Ажайиб махлукьатар
Ажайиб махлукьатар
Кенгуру
Чанта квай гьайванар Чилел саки аламач, амма кенгуруяр Австралиядин мулкара миллионралди яшамиш жезва. Бязи чешмейри тестикьарзавайвал, Австралияда абурун кьадар 57 миллиондив агакьнава. И ажайиб гьайванар ахтармишунал биологар-алимар исятдани машгъул я. Кенгуруйрикай чаз са кьадар делилар жагъана.
— Австралияда инсанрилай гзаф кенгуруяр яшамиш жезва.
— ЧIехи кенгуруйривай 3 метрдин кьакьанвилиз хкадариз жеда.
— Кенгуруяр жуьреба-жуьрединбур ава. Виридалайни чIехи жуьрейрин заланвал 80 килограммдив кьван агакьда.
— И гьайванривай яд галачиз са шумуд вацра уьмуьр давамариз жезва.
— Абурувай 55-60 километрдин мензилдиз са сятда чукуриз жедай йигинвал къачуз жезва.
— Кенгурудивай вичин шараг авай чанта жукIумрин куьмекдалди лап хъсандиз кIевириз жезва. Диде-кенгурудивай, гьатта шараг чантада аваз къенез яд ахъай тавуна це сирнавизни жеда.
— Эгер, са хаталувал гьиссайтIа, кенгуруди далдам гатадай саягъда тапасривди чил яда, идалди муькуьбуруз хабар гуда.
— Адет яз, кенгуруяр кьилди-кьилди садрани яшамиш жедач, абур еке тушир дестейриз кIватI жеда.
— Кенгурудивай кьулу-кьулухъди физ жедач. И делил себеб яз, Австралиядин гьукумдарри чпин гербдал кенгурудин шикил эцигнава.
— Инсанри хуьзвай кенгуруйрин уьмуьр тIебиатда яшамиш жезвайбурулай пуд сеферда яргъи жезва.
— Кенгурудин шараг чантада 6-8 вацра кьван амукьзава.
Валлаби
Шикилдай аквазвайди кенгуруйрин жинсиник акатзавай, нек хъвадай, руфуник чанта квай валлаби я. И ажайиб гьайван Тасманияда, ЦIийи Гвинеяда, Тихий океанда авай Бисмаркан островрин кIватIалда яшамиш жезва. Вал-лабияр гзафни-гзаф тамара, кул-кус авай чкайра, гагь-гагь ачух майданрани гьалтда. Алай вахтунда абур ЦIийи Зеландиядин ва Британиядин островрин мулкаризни тухванва. Дагълара яшамиш жедай валлабидин жуьреяр Австралиядин къванер квай чкайрани ава. Дагълара яшамиш жезвай валлабийрин жуьреяр 15 аваз гьисабзава, тамара яшамиш жезвайбур — вад.
И гьайвандин бедендин яргъивал 52-81 сантиметр я, заланвал — вини кьил 10 килограмм. Гзаф вахтара тарара жедайвиляй валлабидиз тарцин кенгуруни лугьузва. Винел патан акунрай ам кенгурудизни, гьа са вахтунда севрезни ухшар я.
Валлабийри жуьреба-жуьре векьер, тарарин пешер, бязи емишар неда. Вагьшийрикай чеб хуьн патал абур кьакьан тарариз акьахда ва гьана чпин йикъар акъудда. Тарарай абур асул гьисабдай ем тIуьн патал эвичIзава. ТIебиатда и гьайванар 14-20 йисуз яшамиш жезва.
Валлабийрин шарагри чпин сифтегьан 8 варз дидедин чантада акъудзава. Тахминан 80 юкъуз абуруз ем диде-валлабиди гузва. Шараг патал чанта кIвални я, къугъвадай ва хаталувиликай хуьзвай чкани. Инсанрихъ галаз фад вердиш жезвайвиляй абур кIвалин гьайванар хьизни хуьз жезва.
