Күңел торошо − тормош һулышы…

Күңел торошо − тормош һулышы…

Арабыҙҙа дин юлында иғтибарға лайыҡлы хеҙмәт күрһәткән кешеләр бар. Ләкин уларҙың үҙҙәренең төп эшенән айырылмайынса ғына башҡарған был хеҙмәттәре йылдар дауамында онотолоп, юғалып ҡала.

Шундай тырыш, эшсән апайҙарҙың береһе − Сәнә Ғәфүр ҡыҙы Сабирйәнова. Ул оҙаҡ йылдар Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтында ғилми хеҙмәт менән булып, башҡорт лексикологияһы, диалектологияһын өйрәнеүгә, һүҙлектәр сығарыуға ҙур көс һалған. Былары инде – тормош талабы, йәшәү сығанағы ла булһын ти… Ә һәр кешенең тәбиғәтендә йәнә күңел талабы тигән хәсиәт тә бар бит әле. Бына мосолман дине буйынса башҡорт телендә баҫылып сыҡҡан әҙәбиәтте, ислам уҡыу йорттары хаҡындағы мәғлүмәттәрҙе киң ҡатлам уҡыусыларға еткереү маҡсатында республика гәзит-журналдарында сығыш яһау ул нәҡ Сәнә апайҙың күңел талабынан хасил булған ғәмәлдәр ине. Илебеҙҙә дин тотоуға рөхсәт булғас, Башҡортостанда ислам әле саҡ яңынан тарала ғына башлаған ваҡытта, 1994-1998 йылдарҙа ул дүрт телдә (башҡорт, татар, рус, төрөк телдәрендә) сыҡҡан “Заман-Башкортостан», шул уҡ ваҡытта баштағы мәлдә өс телдә (башҡорт, татар, рус) баҫылған «Рисәләт» мосолман гәзиттәренең баш мөхәррире булды. Бында ла йәнә уның күңел ихласлығына тап булаһың. Ҡырылмаһа ҡырҡ эше ҡырылып ятҡан ҡатын кешенең шулай бер ыңғай бер нисә телдә нәшер ителгән ике гәзиткә баш мөхәррир булырға йөрьәт иткәнен үҙе бер фиҙәҡәрлек тип атар инем мин. Ул заманда, әле дини китаптар булмағанда, халыҡ ислам тураһында беренсе ғилемде нәҡ ошо гәзиттәрҙән эстәне лә инде.

Сәнә Ғәфүр ҡыҙы башҡа гәзит-журналдарҙа ла үҙенең халыҡта дини аңды үҫтереүгә, уны таратыуға арналған мәҡәләләрен баҫтыра ине. “Ағиҙел” журналында уның “Мәҙрәсәнең изге ғәмәлдәре” (2001), “Рисәләт” (2002), “Килһен өсөн оло иман – ихлас күңел менән инан” (2002), “Изге намаҙ” (2003), “Ҡамуси һүҙлек” (Дәүләткирәй Мәһәҙиевтың “Ислам һүҙлеге”нә ҡарата) (2003) һ.б. мәҡәләләре донъя күрҙе.

Сәнә апай ҡайһы бер китап-тарҙы башҡорт теленә тәржемә итеүҙе лә заманына күрә зарури һананы. Ул Сөнғәтулла Бикбулаттың “Мөхәммәт пәйғәм-бәр” (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм)” китабын (Чистай шәһәре, 1999, 253 бит) һәм “Төрки хөтбәләр” китабын (Ҡазан, 2000, 250 бит) татарсанан башҡортсаға тәрәжемә итеп баҫтырҙы. Ә 2015 йылда уның төрөк ғалимы Мостафа хәҙрәт хеҙмәттәре нигеҙендә әҙерләгән “Изге намаҙ” китабы (Өфө, Китап, 2015. 96 бит) нәшер ителде. Был китап мосолмандарҙа намаҙҙың кеше тормошонда ниндәй ҙур әһәмиәткә эйә булыуы хаҡында ғына түгел, ә уны башлаған мәлдә тейешле бөтөн ғәмәлдәрҙе бик тәфсирләп өйрәтеүе менән ул һәр заманда ла бик кәрәкле әсбап була ала. Сәнә Ғәфүр ҡыҙы Башҡортостан журналистары араһынан тәүгеләрҙән булып динде таратыуға арналған мәҡәләләр яҙыуҙан тыш, ул бер нисә йыл рәттән мәҙрәсәләрҙә һәм “Белем” йәмғиәтендә башҡорт теленән дәрестәр ҙә алып барҙы. Беҙ, мосолмандар, бөтәбеҙ ҙә шулай Сәнә апай кеүек шым ғына дин юлында хеҙмәт күрһәтергә, тырышырға тейешбеҙ. Сауабын Аллаһу Тәғәлә Үҙе һәр ҡайһыбыҙға насип әйләһен!

Фәнирә Ғайсина

ӨФӨ ҠАЛАҺЫ

2026-03-01 (Рамаҙан, 1447 йыл.) №3.


Иремде юғалттым

Ауыр хәлгә дусар булдым – ҡапыл ғына ҡәҙерле иремде юғалттым. Беҙ 30 йылдан ашыу бергә йәшәнек, бер-беребеҙҙе аңлап, пландар төҙөнөк. Барлыҡ хыялдар бер мәлдә өҙөлдө. Артабан нисек йәшәргә икәнен аңламайым.   Р., Колпино ҡалаһы   Дин белгесе яуабы Был донъяға килгән һәр кеше Аллаһу Тәғәлә...


Люля-кебаб

650 г фарш  2 һуған  тоҙ, борос  тәмләткестәр  ләүәш (теләк буйынса)  6-8 ағас таяҡса   Маринадланған һуған:  1 һуған  1 балғалаҡ аш һеркәһе (9 %)   Әҙерләү: Фаршҡа ваҡ итеп туралған һуғанды, тәмләткестәрҙе ҡушып тасҡағыҙ, бер аҙ һуҡҡылап алығыҙ. Һуңынан ярты сәғәткә һыуытҡысҡа...


Мәзин олатай

Беҙ бала саҡта ауылыбыҙ менән уны, Мәзин олатайыбыҙ, тип кенә йөрөттөк. Ғәлимйән Абдулла улы 1881 йылда Йылайыр районының Аралбай ауылында мулла ғаиләһендә тыуған. Атаһы Абдулла Аблаевтың өс улы: Ғәлимйән, Ахунйән, Хәкимйән һәм Кинйәбикә исемле ҡыҙы була. Уландары ла, аталарына оҡшап, дин юлын яҡын...


Шайтан яҙмалары

Хәлдәр нисек, таҡыр баш? Мәжит кисә, бөҙрәханаға барып, сәсен ҡырҙырып ҡайтҡан икән. Бөгөн иптәштәре янына сыҡҡас, мин уның ялтас башын күреп ҡалдым. Һа-һа-һа! Үәт, мин илаттым уны! Һа-һа-һа! Ә беләһегеҙме, нисек килеп сыҡты? Хәҙер һөйләйем. Мин уның дуҫына: «Сәйет! Мәжитте таҡыр баш, тип...


Нимә ул оялсанлыҡ?

Исламдағы «хая» (оялсанлыҡ) тигән төшөнсә бер ҡасан да кешене насарлыҡҡа этәрмәҫ. Дин ғалимдары әйтеүенсә, хая – ул Аллаһу Тәғәлә алдында йәки кешеләр алдында ғәйеп эш ҡылып ҡуйыуҙан ҡурҡыу сәбәпле, күңелдә тыуған баҫалҡылыҡ, тыйнаҡлыҡ. Был күркәм, юғары әхлаҡи сифат кешенең күңел...