ғалим, филология фәндәре докторы Миңлеғәли Нәҙерғолов.   – Миңлеғәли Хөсәйен улы, һеҙ бер сығышығыҙҙа Ғәли Соҡоройҙоң ижады менән студент...


Хакимдарҙың золомлоғонан ҡурҡҡан кеше әйтә торған доға

«Аллааһүммә раббәс-сәмәәүәәтис-сәбғи үә раббәл-ғәршил-ғәҙыиим, күн лии жәәран мин (ошо ерҙә кемдән ҡурҡһа, шуның исемен атау кәрәк) үә әхзәәбиһии мин халәәьиҡик, ән йәфрута ғәләййә әхәдүн минһүм әү йәтғаа, ғәззә жәәрукә үә жәллә ҫәнәәьүк, үә ләә иләәһә илләә әнт». Мәғәнәһе: «Эй Аллаһ, ете күктең...


Ҡыҙыл ойоҡ

Бер заман бер урманда арыҫлан ауырыған. Был хәбәрҙе ишеткәс, барса януарҙар арыҫландың хәлен белергә ашыҡҡан.   «Бөтәһе лә миңә тоғро!» – тип уйлаған ғорур арыҫлан. Тик төлкө генә бер ҡайҙа ла күренмәгәс, бер аҙ кәйефе төшкән. «Төлкө ҡайҙа?» – тип...