Клетчаткадикай авай хийир
Клетчатка, ва я пищевой волокнояр, - недай затIарин чеб масадалди эвез ийиз тежер пай я, ятIани ам гзаф инсанрин рикIелай алатзава ва я бегьем гьисаба кьазвач. Клетчаткадин жуьреяр гзаф ава ва абурукай гьар сада сагъламвал хуьн патал надир тир роль къугъвазва. Ша чун тамамдиз килигин, вучиз клетчатка чи бедендиз гьакьван важиблу ятIа.
1. ТIуьн цIурурун хъсанарун
Пищевой волокнойрин, ва я клетчаткадин важиблу ролрикай сад – тIуьн цIурурзавай къурулушдин сагъламвал хуьн я. Иллаки цIрадай клетчатка нетижалу я, месела пектин, ам цихъ галаз алакъалу хьайила гелдиз ухшар авай затI арадал къвезва. И карди тIуьн цIурурун явашарзава ва ивидик квай шекердин кьадардал гуьзчивал ийиз куьмек гузва, им лагьайтIа, диабетди азият гузвайбур патал иллаки важиблу я. ЦIран тийизвай клетчаткади, вичин нубатда, къециз фин кьезиларзава ва къен кьунин вилик пад кьаз куьмек гузва. Пектиндалди девлетлу салан майвайрик ва емишрик акатзава: газар, чугъундур, буран, истивут, бадамжан, чуьхвер, ич, хват, машмаш, жум ва гьакIни жуьреба-жуьре куьлуь емишар.
2. Сагълам микрофлора хуьн
Клетчатка, чи ратара яшамиш жезвай хийирлу бактерияр патал тIуьн яз, важиблу чешме я. И микроорганизмри иммунный къурулуш мягькемарун, воспаленияр тIимил хьун ва гьатта са жерге азаррин вилик пад кьун патал важиблу чка кьазва. Гьамиша къайдадалди клетчатка тIуьник кутуни ратарин микрофлорадин баланс хуьз куьмек гузва, ада лагьайтIа, неинки тIуьн цIуруруниз, гьакI михьиз сагъламвилин гьалдизни хъсан таъсир ийизва.
3. Заланвал къайдада тун
Калорийрин кьадар тIимил ва чандиз гзаф кфетлу хьуниз килигна, клетчатка яхунарун патал диетайра вич масадалди эвез ийиз тежер шей жезва. Клетчаткадалди девлетлу недай затIари яргъалди тухвал гьиссдай мумкинвал гузва, ида вичин нубатда, ишлемишзавай калорийрин кьадар тIимиларуниз куьмек гузва. Клетчатка явашдиз цIуруниз килигна, ада ивидик квай шекердин кьадар садлагьана хкаж хьуникай къутармиш хьуниз куьмек гузва, ада лагьайтIа, иштагьдал гуьзчивал авунин карда важиблу чка кьазва.
4. Хронический азаррин вилик пад кьун
Ахтармишунри тестикьарзавайвал, бес кьадар клетчатка ишлемишун жуьреба-жуьре хронический азарар тIимил хьунихъ галаз алакъалу я. Абурук акатзава: рикIинни дамаррин азарар, кьвед лагьай жуьредин диабет ва гьатта бязи онкологиядин азарарни. И хуьнин хас тир лишанар неинки клетчаткади бедендин заланвал ва ивидик квай шекердин кьадар къайдада тунин себеб жезва, гьакIни абур сагъламвал хуьниз куьмек гузвай воспаленидиз акси яз ийизвай гужлу таъсирдин себебни жезва.
5. Клетчаткадин жуьреба-жуьре чешмеяр
ТIуьник гьар жуьредин тIебии продуктар кутуналди беден лазим кьадар клетчаткадалди таъмин ийиз жезва. Виридалайни менфятлубур тварцин магьсулар ва абурун палар я, месела, гергеррин чIахар ва мух; пахладин жинсинин набататар, мержемекарни, нахутIарни кваз; емишар, куьлуь емишар ва салан майваяр. Ибурун гьар са жуьредик клетчаткадин надир тир жуьреяр ква, абуру вирида санлай сагъламвал хъсанаруниз куьмек гузва.
