Әҙәптәр

Әҙәптәр

Әҙәптәр
  1. Бәләкәй балаларҙы уҡытҡан мөғәллимдәрҙең әҙәбе

- Башта тышҡы ҡиәфәтте тәртипкә килтерергә кәрәк, сөнки балаларҙың төп иғтибары шунда йүнәлтелә. Уҡытыусы нимәне матур тип һанай, балалар ҙа шул уҡ фекерҙе ҡабул итә. Нимәне уҡытыусы насар тип күрә, балалар ҙа шул уҡ фекергә эйәрә.

- Балалар алдына ултырғас, тынырға, тик кәрәк саҡта ғына өндәшергә

- Етди ҡиәфәттә булырға

- Мөһим тәрбиәүи процестарҙы етди йөҙ һәм ихтирамлы мөнәсәбәт менән башҡарырыға

- Уҡыусыларға һуғырға, сәбәпһеҙ балаларға яза бирергә ярамай.

- Буш һөйләшеүҙәр алып бармаҫҡа, сөнки уҡыусы аҙаҡтан ихтирамһыҙлығын күрһәтәсәк.

- Уҡыусыларға үҙ-ара һөйләшергә рөхсәт итмәҫкә

- Уҡыусылар алдында бер кем менән дә шаярып һөйләшмәҫкә

- Бүләктәр ҡабул итмәҫкә

- Уҡыусылар араһында ыҙғыш барлыҡҡа килеүенә юл ҡуймаҫҡа

- Ғәйбәттең, яла яғыуҙың насар һыҙаттар булыуы тураһында һөйләргә

- Таҙарыныу ысулдарын аңлатырға (бәҙрәфкә нисек инергә, тәнде нисек йыуырға), тәһәрәт алырға һәм намаҙҙы нисек итеп дөрөҫ үтәргә өйрәтергә.

 

  1. Вәғәз һөйләүсенең әҙәптәре

- Үҙеңде башҡаларҙан өҫтөн ҡуймаҫҡа

- Аллаһтан оялырға

- Бар мохтажлыҡ менән фәҡәт Аллаһҡа мөрәжәғәт итергә

- Һөйләгән вәғәзеңдән тыңлаусыларҙың файҙа алыуын теләргә

- Үҙеңдең кәмселектәреңде белеп, кеше алдында тыйнаҡ булырға (үҙеңде өҫтөн ҡуймаҫҡа, лайыҡһыҙ тип иҫәпләргә)

- Тыңлаусыларға ҡарата матур мөнәсәбәттә булырға

- Һине тыңлаған кешеләрҙе юғары кимәлдәге дини мосолмандар тип һанарға

- Ғәйбәттән һаҡланыр өсөн, тыңлаусыларҙан бүләк өмөт итмәҫкә

- Тәрбиәүи темаларға йомшаҡ күңел, һөйкөмлө йөҙ менән һөйләргә

- Яңы тыңлаусыларға иғтибар бүлергә

- Һөйләгәнеңде үҙеңә лә даими үтәргә, сөнки тыңлаусылар ишеткән һүҙҙәрҙән генә түгел, ә үтәгән ғәмәлдәреңдән дә файҙа алалар.

 

  1. Вәғәз тыңлағанда әҙәп ҡәғиҙәләре

- Иғтибарлы булыу

- Башты түбән эйеп тыңлау

- Таҙа күңел менән ултырыу

- Яҡшы фекерҙә булыу

- Һөйләгәндең барыһы ла дөрөҫ һәм ышаныслы мәғлүмәт икәненә ышаныу

- Өндәшмәү

- Артыҡ хәрәкәтләнмәҫкә (уңға һәм һулға боролмаҫҡа)

- Иғтибар менән вәғәзде тыңларға

- Вәғәз һөйләүсене кеше алдында ғәйепләмәҫкә, сөнки ул саҡта кешеләрҙә уға ҡарата насар фекер тыуыуы мөмкин.

 

(Дауамы бар. Башы гәзиттең үткән һандарында)

 

Имам Әбү Хәмид әл-Ғазалиҙың «Әҙәптәр» китабынан

 

 

 

Ләйсән Бәхтиева әҙерләне

 

2026-06-01 (Зөлхизә, 1447 йыл.) №6.


Аллаһ ҡоло булыу − иң оло дәрәжә

Был һүҙҙе бәләкәйҙән ишетеп үҫтем: әсәйем ҡайһы саҡ, беҙ, балалар, берәй нәмәне яңылышыраҡ эшләһәк, асыуһыҙ ғына: «Иии Аллаһ ҡоло, нишләп улай иттең инде?», – тиер ине. Был һүҙ миңә «иии балаҡайым» һүҙенә синоним һымаҡ булып хәтерҙә ҡалған. Тик, үҫә төшкәс, ҡолдоң...


Аллаһу Тәғәләнең Сөләймәнде һынауы

Ниндәй сәбәптән Аллаһ Сөләймәнгә һынау ебәргән? Фараздар күп һәм төрлө. Шуларҙың бер нисәһе менән танышайыҡ.   Бөтә кешеләргә лә инеү рөхсәт ителмәгән бер утрауҙа бер мөшрик батша йәшәгән. Уның байлығы һәм көсө тураһында ишетеп, Сөләймән һуғышҡа әҙерләнә. Ул ел ҡанатында кешеләр һәм ендәрҙән...


Бай васыяты

Байлыҡта, етеш тормошта йәшәгән ҡарт кеше үлем түшәгендә ята. Уңышлы үткән ғүмеренең серен сисер өсөн улын саҡырған: «Минең үлемем яҡын. Тормошомда һәр саҡ, ниндәй генә ваҡиға булмаһын, миңә ярҙам икән серемде әйтеп ҡалдыраһым килә: -        беренсенән,...


Тәһәжжүд намаҙы доғаһы

Ибне Ғәббәстең әйтеүенсә (шаһитлығынса), төндә тәһәжжүд намаҙына торғанда, Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд ﷺ ошо доғаны уҡыған: «Аллааһүммә ләкәл-хәмдү әнтә ҡаййимүс-сәмәәүәәти үәл-арды үә мән фииһиннә үә ләкәл-хәмдү әнтә нуурус сәмәәүәәти үәл-арды үә мән фииһиннә үә ләкәл-хәмдү әнтә...


Аллаһу Тәғәләнең Ҡөҙрәте менән килгән бәхет

Йырлаған һайын гел генә хискә бирелеп, йә булмаһа, үткәндәр иҫкә төшөп, һағыштарға күмелеп китеп йырлайым. Ошо мәлдә ауыр саҡтар иҫкә төшөп, күҙҙәремә йәштәр тулып, йөрәгем һыҡтап ала.   Балаларымдың береһен етәкләп, икенсеһен күтәреп, яңғыҙ аҡҡош кеүек ике яр ситендә тороп ҡалған ваҡыттар,...