Главная

Чарадан уьмуьрдалди яшамиш жемир!

Чарадан уьмуьрдалди яшамиш жемир!

Чарадан уьмуьрдалди яшамиш жемир!

Интернет исятда саки гьар са кIвале ава ва инсанар, рикI янавай яшайишдивай чуьнуьх жез, телефонра яшамиш жез вердиш хьанва…

 

Гзафбуруз соцсетра чарабуру къалурзавай уьмуьр – им мурад я. Чаз, масабуруз авай шейэр чаз хьана, абур яшамиш жезвай уьмуьрдалди яшамиш жез кIанзава. Абуру ам акьван иердиз къалурзава хьи… Амма дугъриданни вири гьакьван хъсан яни?

Динди чаз пехилвал тийиз чирзава. АкI хьун патал, гзаф девлет авай инсанар гьикI яшамиш жезватIа килигмир, Аллагьди ﷻ чалай тIимил ганвай хизанриз килиг. А чIавуз чна Аллагь Тааладиз шукур ийида, муьгьтежвал авайбур язух къведа ва пехил жедач. Пехилвили чи хъсан крар кузва хьи! Нагагь фагьумайтIа, чун гъавурда акьада хьи, дуьньядал алай гзаф инсанрилай чун лап хъсан яшамиш жезва ва, гьелбетда, Мугьаммад Пайгъамбардилай ﷺ хъсан. Гьа идал фикир кIватI. Инсанри пул къазанмишзавайвал къалурун патал туькIуьрнавай шикилрал ва видеойрал ваъ. Аллагьди ﷻ чаз гьикьван няметар ганватIа, чун кIанзавай гьикьван инсанар чи патав гватIа, гьадаз фикир це. Къе гьикьван хийирлу крар ийиз жедатIа, мукьвабур гьикI шадардатIа, гьадакай фикир ая.

Чалахъ хьухь, гуьзел шикилрихъ гзаф вахтара тIарвал ва рикI хун, кьилиз акъат тавур умудар, кIанивал тахьун ва гъавурда гьат тавун чуьнуьх хьанва… Гьавиляй уьмуьрда перде вилив кьамир, адахъ вуч галатIа чин тийиз.

Девлет – им бахт я лагьай чIал туш хьи! Бизнесдал машгъул инсанар кардик квайбур я. Абуру кIвалахдиз гзаф вахт гузва. Абурун аялар лагьайтIа, гзаф вахтара фикир тагуз, къайгъу чIугван тийиз, чан-рикI тийиз, къужахламиш тийиз чIехи жезва. Гьаниз килигна, диде-бубайри чеб аялдин уьмуьрда тахьун пулуналди эвез ийиз алахъзава. Амма идакай садазни са хъсанвални жезвач. Эгер гьахьтин хизанрай тир аялрик ахлакьдин хесетар кутун тавуртIа, диндин къанунрихъ галаз танишар тийиз хьайитIа, абур анашадилай аслу инсанар хьун мумкин я. Вучиз лагьайтIа абуру чеб герекбур, кIанибур яз гьиссзавач. Абуруз аял чIавалай чизва хьи, диде-бубайри абурухъай чеб пулуналди азад ийизва. Абурувай маса са затIни гуз жезвач эхир. Амма аялриз ахьтин фикир аваз гьикI яшамиш жедатIа чизвач ва «къутармиш хьун» анашада жагъурзава. Им наркоманиядин гегьенш себеб ва девлетдин патарикай са пад я.

Гьелбетда, вири хизанар гьар жуьрединбур я. Гьавиляй фикирмир хьи, эгер инсанар агьвал авайбур ятIа, абуруз са месэлани авач лагьана. Абуруз пул ава, амма пулунихъ маса къачуз тежедай шей абуруз тахьун мумкин я. Ихьтин келима ава: «Девлетлубурни шехьзава». Белки, виридаз аквадайла ваъ, амма абуруни дерт чIугвазва, вучиз лагьайтIа пулуни вири месэлаяр гьялзавач. Идакай ихьтин нетижа хкатзава: чарадан уьмуьр кIан жемир! Квез инсанрикай чизвайди анжах абуруз къалуриз кIанзавай затI я. Амма гьар са шикилдин кьулухъ, чавай четиндиз фикирдиз гъиз жедай, имтигьанар кьиле физва. Гъавурда акьукь: куь уьмуьр квез чарадандалай хъсан я.

ЧIехи несилдивай арифдарвал чира, халкьдиз менфятлу хьухь, диде-буба шад ая. КIвале къулай, шад гьал арадал гъваш. Аниз гьахьайбуруз хуш ва къулай жедайвал. Мукьвабуруз чимивал, кIанивал, къайгъударвал, назиквал ва фикир гун багъиша.

Чна хизан арадал гъидайла, чна чахъ галаз яшамиш жедай инсанрин патахъай жавабдарвал къачузва. Папарни, гъуьлерни, аяларни чахъ муьгьтеж я. Гьавиляй жув-жувал алахъна кIанда: ктабар кIелиз, бегенмиш тир, гьевеслу ийизвай крар чириз. Гьар са югъ хийирлу краралди ацIурна кIанда: жувазни, масабурузни. Инсан – им кьилдин кас я ва ада масадан уьмуьр тикрарун герек туш. Жувал алахъун – са кьадар хъсан я. Жуван алакьунар, еке бажарагъвал ачухна кIанда.

Чи уьмуьр маналуди хьайила, чаз маса инсанар итижлу туш. Чаз чи багьа вахт гьар юкъуз чара инсанрин вакъиайриз килигиз акъудиз кIанзавач, вучиз лагьайтIа чи уьмуьрди цIийи, къати рангаралди нур гуда.

Ша чна чи уьмуьр хийир аваз ракъурин – ам чаз авай сад я! Виридаз ислягьвал, хъсанвал хьурай!

 

Хадижа Дадаева

2026-05-01 (Зуль Къаада 1447 г.) №5.


КпIунин арканар

Кпlунин арканар, яни чеб галачиз капI дуьз тежезвай, адан чарасуз паяр (дестекар) ибур я:   Ният (адан шартIар: ам кпIуниз гьахьдайла «Аллагьу акбар» лугьудай чIавуз рикIяй фикир авун; гьи капI ийизватIа тайинарун; ийизвайди ферз-капI, яни суннат-капI тайинарун. КIвачел дуьз...


Эминхуьре диндин гурлу межлис

18-апрелдиз Стlал Сулейманан райондин Эминхуьруьн мискlинда диндин зурба мярекат кьиле фена. Межлисдиз «Дуьадин межлис» лугьудай тlвар гана, вучиз лагьайтlа и мярекатдал Дагъустан ва вири Россия Аллагьди ﷻ бедбахтвилерикай хуьн патал гзаф дуьаяр авуна.   Малум тирвал, алай йисан...


Буржарин фур

Ингье вад йис я гъуьл буржарин фура аваз: куьгьне кредитар алудун патал цIийибур къачузва. Гаталди «кьечIяда» лугьуз гаф гузва, амма гатуз мад къахчузва. За адаз авайвал гьакъикъат лагьана, амма жаваб яз заз ван атайди зун кIеви къван хьтин рикI авайди я лугьудай гафар ва «вичин...


Авиценнадин ахтармишун

Инсан – паярикай кIватIнавай тамам тушир органрин кIватIал туш, ам сагъ сад тир махлукьат я. Адан беден, акьул ва руьгь акьван кIевиз сад-садак акахьнава хьи, са чкада хьайи гьар гьи чIурувили хьайитIани гьикI хьайитIани масабуруз таъсир ийида. Алай девирдин психосоматикади Исламдин адетри ва...


СУАЛ-ЖАВАБ

Нежесдихъ гъил галукьайтIа, дастамаз чIур жезвани? Чиркерихъ (нежес) гъил ва я бедендин маса пай галукьай чlавуз дастамаз чlур жезвач, амма ам целди чуьхуьн лазим я. Инсандиз себеб ва муьгьтежвал авачиз, вичиз-вич нежесрай кьацlурдай ихтияр авач, гьарам я....