Пәйғәмбәрлектең тәүге билдәләре тураһында

Пәйғәмбәрлектең тәүге билдәләре тураһында

Артабан Хәдижә Мөхәммәд ﷺ Менән Бергә Үҙенең Вараҡа Исемле Ике Туған Ағаһына Юллана. Ул Һуҡыр, Ғәрәптәр Араһында Христиан Динен Ҡабул Иткән Һәм Инжилды (библияны) Яҡшы Белгән Оло Йәштәге Аҡһаҡал Була.

Хәдижә ағаһына: «Туғаныңды тыңла әле», − ти. Пәйғәмбәребеҙ ﷺ нимә күргән, барыһын да һөйләп бирә. Вараҡа: «Был Намус (Ябраил), Мусаға ла ул килгән, – ти. – Эх, әгәр ҙә йәш булһам, халҡың һине ҡыуған саҡта, һиңә ярҙам итер өсөн мин бар көсөмдө һалыр инем», – ти. «Ә ниңә, улар мине ҡыуасаҡмы ни?» − тип һорай Пәйғәмбәр ﷺ. «Эйе», − тип яуап бирә Вараҡа.

Һуңынан Хәдижә Рәсүлебеҙгә ﷺ: «Ябраил һинең янға килгәс, миңә белгертә алырһыңмы?» − ти. Ул: «Эйе» − тип яуап бирә.

Ябраил күренгәс тә, Мөхәммәд ﷺ ҡатынына әйтә. Хәдижә уға: «Минең һул янбашҡа ултыр», − ти. Ул ултыра. «Һин уны күрәһеңме?» − тип һорай. «Эйе», − ти Пәйғәмбәребеҙ ﷺ. «Минең итәккә ултыр», − ти. Ул ултыра. «Уны күрәһеңме?» − тип һорай Хәдижә. «Эйе» − ти. Шунан Хәдижә башынан яулығын сисә. «Һин уны күрәһеңме? » − тип һорай. Ул: «Юҡ», − ти. Шунан Хәдижә әйтә: «Сабыр бул һәм ҡыуан! Аллаһ менән ант итәм! Ул ысынлап та фәрештә, шайтан түгел».

Был хәлдән һуң Пәйғәмбәребеҙ ﷺ Аллаһу Тәғәләнең ҡушҡандарын үтәргә әҙер була. Көнө-төнө һындарға ғибәҙәт ҡылыуҙан баш тартырға саҡыра. Ул үҙенең бар көсөн, дәртен, тырышлығын кешеләрҙе Ожмахҡа илтеүсе хаҡ юлға күндереүгә бағышлай.

Пәйғәмбәребеҙҙең әхлағы һәм унда тәкәбберлектең булмауы

Ҡайһы саҡта Рәсүлебеҙ ﷺ өҫтөнә бәрхәт ябылған ишәктә һыбай йөрөгән, һәм, үҙененең юғары дәрәжәһенә ҡарамай, артына кеше ултыртҡан. Ул аяҡ кейемен йүнәткән, өҫ кейемен ямаған, өйҙәгеләргә хужалыҡ эштәрендә булышҡан, улар менән бергә ит тураған.

Пәйғәмбәрбеҙ ﷺ кешеләр араһында иң оялсаны булған, берәүҙең дә йөҙөнә ҡарамаған. Уны ҡол саҡырһа ла, ирекле кеше саҡырһа ла, саҡырыуҙы ҡабул итеп, барған. Уға бүләккә хатта бер йотом һөт йәки ҡуян бото бирһәләр ҙә алған һәм улар менән бергә ашаған.

Рәсүлебеҙҙең ﷺ хеҙмәтселәре булған, ул уларҙан ашаған аҙығы менән дә, кейгән кейеме менән дә айырылмаған. Фәҡирҙе фәҡирлеге өсөн кәмһетмәгән, байҙы байлығы өсөн күтәрмәгән. Ул бер ҡасан да ҡатынын да, хеҙмәтсеһен дә ҡәһәрләмәгән. Тыйылғанды (хәрәм эш) күрһә, өндәшмәй ҡалмаған.

Бер ваҡыт, һуғыш барған мәлдә: «Йә, Рәсүлуллаһ ﷺ, һин уларҙы ҡарғаһаң ине!» − тигәндәр. «Ысынында, мин рәхмәт өсөн ебәрелгәнмен, ә ҡарғаусы булараҡ түгел», − тигән Пәйғәмбәребеҙ ﷺ.

Ул кем менән осрашһа ла, бөтәһенә лә беренсе булып һаулыҡ биргән. Ул Аллаһу Тәғәләне иҫкә алмайынса баҫмаған да, ултырмаған да. Әгәр ул намаҙҙа саҡта янына берәйһе килһә, ул намаҙын тиҙләтеберәк уҡыған һәм кешегә боролоп: «Берәй йомошоң бармы?» − тип һораған. Уның менән эште тамамлап, бушағас, сәхәбәләрҙән берәйһе йәки икенсе бер кеше саҡырып, өндәшһә, ул һәр саҡ: «Ләббәйкә» (Бына мин һинең алдыңда, һиңә ярҙам итергә әҙермен), - тип әйтер булған.

(Дауамы бар. Башы гәзиттең үткән һандарында)

Әбү-Бәкр әл-Аймаҡиҙың «Фазаилүл Хәбиб» китабынан

2026-05-01 (Зөлҡағиҙә, 1447 йыл.) №5.


«Тура юлға күндер, эй Раббым!..»

Яҙҙың иң матур бер ҡояшлы көнөндә Башҡортостаныбыҙҙың үҙәгендә урынлашҡан Сәйетбаба ауылына юлға сыҡтыҡ. Юлдаштарым менән һүҙебеҙ берегеп, көндөң, тәбиғәттең матурлығына һоҡланып, ауылға барып еткәнде һиҙмәй ҙә ҡалғанбыҙ.   Ауылға кергәс тә һул яҡта урынлашҡан Әбйәлил ишан Ҡанһөйәр улының...


Үтеп барышлай ғына...

Йәш сәйәхәтсе аҡыл эйәһендә туҡталған. Ул хужаның бар мөлкәте бер бәләкәй генә бүлмә, китаптар өйөлгән өҫтәл, ятып йоҡларға һике икәнен генә белеп шаҡ ҡатҡан.   Йәш кеше: «Остазым, ә ҡайҙа һеҙҙең йорт йыһаздары?» – тип һораған аптырап. – Ә ҡайҙа һинеке? – тигән...


ДОҒАЛЫ ЙОРТ

Ғәрәфәт көнөндә әйтелә торған доға Аллаһ Илсеһенең ﷺ былай тип әйткәне риүәйәт ителә: «Доғаларҙың иң яҡшыһы – Ғәрәфәт көнөндәгеһе. Мин, йәнә минән алда үткән пәйғәмбәрҙәр әйткән һүҙҙәрҙең иң яҡшыһы: «Ләә иләәһә илләл-лааһу үәхдәһүү ләә шәриикә ләһ, ләһүл-мүлкү үә ләһүл-хәмдү үә...


ҺОРАУҘАР ҺӘМ ЯУАПТАР

Мине тренажер залы тураһында ике һорау борсой: 1. Күп кенә егеттәр тренажер залына йөрөй, ә унда динебеҙ ҡушҡанса кейенеп килгәндәр һирәк, шулай уҡ шундай урындарҙа ҡыҙҙар күп. Шул залға йөрөүҙән туҡтағыҙ, тип, ата-әсәләр үҙҙәренең балаларын тыя аламы? Үҙенең иренең шундай залға йөрөп...


Стәрлебаш мәҙрәсәһе

Стәрлебаш – элек-электән үҙенең мәҙрәсәләре менән дан тотҡан. Архив материалдары буйынса, Стәрлебашта тәүге мәҙрәсә 1720 йылда асыла. Уға Дәүләт Думаһы ағзаһы Мөхәмәтшакир Туҡаев нигеҙ һала.   Мәҙрәсәлә көслө дин әһелдәре белем бирә. Әммә мәҙрәсә Ниғмәтулла Биктимер улы Туҡаев (1772-1844 й.) һәм...