Атайым тураһында яҡты иҫтәлек

Атайым тураһында яҡты иҫтәлек

Атайымдың бер туған ағаһы Сәмиғулла Ғилман улы Ҡоҙашев 1941 йылда уҡ яу яланында вафат булғас, ауырыу ғына әсәһе – Латифа ҡарсәйем бөгөлөп төшә. Атайымдың атаһы – Йылайыр районы Юлдыбай ауылы мәсетенең имамы Ғилман Ғәбит улы Ҡоҙашев: «Улым, әсәйең ауырый, минең дә хәл яҡшынан түгел, ағайыңдың да үле хәбәре килде, беҙҙе ҡарар кәрәк, башың йәш әле», – тип әйтһә лә, атайым, Камил Ғилман улы Ҡоҙашев, 1943 йылда үҙ теләге менән һуғышҡа китә. Күп михнәттәр күреп, 1947 йылда ғына тыуған ауылы Юлдыбайға әйләнеп ҡайта.

 

Ата-әсәһенең диндар булыуы, көнө-төнө ҡылған доғалары, намаҙҙа булыуҙары ла ҙур көс биргәндер, ҡурсалағандыр, күрәһең. Һуғыштан һуңғы ауырлыҡтан мәрхүм булып ҡалған туғандарының мала-йын да тәрбиәгә алып үҫтерәләр. Ҡыяметдин ағай атайым менән ныҡ дуҫ, бик татыу инеләр.

Үкенескә ҡаршы, Ғилман мулла ҡартатайыбыҙ, Латифа ҡарсәйебеҙ ауырыу сәбәпле иртә донъя ҡуя. Беҙҙең яугир атайыбыҙ Иҫке Яҡуп ауылы ҡыҙы Фәғилә Сәйетбаттал ҡыҙына өйләнә, әсәйебеҙ менән биш балаға ғүмер бүләк итәләр. Әйткәндәй, ҡайныһы – Мәҡсүтов Сәйетбаттал Ғимран улы – Алкино ҡасабаһында хәрби хеҙмәткә әҙерлек ваҡытында ат ҡараусыһы булып эшләгән. Ә яуҙаш дуҫы, ҡайнағаһы Мәҡсүтов Илһаметдин Сәйетбаттал улы менән ғүмер буйы матур итеп ҡатышып йәшәне. Осрашһалар, бит алмалары буйлап әсе күҙ йәштәре тамыр ине ҡәҙерлеләребеҙҙең. Аҡыллы ла, сабыр ҙа, кеше йәнле лә булдылар, урындары ожмах түрҙәрендә булһын, ин шәә Аллаһ.

Атайыбыҙ һәр ваҡыт яугир дуҫтарын барлап, уларға аят бағышлар ине. Мәҡәл менән матур итеп һөйләр ине. Һәр ваҡыт, үҙеңдән башҡаны әүлиә итеп күр, тиер ине. Әсәйебеҙ иртә мәрхүм булғас, атайыбыҙ ҡыҙҙарында донъя көттө, 2013 йылда гүр эйәһе булды.

Еңеү яҙҙарын ғорурланып, тулҡынланып ҡаршылайбыҙ, яугирҙәребеҙ алдында баш эйәбеҙ. Аллаһ бойорһа, Украинала барған һуғыш тамамланһын, әсәләрҙең күҙ йәше түгелмәһен, йәш ғүмерҙәр ҡыйылмаһын, балаларыбыҙ тулы ғаиләлә һау һәм тәртипле, иманлы булып үҫһендәр. Аяҙ күк йөҙө аҫтында тыныслыҡта йәшәргә насип булһын, Раббым!

Атайыбыҙ күп гәзит-журнал алдырҙы, күп уҡыны, мулла ҡартатайыбыҙҙың ғәрәпсә Ҡөрьән китабы әле лә һаҡлана. Бала саҡта икмәген аҙ ашаманым, тип ҡартатайыбыҙҙың тирмәнен дә оҙаҡ йылдар ҡәҙерләп һаҡланы. Былтыр «Торатау» музейына бүләк итеп ҡуйҙыҡ.

Дәһшәтле һуғышты уҙған атайыбыҙ балта эшенә, йорт һалыуға ла оҫта булды, был эштәрҙә ауылдаштарына ла ихлас ярҙамлашты. Өлкәнәйеберәк китһә лә, мал салыуға ҡулы йомшаҡ, тип саҡырып торҙолар.

Үҙе ныҡ, сыныҡҡан кеше булды, бер ваҡытта ла дарыу ашаманы, мәтрүшкәле сәй, ҡоротло һурпа йәнемә дауа, тиер ине. Йәш сағында бейеүгә маһир булды. Сәхнәләрҙә төшкән фотоһүрәттәре әле лә һаҡлана. Боронғо йырҙарҙы матур башҡарыр ине. Аҡыллы, зиһенле булды, һәр ваҡыт аят бағышлатып, Ҡөрьән сүрәләрен яттан уҡып ултырҙы.

Тәртипле, сабыр, йомшаҡ күңелле булыуын әле булһа һоҡланып иҫкә алабыҙ. «Аллаһ Хаҡ, Аллаһҡа шөкөр, Аллаһҡа рәхмәт!» – тип кенә торор ине. Беҙҙең балаларыбыҙ ҙа уны тик өлгөлө яҡтан иҫкә алалар.

 

Зилә Ҡоҙашева-Кәримова

Йылайыр районы

2026-06-01 (Зөлхизә, 1447 йыл.) №6.


Яулыҡ ябыныу − күркәм ғәҙәт

Беҙ бәләкәйҙән ишетеп үҫкән «Ағас күрке – япраҡ, кеше күрке − сепрәк» тигән мәҡәл кейемде нисек һайларға кәрәк икәнлеген өйрәтә. Кейем-һалым ҡиәфәтеңә килешле лә, уңайлы ла, өҫ-башыңды ҡапларға ла тейеш. Ә инде мосолман ҡатын-ҡыҙы матур кейенеп кенә ҡалмай, башын да ҡапларға тейеш икәнлеген һәр кем...


ҺОРАУҘАР ҺӘМ ЯУАПТАР

Әйтегеҙ әле, зинһар: ҡатынына «атайың менән әсәйеңдән алып китәм дә, улар менән аралашмаясаҡһың» тигән шарт ҡуйған ир кешегә уның хаҡ түгеллеген һәм был осраҡта ундай шарттың ҡуйылмаҫҡа тейешлеген нисек аңлатырға? Ирегеҙҙең һеҙгә, атай-әсәйең менән аралашма, тип шарт ҡуйыуы дөрөҫ...


«Хажда үҙеңде Аллаһ ҡаршыһында итеп тояһың...»

Изге ерҙәрҙә оло хаж ғибәҙәтен имен-аман үтәгән мосолмандар төркөм-төркөм булып тыуған яғына ҡайта башланы. Бөгөн телевидение һәм радио журналисы, йәмәғәт эшмәкәре, ике тапҡыр изге ерҙәрҙә булып хаж һәм ғөмрә ғәмәлдәрен үтәп ҡайтҡан Морат Нәжип улы Лоҡманов менән ошо оло яуаплылыҡ талап иткән...


Хәсән Басри тураһында ҡиссалар

Шәкерткә ярҙам итеүҙең файҙаһы Көндәрҙән бер көндә Хәсән Басри болонға сыҡты. Бер оло һыу ситендә туҡталып ҡарап тора ине, күрҙе: бер баҡа, бер күгәүенде арҡаһына мендереп, ҡайҙалыр китеп бара. Хәсән Басри ҡарап торҙо ла: «Был күгәүен ҡайҙа барыр икән?» – тип, артынан китте. Күгәүен бер ағас...


Аллаһ ҡоло булыу − иң оло дәрәжә

Был һүҙҙе бәләкәйҙән ишетеп үҫтем: әсәйем ҡайһы саҡ, беҙ, балалар, берәй нәмәне яңылышыраҡ эшләһәк, асыуһыҙ ғына: «Иии Аллаһ ҡоло, нишләп улай иттең инде?», – тиер ине. Был һүҙ миңә «иии балаҡайым» һүҙенә синоним һымаҡ булып хәтерҙә ҡалған. Тик, үҫә төшкәс, ҡолдоң...