Төҫтәр психологияһы

Төҫтәр психологияһы

Төҫтәр психологияһы

Кейемгә ҡарап ҡаршы алғандары барыһына ла билдәле. Беҙҙең менән әңгәмәләшеүсе иң беренсе сиратта кейемдең төҫөнә иғтибар бирә. Был нигеҙһеҙ түгел. Кейгән кейемдең төҫө беҙҙең кәйефте сағылдырып тора. Һис шикһеҙ, төҫ һайлауығыҙға кәйефебеҙ, ниндәй енестән (заттан) булыуыбыҙ, йәш, зауыҡ, мода һәм мәҙәниәт йоғонто яһаясаҡ. Мәҫәлән, Көнбайыш илдәрҙә ҡара төҫ − мәтәм төҫө, ә азия мәҙәниәтендә аҡ төҫ был функцияны үтәй.

Төҫтәр психологияһы, кешенең ниндәй төҫ һайлауына ҡарап, тәртип һәм кәйефтең үҙгәреүен өйрәнә. Мәҫәлән, киң билдәле Люшерҙың төҫтәр методикаһында, һеҙ уйһыҙ ғына үҙегеҙгә оҡшаған төҫ һайлайһығыҙ, һәм ул әлеге мәлдәге һеҙҙең кәйефегеҙ хаҡында һөйләйәсәк. Мотлаҡ эшләп ҡарағыҙ.

Ҡыҙыл. Иң сағыу төҫ. Энергия тойғоһон барлыҡҡа килтерә. Уны йыш ҡына дәрт төҫө тип тә атайҙар. Нервы системаһының үҫешенә лә йоғонто яһай. Һеҙҙә физик көс, ҡыйыулыҡ һәм бар нәмәгә ҡыҙыҡһыныусанлыҡ барлығын күрһәтә. Был төҫтө холериктар үҙ итә. Иғтибар уртаһында йөрөргә яратҡандар, үҙҙәрен күрһәтә белгәндәр, лидерҙар ошо төҫтө һайлайҙар. Күк төҫ ҡыҙылдың тап киреһе. Ул хәүефһеҙлек һәм тыныслыҡ тойғоһо бирә. Абруйлыҡ, етдилек, ышанысҡа лайыҡ булыу тәьҫоратын тыуҙыра. Тимәк, аҡса һәм репутация менән эш иткән кешеләрҙең (сәйәсмәндәр, банкирҙар) күберәген күк төҫлө костюм һайлауы тиккә түгел. Шулай уҡ, был төҫтө үҙ итеүселәрҙең ишетеү һәләте яҡшы үҫешкән.

Йәшел. Күҙ өсөн иң уңайлы төҫтәрҙең береһе. Был төҫ тәбиғи йәмлелек (гармония) тойғоһон уята, ҡарар ҡабул итеүгә ҡанатландыра, тынысландыра. Йәшел төҫ тотороҡлолоҡ һәм именлек төҫө. Был төҫтө тормошҡа күҙ менән бағыусылар (рәссамдар, фотографтар), бала яратҡандар һайлай.

Алһыу. Был төҫ аша кешенең уйхистәре, хәстәрлек һәм эскерһеҙлеге сағыла, наҙлы тойғолар уята. Был төҫтән кейенгән ҡатын-ҡыҙҙарҙы ауырлыҡтарҙан аралағы килә. Шуға ла эш мөхитенә был төҫ тап килеп етмәй. Ҡыҙыл һары. Яҡшы энергия менән һуғарыусы, оптимистик төҫ, яҡшы кәйеф, тормош көсө хаҡында һөйләй. Һәр саҡ иғтибарҙы йәлеп итә. Юл эшселәренең кейемдәрен иҫкә төшөрөгөҙ.

Һары. Сағыу, оптимистик төҫ, ҡояш яҡтылығы эффектын тыуҙыра, иғтибарҙы йәлеп итә, кәйефте күтәрә, ижади һәләтте үҫтерә. Һары ла ҡыҙыл һары төҫ кеүек шатлыҡ менән ассоциациялана. Смайликтар тиккә генә һары төҫ менән буялмаған. Һеҙ беләһегеҙме, иң беренсе смайликты 1963 йылда Америка рәссамы Харви Болл, страховкалау компанияһы өсөн, 10 минут эсендә уйлап, һүрәткә төшөргән, уның өсөн 45 доллар аҡса эшләгән. Был төҫтө күп һөйләргә һәм кешеләр менән аралашырға яратҡандар һайлай. Миләүшә төҫө ижади һәләтте үҫтерә, проблемаларҙан сығыу юлдарын хәл итеү таһылын арттыра. Серлелек һәм һағыш төҫө. Сифат һәм муллыҡ менән ассоциациялана.

Көрән. Ышаныс, таяныс һәм үҙеңә кешене йәлеп итеүҙе күрһәтеүсе төҫ. Был төҫ етди, аҡыллы һәм тотороҡло булып күренергә ярҙам итә. Һоро. Сағыу хистәр уятмағанлыҡтан, әллә ни ҡамасауламай, иғтибарҙы йәлеп итмәй. Шуға ла эшлекле мөхиттә ҡаты дресс-код төҫө итеп ҡулланыла. Тыныслыҡ һәм хәүефһеҙлек символы булып тора. Ҡара төҫ ҡыйыулыҡ һәм күркәмлек төҫө. Һеҙҙең ҡиәфәткә етдилек, ҡупшылыҡ һәм матурлыҡ өҫтәй. Тойғолар хәүефһеҙлеген, яҡлау, эффект хисен булдыра. Шул уҡ ваҡытта был төҫ арауыҡ һаҡлауға һәм ситләшергә ярҙам итә. Уны күбеһенсә күп аралашҡан кешеләр һайлай. Мәҫәлән, магазиндарҙа консультанттарҙың бер иш кейемдәре, тап ошо ҡәғиҙә буйынса уйланылған. Тағы ла был төҫтө спортсмендар һәм ғәйрәтлеләр (ҡулдарында көс булғандар, ауыр спорт менән шөғөлләнгәндәр) һайлай.

Аҡ. Таҙалыҡ һәм сафлыҡ төҫө. Ул төҫ һәр саҡ иғтибарҙы үҙенә йәлеп итә, сөнки көндәлек гардеробта аҡ һирәк ҡулланыла. Ҡара төҫкә ҡарағанда байыраҡ күренә. Дөрөҫ төҫтәге кейем беҙҙең ярҙамсыбыҙ, ҡорал булып тора. Төҫтәр һүҙһеҙ генә беҙҙең турала өҫтәлмә хәбәрҙәр еткерә ала. Мәҫәлән, һеҙ өлкән компанияға эшкә урынлашырға бараһығыҙ. Әгәр алһыу йәки һары төҫтә костюм кейһәгеҙ, һеҙҙе эшкә алмаҫҡа ла мөмкиндәр. Сөнки был төҫтәр юғарыла әйтеп үткәнсә – етдилек төҫө түгел. Шуға күрә, һеҙҙең турала ла ялған фекер ҡалыуы ихтимал.

ИЛСИӘ ҒАЙСИНА

2026-07-01 (Мөхәррәм, 1448 йыл) №7.


ҺОРАУҘАР ҺӘМ ЯУАПТАР

Бер яман ғәҙәтем бар: күп һөйләйем. Бының насар икәнен беләм. Һүҙ менән кешене рәнйетәм, яман һүҙ йөрөтәм. Ошонан һаҡланыр өсөн миңә берәй доға өйрәтегеҙ. Был ғәҙәтемдән нисек ҡотолорға? Яман телем арҡаһында кешеләр минең менән аралашмай, минең хаҡта насар фекерҙә. Гонаһтарҙан алыҫлашырға, был...


«Заһиҙиә» мәҙрәсәһе

Ата-бабаларыбыҙ белем алған урындағы мәҙрәсәләр тарихын яҡтыртыу теләге менән «Әс-Сәләм» гәзите биттәрендә ошо рубриканы асҡайныҡ.   Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, был юҫыҡта әүҙемлек күҙәтелмәй. Киң билдәле «Рәсүлиә», «Ғәлиә», «Ғосмания» кеүек мәҙрәсәләр...


Шайтан яҙмалары

Аллаһ исеме менән... Һеҙҙең арала Әтиә менән дуҫ булғандар бармы ул? Булһа, әйтегеҙ уға, шул тиклем итеп теңкәмде ҡоротмаһын әле. Бөгөн миңә уның тәртибе һис кенә лә оҡшаманы. Ниндәй генә эшкә тотонмаһын: «Мәрхәмәтле һәм Рәхимле Аллаһ исеме менән башлайым», – ти ҙә торасы. Ул...


Һаҡланыу доғаһы

«Аллааһүммә әнтә Раббии ләә иләәһә иләә әнт. Ғәләйкә тәүәккәлтү үә әнтә Раббүл-ғәршил-ғәҙыым. Ләә хәүлә үә ләә ҡуүәтә илләә билләәһил-ғәлиййил-ғәҙыым. Мәә шәә` Аллааһү кәәнә үә мәә ләм йәшә`ләм йәкүн. Әғләмү әннәллааһә ғәләә күлли шәй`ин ҡадиир. Үә әннәллааһә ҡад әхәәта бикүлли шәй`ин ғилмән...


Ябай ғына сәйәхәт түгел...

Үҫмер сағымдан тартты мине үҙенә был ил. Тарихи фильмдары, балалар өсөн тылсымлы әкиәттәре менән арбағандыр тәүҙә. 10-11 йәштәрҙә Александр Неверовтың «Ташкент – икмәк ҡалаһы» әҫәрен уҡып сыҡҡас, ҡыҙыҡһыныу тағы ла артты. Тимәк, был илдә муллыҡ, йомартлыҡ бар, тигән һығымтаға...