Суфийрин агъа – Жунайд аль-Багъдади
Шейх Абдуль-Вагьаб аш-Шаъраниди вичин «Ат-ТIабакъат» ктабда адакай икI лугьузва: «Ам - Абдуль-Къасым аль-Муртаза - суфийрин агъа - Али ар-Ризадин хва, Муса аль-Казиман хва, Жафар ас-Садикьан хва, Мугьаммад аль-Бакиран хва, Али Зайнульабидинан хва, Гьуьсейнан хва, Алидин хва, Абу ТIалибан хва я, абурулай виридалай Аллагь ﷻ рази хьуй.
Ам хайи йис дуьздаказ чизвач. Гьижрадин 297-йисуз рагьметдиз фена. Ери-бине Негьавенддай я, вич Иракда хана ва гьана чIехини хьана.
Ам факъигь тир, гьеле къад йисан яшда аваз ада имам аш-Шафиидин ученик Абу Савран мазгьабдал асаслу яз фетва акъудзавай. Ам вичин халу ас-Сария ас-Сакатидин ва тIвар-ван авай суфияр-алимар тир аль-Гьарис аль-Мугьасибидихъ ва Мугьаммад ибн Али аль-Кассабахъ галаз юлдашвал авур тIвар-ван авай зурба суфий-имам ва гьабурун агъа я».
Аль-Манавиди адакай мадни икI лагьана: «Жунайд Абдуль-Къасим ибн Мугьаммад аль-Багъдади вирида санлай суфийрин шейхвиле кьабулна, адаз суфийрин агъа лугьунин метлеб, ада суфизм вичин халу ас-Сария ас-Сакатидивай кьабулун я».
Жунайда вичи икI ахъайдай: «Зи ирид йис тир чIавуз, са сеферда зун ас-Сариядин къвалав къугъвазвайла, адан патав гвай са шумуд кас Аллагь Тааладиз шукур гъуникай рахазвай. «Чан хва, шукур гъун вуч затI я?», - хабар кьуна завай халуди. «Аллагь Таалади ганвай няметар ишлемишунихъ галаз сад хьиз Адаз шукур авун я», - лагьана жаваб гана за. «Ваз Аллагьди ﷻ ганвай ви пай анжах ви са мез жез кичIезва заз», - лагьана ада. Гила къведалди зун а гафарал шехьзава».
Аль-Багъдадиди лугьудай: «Аллагь Таалади Пайгъамбардиз ﷺ цаварилай чирвилер ракъурнава ва заз гьа чивилерикай пай ганва». Ада гьакIни вичин юлдашриз лугьудай: «Эгер квез цавай лув гузвай кас акуртIа, Аллагьдин ﷻ буйругъарни къадагъаяр ада къиле тухузватIа чир тахьанмаз, адан гуьгъуьна гьатмир. Эгер ам Аллагьди ﷻ къалурнавай рекьел алайдахъ куьн инанмиш хьайитIа, адан гуьгъуьнал алаз алад. Эгер ада Аллагьдин ﷻ буйругъар ва я къадагъаяр михьидаказ тамамар тийизвайди акуртIа, ахьтин касдивай яргъа хьухь». «Залай гуьгъуьниз вун нин патав фида?» - хабар кьуна завай зи шейх ас-Сариди. «Аль-Мугьасибидин патав», - жаваб гана за. «Адан чирвилерикай хийир къачу, амма адан нубатсуз гьуьжетунрикай яргъа хьухь», - лагьана ада. Зун элкъвена хъфидай чIавуз, адан ихьтин гафар ван хьана: «Аллагьди ﷻ вакай сифте гьадисар чидай кас, ахпа суфий авурай, сифте суфий, ахпа гьадисар чидай кас - ваъ!» Гьа кардин гьакъиндай имам аль-Гъазалиди лагьана: «Сифте илим ва гьадисар чирна ахпа тасаввуфдихъ элкъвей кас бахтлу жеда, амма чирвилерилай вилик тасаввуфдихъ элкъвей касди вичи-вич хаталувилик кутазва лагьай чIал я». Мадни ада лагьана: «Чи илим Къуръандал ва суннадал бинеламиш жезва».
Аль-Багъдадиди лугьудай: «Эгер дин гвай кас агъзур йисан къене Аллагьдихъ ﷻ элкъвена ва са декьикьада адавай аргъа хьайитIа, гъиляй ахъа хьайидан кьадар къачурдалай гзаф жеда». «Куьне куь вахт гьакI ракъурмир, ам элкъвена хквезвайди туш. Куьне куь вирдер кьилиз акъуд, квез эхиратда абурукай хийир жеда, и дуьньядани куьн Аллагьдивай ﷻ яргъа жедач!» Ада лагьана: «Хъсан ксар – им Аллагьдин ﷻ кьушунрикай сад я. Абуру муьруьдар виниз акъудзава. А кардин делилни Аллагьдин ﷻ Ктабдай аят я (мана): «Чна квез виликан пайгъамбаррикай хабарар гана куь рикIер мягькемарзава».
Мадни ада лагьана: «Стхайрихъ (диндин) галаз ацукьна санал фу тIуьн – им хурудай нек хъвайидай я, куьне ам нихъ галаз санал хъвазватIа гьадаз фикир це», «Аллагь ﷻ чир хьанвай ксарин ибадатар нефсинин винел гъалиб жезва». Ада мусурмандин къанунрай чирвилер авай тIвар-ван авай факъигь Ибну Шурайгьаз лагьана: «Аллагьдин ﷻ патав гъизвай чи рехъ куь рекьелай мукьва я». А касди адавай делилар тIалабна. Ахпа Жунайда анал алайбурукай садаз суфийрин арадиз са къван гадара лагьана. Ада къван гадарайла, виридай «Я Аллагь!» - лагьана гьарай акъатна. Ахпа ада факъигьрин арадиз вегь лагьана. Ада къван гадарайла, абуру «Ваз чаз зиян гун къадагъа я» - лагьана абуру. Ибну Шурайгьа аль-Багъдадидин кьилиз темен гана ва адавай багъишламишун тIалабна.
Аль-Багъдадиди лагьана: «Суфизм - им агъуз тир чIуру къилих туна виниз тир къилих ишлемишун ва ийизвай крар масабуруз къалурун патал ваъ, Аллагь ﷻ патал авун я».
Мадни ада лагьана: «Суфизм цIуд затIуникай ибарат я: и дуьньяда авай девлет тIимиларун ва гьа са вахтунда жувахъ къуват хьун; чалишмишвилер ва ибадатар акъвазар тавуна Аллагьдик ﷻ умуд кутун; дуьньядин девлет тахьунал сабурлу хьун, тIалаб тавун ва арза тавун; гьалалдан ва шаклудан гъавурда хьун; амай затIарилай алава яз Аллагьдал ﷻ машгъул хьана кIанда; рикIелди ва мецелди гьамиша Аллагьдиз ﷻ зикир авун; гьахълувилихъ галаз санал рикIни михьи хьун; къеняй ва къецелай сад хьун; вири крара Аллагьдик ﷻ умуд кутунихъ галаз санал гьамиша Адан гуьзчивал гьиссун». И затIар вири сад хьайила, суфий кIанивилин сад лагьай дережадиз акъатда, ахпа ам мушагьад – Аллагь ﷻ чир хьунин дережадив агакьда, ам Аллагьдиз мукьув ﷻ жеда.
Са сеферда Абу Мугьаммад Жарири Жунайдан патав атайла, ам кпIунал алаз хьана. Ада капI яргъалди ийиз акуна, Мугьаммада адаз туьгьмет авуна: «Вун лап кьуьзуь я, ви кIарабар ва хамни зайиф хьанва. Вуна ви кпIар куьруь вучиз ийизвач?» Жунайда адаз ихьтин жаваб гана: «И рехъ чаз чи Агъа чир хьайи рехъ я, гила ам чаз куьруь ийиз кIанзавач. Дуьа – им алакъа я, рукугьдиз фин – им мукьув агатун я, гьакI хьайила, Аллагьди ﷻ лагьанва: «Мукьув агатунин рехъ куьруь авур кас, гьа рекьелай алудунни мумкин я».
Жунайда лагьана: «Аллагьдиз ﷻ муьруьддиз хъсанвал ийиз кIан хьайи чIавуз Ада ам суфийрин мукьув агудда ва гъафил хьанвай ксаривай яргъа ийида». Ада вичикай ихьтин кьиса ахъайна: «Са сеферда за женгера иштиракзавайла, кьушундин кьиле авай ксарикай сада заз са гьихьтин ятIани девлет ракъурна. А кар заз иер акунач. Ам за дарда авай аскерриз пайна. Зун нисинин капI авуна, и кардикай хиялар ийиз пашмандиз ацукьай чIавуз ахварин хиялдиз фена ва ахварай заз безетмишарнавай са дарамат ва Аллагьдин ﷻ пишкешар акуна. За а пишкешрикай хабар кьурла, заз лагьана: «Абур вуна аскерриз садакьа яз паяй девлетдин иесийринбур я». «Бес заз вуч хьуй?» - хабар кьуна за. «Ингье агъа дарамат», - абурун арадай виридалайни зурба ва гуьрчегди къалурна. «Зун абурулай лайихлу гьикI хьайиди я?» - хабар кьуна за. Заз ихьтин жаваб гана: «А ксари сувабар къачун патал чпин девлет гана, ингье им гьабурун сувабар я. Вуна лагьайтIа, кичIез-кичIез а девлет пайна, гьакI хьайила, Аллагьди ﷻ вуна авур хъсан кардай ви дарамат чIехи авуна».
Лугьуда хьи, Жунайда, вич рагьметдиз фейи чIавуз, вичихъ галаз вичин зегьметарни кучудун веси авунай. «Вучиз?» - лагьана хабар кьурла, ада ихьин жаваб гана: «Аллагьдин Пайгъамбардин ﷺ чирвилер и чилин винел алайвиляй, заз захъ галаз алакъа авай затIар тунваз акуна кIанзавач». Адан сур Багъдаддин аль-Курх районда, шегьердин къерехда авай куьгьне сурара ава. Адан сурун винел эцигнавай мискIинда къени кваз зикир ийиз ва дуьаяр кIелиз муьруьдар кIватI жезва.
Жунайд аль-Багъдадиди лагьана: «Ни вичиз хъсан ниятдин рак ачухайтIа, Аллагьди ﷻ а касдиз куьмекдин пудкъанни цIуд рак ачухда, ни чIуру ниятдин рак ачухайтIа, Аллагьди ﷻ ам агъузарунин пудкъанни цIуд рак ачухда».
Къуй Аллагь Таалади чаз Жунайд аль-Багъдади хьтин Вичиз мукьва ксарин берекат ракъуррай!
