Главная

Чарадан уьмуьрдалди яшамиш жемир!

Чарадан уьмуьрдалди яшамиш жемир!

Чарадан уьмуьрдалди яшамиш жемир!

Интернет исятда саки гьар са кIвале ава ва инсанар, рикI янавай яшайишдивай чуьнуьх жез, телефонра яшамиш жез вердиш хьанва…

 

Гзафбуруз соцсетра чарабуру къалурзавай уьмуьр – им мурад я. Чаз, масабуруз авай шейэр чаз хьана, абур яшамиш жезвай уьмуьрдалди яшамиш жез кIанзава. Абуру ам акьван иердиз къалурзава хьи… Амма дугъриданни вири гьакьван хъсан яни?

Динди чаз пехилвал тийиз чирзава. АкI хьун патал, гзаф девлет авай инсанар гьикI яшамиш жезватIа килигмир, Аллагьди ﷻ чалай тIимил ганвай хизанриз килиг. А чIавуз чна Аллагь Тааладиз шукур ийида, муьгьтежвал авайбур язух къведа ва пехил жедач. Пехилвили чи хъсан крар кузва хьи! Нагагь фагьумайтIа, чун гъавурда акьада хьи, дуьньядал алай гзаф инсанрилай чун лап хъсан яшамиш жезва ва, гьелбетда, Мугьаммад Пайгъамбардилай ﷺ хъсан. Гьа идал фикир кIватI. Инсанри пул къазанмишзавайвал къалурун патал туькIуьрнавай шикилрал ва видеойрал ваъ. Аллагьди ﷻ чаз гьикьван няметар ганватIа, чун кIанзавай гьикьван инсанар чи патав гватIа, гьадаз фикир це. Къе гьикьван хийирлу крар ийиз жедатIа, мукьвабур гьикI шадардатIа, гьадакай фикир ая.

Чалахъ хьухь, гуьзел шикилрихъ гзаф вахтара тIарвал ва рикI хун, кьилиз акъат тавур умудар, кIанивал тахьун ва гъавурда гьат тавун чуьнуьх хьанва… Гьавиляй уьмуьрда перде вилив кьамир, адахъ вуч галатIа чин тийиз.

Девлет – им бахт я лагьай чIал туш хьи! Бизнесдал машгъул инсанар кардик квайбур я. Абуру кIвалахдиз гзаф вахт гузва. Абурун аялар лагьайтIа, гзаф вахтара фикир тагуз, къайгъу чIугван тийиз, чан-рикI тийиз, къужахламиш тийиз чIехи жезва. Гьаниз килигна, диде-бубайри чеб аялдин уьмуьрда тахьун пулуналди эвез ийиз алахъзава. Амма идакай садазни са хъсанвални жезвач. Эгер гьахьтин хизанрай тир аялрик ахлакьдин хесетар кутун тавуртIа, диндин къанунрихъ галаз танишар тийиз хьайитIа, абур анашадилай аслу инсанар хьун мумкин я. Вучиз лагьайтIа абуру чеб герекбур, кIанибур яз гьиссзавач. Абуруз аял чIавалай чизва хьи, диде-бубайри абурухъай чеб пулуналди азад ийизва. Абурувай маса са затIни гуз жезвач эхир. Амма аялриз ахьтин фикир аваз гьикI яшамиш жедатIа чизвач ва «къутармиш хьун» анашада жагъурзава. Им наркоманиядин гегьенш себеб ва девлетдин патарикай са пад я.

Гьелбетда, вири хизанар гьар жуьрединбур я. Гьавиляй фикирмир хьи, эгер инсанар агьвал авайбур ятIа, абуруз са месэлани авач лагьана. Абуруз пул ава, амма пулунихъ маса къачуз тежедай шей абуруз тахьун мумкин я. Ихьтин келима ава: «Девлетлубурни шехьзава». Белки, виридаз аквадайла ваъ, амма абуруни дерт чIугвазва, вучиз лагьайтIа пулуни вири месэлаяр гьялзавач. Идакай ихьтин нетижа хкатзава: чарадан уьмуьр кIан жемир! Квез инсанрикай чизвайди анжах абуруз къалуриз кIанзавай затI я. Амма гьар са шикилдин кьулухъ, чавай четиндиз фикирдиз гъиз жедай, имтигьанар кьиле физва. Гъавурда акьукь: куь уьмуьр квез чарадандалай хъсан я.

ЧIехи несилдивай арифдарвал чира, халкьдиз менфятлу хьухь, диде-буба шад ая. КIвале къулай, шад гьал арадал гъваш. Аниз гьахьайбуруз хуш ва къулай жедайвал. Мукьвабуруз чимивал, кIанивал, къайгъударвал, назиквал ва фикир гун багъиша.

Чна хизан арадал гъидайла, чна чахъ галаз яшамиш жедай инсанрин патахъай жавабдарвал къачузва. Папарни, гъуьлерни, аяларни чахъ муьгьтеж я. Гьавиляй жув-жувал алахъна кIанда: ктабар кIелиз, бегенмиш тир, гьевеслу ийизвай крар чириз. Гьар са югъ хийирлу краралди ацIурна кIанда: жувазни, масабурузни. Инсан – им кьилдин кас я ва ада масадан уьмуьр тикрарун герек туш. Жувал алахъун – са кьадар хъсан я. Жуван алакьунар, еке бажарагъвал ачухна кIанда.

Чи уьмуьр маналуди хьайила, чаз маса инсанар итижлу туш. Чаз чи багьа вахт гьар юкъуз чара инсанрин вакъиайриз килигиз акъудиз кIанзавач, вучиз лагьайтIа чи уьмуьрди цIийи, къати рангаралди нур гуда.

Ша чна чи уьмуьр хийир аваз ракъурин – ам чаз авай сад я! Виридаз ислягьвал, хъсанвал хьурай!

 

Хадижа Дадаева

2026-08-01 (Сафар 1448 г.) №8.


КапI тавун къиямат я!

Вилер ахъайиз кIанзавачир…генани къарагъна чин­гъил чуьхуьдай ашкъи авачир. «Бррр…яд къайиди я эхир!» ­ ФатIимадин и карни рикIел хтана ва ам генани яргъандик алчуд хъхьана.   «Къе гьяд югъ я. Мектебдизни физвайди туш, гьавиляй яргъалди ксайтIа...


Чам дустагъдай гуьзетдани?

Чам дустагъда ацукьарна. Чна мехъериз гьазурвал аквазвай ва вири хъсанзавай, амма садлагьана ам дустагъ авуна. Адаз са шумуд йис къвезва. Дустагъдай ахъайнамазди зал эвленмиш жеда лагьана гаф гузва. Заз вуч ийидатIа чизвач, ам дустагъдай гуьзетун герек яни?    Алимдин жаваб: Эгер куьн...


Дастамаз къачудайла дуьаяр кlелун

Суал: Дуьз рекьелай алатнавай са бязибуру лугьузва хьи, дастамаз къачудайла (гъилер, кIвачер чуьхуьдайла) дуьаяр кIелун бид’а я, гьавиляй абур кIелдай ихтияр авач. И гафар дуьзбур яни?   Жаваб: Ваъ, дуьзбур туш. Дуьа гьина хьайитIани ва мус хьайитIани ийидай ихтияр ава, анжах...


Сура ат-Тавба (гъил къачун тlалабун)

И сурадин вилик «Бисмиллягь…» авач, вучиз лагьайтlа гьакl буйругъна Пайгъамбарди ﷺ. Аль-Гьакима агакьарнавай гьадисди и кар тестикьарзава. Гьакlни чал агакьнава хьи, «бисмиллягь…» - Аллагьди ﷻ хуьн патал лугьузва, амма и сура имансузриз кlичlе гун патал...


Аялриз Исламдин тербия гунин эдебар

Эвел алатай нумрада   Аял Исламди хъсан яз гьисабзавай лацу рангунин парталар алукIиз вердишарна кIанда, гьеле аял чIавуз рушарик кьил кIевирдай вердишвал кутуна кIанда, яни чIарар къалур тийидай. ГъвечIи чIавалай тербиясуз аял табий тежедайди, терсди, тапарардайди, буш рахунрал рикI алайди,...