Хәләл икмәк ниндәй булырға тейеш?

Хәләл икмәк ниндәй булырға тейеш?

Икмәк донъяла иң популяр аҙыҡ. Бөгөн уның әллә күпме төрҙәре, сорттары бар. Һуңғы ваҡытта икмәктә лә хәләл билдәһен күрергә була.

Бер уйлап ҡараһаң, батон менән булкаларҙа ниндәй тыйылған матдаләр булырға мөмкин, тигән һорау тыуырға ихтимал. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, хәҙерге икмәктәр беҙҙең ата-бабаларыбыҙ ашаған икмәктән ҡырҡа айырыла. Яңы технологиялар үҫешкән һайын бешерелгән аҙыҡ та хәләл булмаған ингридиенттар көндән-көн күбәйә. Шуға ла икмәк-күмәсте һатып алғанда ошоларға иғтибар итергә кәрәк.

Майҙар

Икмәкте етештергәндә, йыш ҡына малдың йәки үҫемлек майҙарын, шулай уҡ кондитер майын да (уның составына йыш ҡына сусҡа майы инә) ҡушалар. Бынан сығып, малдың майы ҡушылған күмәстәрҙән баш тартырға кәрәк, сөнки уларҙың хәрәм булыуы бик мөмкин.

Алкоголь

Коньяк йәки ликер аҙыҡҡа үҙенсәлекле тәм өҫтәй, араҡы ҡамырҙың текстураһын үҙгәртә, уны көпшәкле итә. Шулай уҡ торт менән сәйгә ҡушып эскән тәм-томдарға ла алкоголле эсемлек һеңдерәләр. Бынан сығып, икмәк менән кондитер аҙыҡтарында алкоголь булһа, уларҙы мосолмандарға ашау тыйыла.

Ферменттар

Был матдаләрҙе икмәк етештергәндә бик йыш ҡулланалар. Улар ондоң сифатын яҡшырта. Был бигерәк тә эшҡыуарҙар өсөн отошло. Сөнки ул компоненттар икмәктең етештереү хаҡын арзанайта. Был ферменттарҙы ҡайһы саҡта сусҡаның ашҡаҙан аҫты биҙҙәренән етештерәләр. Улар мосолмандар өсөн хәрәм. Әгәр ҙә шәриғәт ҡанундары буйынса салынған малдан эшләнгән ферменттар булһа, уларҙы ҡулланырға була.

Эмульгаторҙар

Е471 һәм Е472 эмульгаторҙарын икмәк составында күрергә була.Улар моно- һәм диглицерид май кислоталары, глицерин, диацетилвин һәм май кислоталары эфирҙары. Улар май эшкәртелгәндән һуң ҡалған ҡалдыҡтар. Был эмульгаторҙарҙы насар сифатлы һәм шыйыҡ елемсәһе булған онға ҡушалар. Улар сығыштары менән ике төрлө була, йәғни, мал йәки үҫемлек майынан эшләнеүе был икмәктең хәләлме, түгелме икәнлеген билдәләй.

L-цистеин

L-цистеин – аҙыҡ өҫтәмәһе Е-920. Уны икмәк аҙыҡтарына ондоң етешһеҙлектәрен йәшерер өсөн һәм күмәстәр ҡарап тороуға матур булһын өсөн ҡушалар. Е-920 икмәктә бушлыҡ һәм ярыҡ булмауына булышлыҡ итә, ҡамыр баҫыу ваҡытын ҡыҫҡарта, һәм аҙыҡтың күләмен арттыра. L-цистеинды лаборатория шарттарында синтезлаһалар, уны ҡулланырға була. Күбеһенсә, уны осһоҙ ысул менән етештерәләр: кеше сәстәренән, ҡош ҡанаттарынан, һыйыр мөгөҙҙәренән эшләйҙәр. Бындай ысуллы аҙыҡ өҫтәмәһе хәрәм.

Өй икмәге

Һәр ҡатынға икмәк бешереү иң мөһим һөнәр. Ислам ҡанундарын үтәп бешерелгән икмәк, әлбиттә, сифатлы һәм хәләл буласаҡ. Өй икмәге һеҙҙең аҙыҡ сифатын ҡырҡа үҙгәртәсәк. Әгәр ҙә мөмкинлек булһа, ул икмәкте һатырға ла була. Күрше-күләндәр, таныштарығыҙ ундай икмәктән баш тармаясаҡтар, һеҙҙең даими клиенттарығыҙға әйләнәсәктәр.

Бөгөн икмәк етештереүселәр бешергән икмәктәренең сифаты тураһында уйланырға тейеш. Аллаһ изге Ҡөрьәндә лә: «Кешеләр! Һеҙ ерҙә бирелгән хәләлдән, таҙанан ашағыҙ, иблис юлына төшмәгеҙ. Ысынында, ул һеҙҙең асыҡ дошманығыҙ”, – тигән («Бәҡара” сүрәһе, 168-се аят).

Шулай итеп, мосолман йәмғиәте хәләл аҙыҡты дөрөҫ итеп етештереү һәм уға ныҡлы контроль булдырыу мәсьәләләрен күтәреп сығырға һәм уларҙы хәл итергә тейеш. Сөнки хәләл икмәк – ул беҙҙең киләсәк быуындың һаулығы ғына түгел, бәрәкәтле, сауаплы һәм килемле эш тә.

Аделина Хегай

2026-04-01 (Шәүүәл, 1447 йыл.) №4.


Ҡыҙым истерикаға бирелә

Үҫмер ҡыҙымдың әхирәттәре яңы телефондар, ҡиммәтле кейем-һалым, төрлө сәйәхәттәре менән маҡтанғанда, ул быны ауыр кисерә, көйә, ҡайһы саҡта илап та ала. Үҙе лә быға ояла, сөнки ундай әйберҙәрҙе ала алмауын аңлай. Шул уҡ ваҡытта ул туҡ, кейеме лә бар, барыһы ла өр-яңы, зауыҡлы. Әммә мин уны яңғыҙ...


Ахырзаман – аяҡ аҫтында

Бала саҡта: «Үлем – күҙ менән ҡаш араһында, ахырзаман – аяҡ аҫтында», – тигән һүҙҙәрҙе өләсәй ауыҙынан йыш ишетергә тура килде. Нух пәйғәмбәрҙең туфан һыуынан, тереклектәр донъяһын һаҡлап алып ҡалыуы ла һүҙ урауында аңға һеңдерелде.   Яҙғы ташҡын осоронда, Нөгөш...


Балаларға ҡағылышлы им-том йолалары

Әйтеп киткәнебеҙсә, хәҙерге ваҡытта бүҫер (өс йән), күкрәк шешен (мастопатия), тимерәү, күҙгә сыҡҡан арпаны һәм сөйәлде имләү, ҡот ҡойоу, мейе үлсәү кеүек йолаларҙы белгән кешеләр юҡ кимәлендә. Яңы тыуған сабый балалар өсөн бик кәрәкле был йолаларҙы белгән, балаларға шуның менән ярҙам күрһәткән...


Халыҡ әйтһә – хаҡ әйтә

Намыҫлы кеше – ырыҫлы кеше. Яҡшы менән юлдаш булһаң – эшең бөтөр, Яман менән юлдаш булһаң – башың бөтөр. Нәфсе шайтан – аҡыл иман Иҫән саҡта йөрөп ҡал, был донъяны күреп ҡал. Аҡсаң булмаһа ла, выжданың булһын. Сәләм бирмәгән бер оятлы, яуап бирмәгән мең оятлы. Күлдең...


Иҙел әүлиәһе Гөлбан инәй

Үләндәр, сәскәләр шыбырлауын, ҡоштар телен аңлау борондан булған. Ҡош юлын, йондоҙ юлын, һыу юлын, ел юлының да серен яҡшы белгән боронғолар.   Мәләүез районы Үрге Бикҡужа ауылында (халыҡ телендә Сорғаяҙ) Иҙел буйы әүлиәһе Гөлбаныу Шәмсетдин ҡыҙы Ишбаева (1882-1977) ла тәбиғәт телен аңлаған....