Мурс зарарсуз яни?
Мурс зарарсуз яни?
Къе мурсуникай рахан – чи уьмуьрда хуш текъвер кардикай. Ада кIвалин гьалар писарзава, недай шейэр чIурзава ва сагъламвилиз зарар гузва. Недай шейэра ам ишлемишун ихтияр авай вахт куьтягь хьайила ва я абур дуьз хуьн тавурла арадал къвезва. Мурс янавай затIар тIуьна виже къведач!
Мурс акъатунин себебар
Недай затIариз акъатзавай мурс – им лап бицIи гъалуниз ухшар авай грибок я. Духтур-терапевт Светлана Купринади лугьузвайвал, кIвале ва я недай затIара авай мурсуни кьилин тIалар ва къен фин арадал гъун мумкин я. Грибокрин кIватIалар жуьреба-жуьре рангаринбур жеда: лацубур, чIулавбур, рехибур, жегьребур. Абур гьавади, ци, гьашаратри чукIурзава. Гьавадин чимивал Цельсиядин 20 градусдилай виниз ва ламувал 60%-дилай виниз хьайила мурсунин грибар гзаф туьретмиш хьуниз виридалайни хъсан шартIар я.
Къейд авун герек я хьи, мурс гьар са кIвале ачух гьавадал дуьздал акъатзава. Мурсунин бязи жуьрейри холодильникдани, кьеле тур ва цик кутур затIарани, жемрани, мурабайрани, мая гана ва я цик кутуна цуру жезвай шейэрани чеб лап хъсандиз гьиссзава.
Мурс янавай недай затIар къутармишун, ругун хъувун ва я чIур хьанвай чка атIун герек туш, вучиз лагьайтIа чими авуни грибрин ва бактерийрин спорар чукIурда, амма микотоксинар амукьда.
Вичин кьадар лап гъвечIиди хьуниз килигна, мурсуни вичин спорар недай вири затIуниз чукIурзава, абур фан ва я салан майвадин лап деринриз физва, винелай аквазвай къацу чкаяр лагьайтIа – колонияр экъечIна чIехи хьанвай анжах аквазвай чкаяр я.
Бедендиз ийизвай таъсир
Мурсунивай бедендиз зарар гузвай агъуяр гьасил ийиз жезва. Мурсунин спорар недай затIарал, хамунал ягъун, бедендиз сивяй, нерай фин мумкин я. Нетижада – аллергия, уьгьуьяр, кьилин тIалар, нерай иви атунар, руфун тIа хьунар. Мурсуни стIалжем, астма арадал гъун, лекьиниз, дуркIунриз зарар гун мумкин я.
Гьина къекъведа?
Нагагь кIвале ктIай ни къвез хьайитIа, гьатта тамамдиз михьивилер авурдалай кьулухъни, ам мурс чукIунин лишан я. Ам обойрин кIаник, мебелда, ктабра, парталра аваз хьун мумкин я. Гьамамда тунвай плиткайрин арайриз фикир гун лазим я, иллаки дикъетдалди кухнядиз килигун лазим я: недай затIар атIузвай кьулариз, къапар чуьхуьдай пекериз, раковинадиз, гьакIни кондиционердиз, гьава дегишардай алатриз, компьютердин мецериз (клавиатурадиз) килиг. Пешекар инанмиш я хьи, мурс чкIин тийидайвал ва жуван сагъламвал пис тежедайвал, гьамиша лап дикъетдалди вири кIвал михьун лазим я.
