Әҙәптәр

Әҙәптәр

Әҙәптәр
  1. Бәләкәй балаларҙы уҡытҡан мөғәллимдәрҙең әҙәбе

- Башта тышҡы ҡиәфәтте тәртипкә килтерергә кәрәк, сөнки балаларҙың төп иғтибары шунда йүнәлтелә. Уҡытыусы нимәне матур тип һанай, балалар ҙа шул уҡ фекерҙе ҡабул итә. Нимәне уҡытыусы насар тип күрә, балалар ҙа шул уҡ фекергә эйәрә.

- Балалар алдына ултырғас, тынырға, тик кәрәк саҡта ғына өндәшергә

- Етди ҡиәфәттә булырға

- Мөһим тәрбиәүи процестарҙы етди йөҙ һәм ихтирамлы мөнәсәбәт менән башҡарырыға

- Уҡыусыларға һуғырға, сәбәпһеҙ балаларға яза бирергә ярамай.

- Буш һөйләшеүҙәр алып бармаҫҡа, сөнки уҡыусы аҙаҡтан ихтирамһыҙлығын күрһәтәсәк.

- Уҡыусыларға үҙ-ара һөйләшергә рөхсәт итмәҫкә

- Уҡыусылар алдында бер кем менән дә шаярып һөйләшмәҫкә

- Бүләктәр ҡабул итмәҫкә

- Уҡыусылар араһында ыҙғыш барлыҡҡа килеүенә юл ҡуймаҫҡа

- Ғәйбәттең, яла яғыуҙың насар һыҙаттар булыуы тураһында һөйләргә

- Таҙарыныу ысулдарын аңлатырға (бәҙрәфкә нисек инергә, тәнде нисек йыуырға), тәһәрәт алырға һәм намаҙҙы нисек итеп дөрөҫ үтәргә өйрәтергә.

 

  1. Вәғәз һөйләүсенең әҙәптәре

- Үҙеңде башҡаларҙан өҫтөн ҡуймаҫҡа

- Аллаһтан оялырға

- Бар мохтажлыҡ менән фәҡәт Аллаһҡа мөрәжәғәт итергә

- Һөйләгән вәғәзеңдән тыңлаусыларҙың файҙа алыуын теләргә

- Үҙеңдең кәмселектәреңде белеп, кеше алдында тыйнаҡ булырға (үҙеңде өҫтөн ҡуймаҫҡа, лайыҡһыҙ тип иҫәпләргә)

- Тыңлаусыларға ҡарата матур мөнәсәбәттә булырға

- Һине тыңлаған кешеләрҙе юғары кимәлдәге дини мосолмандар тип һанарға

- Ғәйбәттән һаҡланыр өсөн, тыңлаусыларҙан бүләк өмөт итмәҫкә

- Тәрбиәүи темаларға йомшаҡ күңел, һөйкөмлө йөҙ менән һөйләргә

- Яңы тыңлаусыларға иғтибар бүлергә

- Һөйләгәнеңде үҙеңә лә даими үтәргә, сөнки тыңлаусылар ишеткән һүҙҙәрҙән генә түгел, ә үтәгән ғәмәлдәреңдән дә файҙа алалар.

 

  1. Вәғәз тыңлағанда әҙәп ҡәғиҙәләре

- Иғтибарлы булыу

- Башты түбән эйеп тыңлау

- Таҙа күңел менән ултырыу

- Яҡшы фекерҙә булыу

- Һөйләгәндең барыһы ла дөрөҫ һәм ышаныслы мәғлүмәт икәненә ышаныу

- Өндәшмәү

- Артыҡ хәрәкәтләнмәҫкә (уңға һәм һулға боролмаҫҡа)

- Иғтибар менән вәғәзде тыңларға

- Вәғәз һөйләүсене кеше алдында ғәйепләмәҫкә, сөнки ул саҡта кешеләрҙә уға ҡарата насар фекер тыуыуы мөмкин.

 

(Дауамы бар. Башы гәзиттең үткән һандарында)

 

Имам Әбү Хәмид әл-Ғазалиҙың «Әҙәптәр» китабынан

 

 

 

Ләйсән Бәхтиева әҙерләне

 

2026-06-01 (Зөлхизә, 1447 йыл.) №6.


Бай васыяты

Байлыҡта, етеш тормошта йәшәгән ҡарт кеше үлем түшәгендә ята. Уңышлы үткән ғүмеренең серен сисер өсөн улын саҡырған: «Минең үлемем яҡын. Тормошомда һәр саҡ, ниндәй генә ваҡиға булмаһын, миңә ярҙам икән серемде әйтеп ҡалдыраһым килә: -        беренсенән,...


Аллаһ йорто иғтибар үҙәгендә

Ҡалабыҙҙағы Ишембай йәмиғ мәсете һуңғы йылдарҙа бар халыҡтың иғтибар үҙәгенә әйләнде тиһәк, хата булмаҫ. Үткәндәренә лә күҙ һалһаҡ, йөрәктә – йылы хәтирәләр генә. Оҙаҡ йылдар мәсетте имам-хатип Рәфҡәт хәҙрәт етәкләне, уның тырышлығы менән ҡалабыҙҙа иман йорто ҡалҡып сыҡты. Дини ғилем алып...


ҺОРАУҘАР ҺӘМ ЯУАПТАР

Әйтегеҙ әле, зинһар: ҡатынына «атайың менән әсәйеңдән алып китәм дә, улар менән аралашмаясаҡһың» тигән шарт ҡуйған ир кешегә уның хаҡ түгеллеген һәм был осраҡта ундай шарттың ҡуйылмаҫҡа тейешлеген нисек аңлатырға? Ирегеҙҙең һеҙгә, атай-әсәйең менән аралашма, тип шарт ҡуйыуы дөрөҫ...


Хаж ҡылыусыларҙы исламға саҡырыу

Пәйғәмбәрлек килгәндең ун беренсе йылында, хаж ҡылыу мәле еткәс, Пәйғәмбәребеҙ ﷺ, Әбүбәкер менән Ғәлиҙең оҙатыуында, хажиҙар туҡталған урынға бара.   Мина яланында ул үҙ-ара бирелеп һөйләшеп ултырған алты кеше эргәһенә килә. Улар Йәсрибтән килгән Хазрадж ырыуы кешеләре булып сыға. Үҙҙәре...


Мөхәррәм айының фазиләттәре

Мөхәррәм һижри йыл иҫәбенең беренсе айы булып тора. Аллаһу Тәғәләнең хәрәм айҙарының береһе булған мөхәррәм изге һәм бәрәкәтле айҙарҙан һанала.   Ҡөрьән Кәримдә былай тиелгән (мәғәнәһе): «Аллаһ хозурындағы китапта айҙар һаны ун ике, ерҙе һәм күктәрҙе яратҡан көндән бирле, ул ун ике...