Главная

Чарадан уьмуьрдалди яшамиш жемир!

Чарадан уьмуьрдалди яшамиш жемир!

Чарадан уьмуьрдалди яшамиш жемир!

Интернет исятда саки гьар са кIвале ава ва инсанар, рикI янавай яшайишдивай чуьнуьх жез, телефонра яшамиш жез вердиш хьанва…

 

Гзафбуруз соцсетра чарабуру къалурзавай уьмуьр – им мурад я. Чаз, масабуруз авай шейэр чаз хьана, абур яшамиш жезвай уьмуьрдалди яшамиш жез кIанзава. Абуру ам акьван иердиз къалурзава хьи… Амма дугъриданни вири гьакьван хъсан яни?

Динди чаз пехилвал тийиз чирзава. АкI хьун патал, гзаф девлет авай инсанар гьикI яшамиш жезватIа килигмир, Аллагьди ﷻ чалай тIимил ганвай хизанриз килиг. А чIавуз чна Аллагь Тааладиз шукур ийида, муьгьтежвал авайбур язух къведа ва пехил жедач. Пехилвили чи хъсан крар кузва хьи! Нагагь фагьумайтIа, чун гъавурда акьада хьи, дуьньядал алай гзаф инсанрилай чун лап хъсан яшамиш жезва ва, гьелбетда, Мугьаммад Пайгъамбардилай ﷺ хъсан. Гьа идал фикир кIватI. Инсанри пул къазанмишзавайвал къалурун патал туькIуьрнавай шикилрал ва видеойрал ваъ. Аллагьди ﷻ чаз гьикьван няметар ганватIа, чун кIанзавай гьикьван инсанар чи патав гватIа, гьадаз фикир це. Къе гьикьван хийирлу крар ийиз жедатIа, мукьвабур гьикI шадардатIа, гьадакай фикир ая.

Чалахъ хьухь, гуьзел шикилрихъ гзаф вахтара тIарвал ва рикI хун, кьилиз акъат тавур умудар, кIанивал тахьун ва гъавурда гьат тавун чуьнуьх хьанва… Гьавиляй уьмуьрда перде вилив кьамир, адахъ вуч галатIа чин тийиз.

Девлет – им бахт я лагьай чIал туш хьи! Бизнесдал машгъул инсанар кардик квайбур я. Абуру кIвалахдиз гзаф вахт гузва. Абурун аялар лагьайтIа, гзаф вахтара фикир тагуз, къайгъу чIугван тийиз, чан-рикI тийиз, къужахламиш тийиз чIехи жезва. Гьаниз килигна, диде-бубайри чеб аялдин уьмуьрда тахьун пулуналди эвез ийиз алахъзава. Амма идакай садазни са хъсанвални жезвач. Эгер гьахьтин хизанрай тир аялрик ахлакьдин хесетар кутун тавуртIа, диндин къанунрихъ галаз танишар тийиз хьайитIа, абур анашадилай аслу инсанар хьун мумкин я. Вучиз лагьайтIа абуру чеб герекбур, кIанибур яз гьиссзавач. Абуруз аял чIавалай чизва хьи, диде-бубайри абурухъай чеб пулуналди азад ийизва. Абурувай маса са затIни гуз жезвач эхир. Амма аялриз ахьтин фикир аваз гьикI яшамиш жедатIа чизвач ва «къутармиш хьун» анашада жагъурзава. Им наркоманиядин гегьенш себеб ва девлетдин патарикай са пад я.

Гьелбетда, вири хизанар гьар жуьрединбур я. Гьавиляй фикирмир хьи, эгер инсанар агьвал авайбур ятIа, абуруз са месэлани авач лагьана. Абуруз пул ава, амма пулунихъ маса къачуз тежедай шей абуруз тахьун мумкин я. Ихьтин келима ава: «Девлетлубурни шехьзава». Белки, виридаз аквадайла ваъ, амма абуруни дерт чIугвазва, вучиз лагьайтIа пулуни вири месэлаяр гьялзавач. Идакай ихьтин нетижа хкатзава: чарадан уьмуьр кIан жемир! Квез инсанрикай чизвайди анжах абуруз къалуриз кIанзавай затI я. Амма гьар са шикилдин кьулухъ, чавай четиндиз фикирдиз гъиз жедай, имтигьанар кьиле физва. Гъавурда акьукь: куь уьмуьр квез чарадандалай хъсан я.

ЧIехи несилдивай арифдарвал чира, халкьдиз менфятлу хьухь, диде-буба шад ая. КIвале къулай, шад гьал арадал гъваш. Аниз гьахьайбуруз хуш ва къулай жедайвал. Мукьвабуруз чимивал, кIанивал, къайгъударвал, назиквал ва фикир гун багъиша.

Чна хизан арадал гъидайла, чна чахъ галаз яшамиш жедай инсанрин патахъай жавабдарвал къачузва. Папарни, гъуьлерни, аяларни чахъ муьгьтеж я. Гьавиляй жув-жувал алахъна кIанда: ктабар кIелиз, бегенмиш тир, гьевеслу ийизвай крар чириз. Гьар са югъ хийирлу краралди ацIурна кIанда: жувазни, масабурузни. Инсан – им кьилдин кас я ва ада масадан уьмуьр тикрарун герек туш. Жувал алахъун – са кьадар хъсан я. Жуван алакьунар, еке бажарагъвал ачухна кIанда.

Чи уьмуьр маналуди хьайила, чаз маса инсанар итижлу туш. Чаз чи багьа вахт гьар юкъуз чара инсанрин вакъиайриз килигиз акъудиз кIанзавач, вучиз лагьайтIа чи уьмуьрди цIийи, къати рангаралди нур гуда.

Ша чна чи уьмуьр хийир аваз ракъурин – ам чаз авай сад я! Виридаз ислягьвал, хъсанвал хьурай!

 

Хадижа Дадаева

2026-02-01 (Шаабан 1447 г) №2.


ТIуьн тIуьрдалай кьулухъ зарарлу хесетар

Чна гьар юкъуз са гьихьтин ятIани крар ийизва ва абур чи хесетриз ва я адетриз элкъвезва. Амма абурукай гзафбуру чи сагъламвилиз пис эсер авун мумкин я, иллаки тIуьнилай кьулухъ чна чун тухунихъ галаз алакъалубур. Чна куь фикирдиз, тIуьн тIуьрдалай кьулухъ гьасятда вуч авун виже къвезвачтIа,...


Иманди дуьзвал истемишзава

Бисмиллягьи-ррагьмани-ррагьим. Вири тарифар Аллагь Тааладиз, салат ва салам Мугьаммад Пайгъамбардиз ﷺ, адан хизандиз ва асгьабриз.   Ибадатда рикIин сидкьидай туширвиликай гьикI къутармиш жеда? Чи крара чун кьве чин алайбур тахьун патал гьикьван алахъзава? Дуьз рехъ гьикI кьада? Ихьтин...


Шейх Желил бубадикай кьисаяр

Вучиз чай хъваначир?   Шейх Желилаз, мугьмандиз ша лугьуз, гзаф теклифдай тир. Тlвар за кьадач, амма са касди Желилаз мугьмандиз ша лагьанай. Мугьмандиз фидайла, шейх Желилан суьрсет вичин гьебеда (чанта) жедай тир. Кlвализ фенмазди вичив гвай паярни фад-фад акъуддай. Ша лагьай чкадиз ам фидай...


Эдебият

Мугьаммад ﷺ ашкар Я Аллагь, за авур ният Ля илягьа илляЛлагь, Кьабула ам тирла мурад Ля илягьа илляЛлагь.   Я Аллагь, зун гьатна рекье Жуван вилел акун Кябе. Капl кьабула а Ви кlвале Ля илягьа илляЛлагь.   Вибур я хьи чилер, цавар. Вири алем, ракъар, варцар. Ваз...


СУАЛ-ЖАВАБ

Мусурманди вичин атIанвай чIарарни кикер гьиниз авун лазим я? Мусурмандиз абур санал кIватIна са михьи чкадал, чилик кутун меслят къалурзава («Ианату-тI-тIалибин»).       Алай вахтунда некягь ийидайла, гададин паталай адан буба физва. Ихьтин некягь дуьз...