Таяммум
Таяммум
Дастамаз къачудай михьи яд авачиз, гьакIни азарар, хирер себеб яз яд ишлемишиз тежез хьайитIа, михьи накьвадалди таяммум авуна кIанда.
Таяммум агъадихъ галай тегьерда ийида. Эвел михьи, руг квай накьв жагъурда. Ахпа мецелди ва рикIелди ният ийида: «За фарз капI ийидай (ва я «Кябедилай тIаваф ийидай», ва я «Къуръандик хкIадай») ихтияр гузвай таяммум авун ният ийизва» - кьве гъилин капашарни (тупIар сад-садав агудна) накьвадал гьалчда, ахпа абур чинилай михьиз тухуда (и гьерекатар кьиле тухвана куьтягьдалди рикIе ният хуьн чарасуз я).
Ахпа (гъилерал алай накьв са патахъ вегьейдалай кьулухъ) мад гъилер (тупIар сад-садавай чара авуна) накьвадал гьалчда ва чапла гъил эрчIи гъилелай, кьуьнтни акатдайвал, алтадда, ахпа эрчIи гъил – чапла гъилелай (дастамаз къачудайла, чуьхуьзвай чка).
Гьа идалди таяммум куьтягь жезва.
Са таяммумдал анжах са ферз капI ийиз жеда (суннатар гьикьван кIандатIани ийидай ихтияр ава), кьвед лагьай ферз капI ийидай вахт алукьайла мад таяммум авуна кIанда ва гьа икI мад…
Таяммум ийидай ихтияр хьун патал тайин тир шартIар ава:
1.Шариатди кьабулдай себеб: дастамаз къачуниз манийвалзавай азар, я тахьайтIа яд ишлемишайла, сагъламвилиз ачух зарар жезва (яни ам себеб яз инсан азарлу хьун ва геждалди сагъ тахьун мумкин я).
- Гьикьван чалишмишвилер авуртIани, яд жагъун тавун.
- ТIимил яд ава, гьамни яшайишди истемишзавай лап акьалтIай метлеблу игьтияжар бегьемарун патал герек я.
Таяммумдин шартIар
- Таяммум руг квай накьвадал къачун.
- Накьв михьиди хьун.
- Накьв са сеферда таяммумдиз ишлемишнавайди тахьун.
- Накьвадик гъуьр ва я маса гьахьтин са шей какахь тавун.
- Накьв ишлемишуниз ният хьун.
- Гьар ферз кпIуниз цIийи таяммум авун.
- Кьведра капашралди накьв ягъун ва сад лагьай сефердилай кьулухъ гъилер чинивай гвягъун, кьвед лагьай сефердилай кьулухъ – гъилерилай.
- Виликамаз беден нежесрикай михьун.
- Таяммумдив эгечIдалди вилик Кьибле пад жагъурун.
- КпIунин вахт алукьун.
Таяммумдин ферзер
- Накьв гъилерал алкIун ва ам чинални гъилерал агакьарун.
- Таяммумдин эвелдай ният авун, гъилер накьвадал гьалчна чинивай гвядайла.
- Чинивай михьиз гъил гвягъун.
- Кьве гъиливай кьуьнтерни галаз гъил гвягъун.
- Инал гъайи тартиб хуьн.
Таяммум чIур хьун
- Дастамаз чIурзавай вири шейэри таяммумни чIурзава.
- Дастамаз къачун патал ишлемишиз жедай яд жагъун (им эгер таяммум яд тахьуниз килигна къачунватIа).
- Диндай акъатун.
Эгер бедендал хер ва я гипс алатIа
Нагагь бедендин чуьхуьзвай паярал яд галукьайла, сагъламвилиз пис эсер ийидай хер алаз хьайитIа, дастамаз агъадихъ галай къайдада ийида. Хер алай паюнал агакьдалди дастамаз адетдин къайдада къачуда. Ахпа хер алай чкадал агакьайла, адан сагълам чкаяр чуьхуьда. Идалай кьулухъ кутIуннавай чкадилай ва я гипсдилай кьежей гъил чIугуна кIанда. Ахпа таяммум ийида ва дастамаз къачун давамар хъийида.
Дастамаз гвачир вахтунда гипс эцигнаваз ва я хер кутIуннаваз хьайитIа, гьакIни абур чинални гъилерал (яни таяммум ийизвай паярал) алатIа, винидихъ къалурай къайдада авур капI гипс алудайдалай кьулухъ эвезна кIанда (фикир це, кпIунин вахт алукьайла, капI авуна кIанда, гьатта ам ахпа эвезун чарасуз ятIани).
Эгер бедендин са паюнал гипс эцигнаваз ва я кутIуннаваз хьайитIа, абур алудайтIа сагъламвилиз зарар жезватIа, гьа и гьалда аваз чIехи дастамаз (беден чуьхуьн) къачуниз мажбур хьайи касди беден чуьхуьдалди ва я ам чуьхвейдалай кьулухъ таяммум авун лазим я. ЧIехи дастамаз къачудайла бедендин сагълам чкаяр чуьхуьда ва кутIуннавай чкадивай кьежей гъил гуьцIда.
