Къуръандин «аль-Маида» сура
Къуръандин «аль-Маида» сура
эвел алатай нумрайра ава
- Эй, иман гъанвайбур! Аллагьдихъай (Адан жазадихъай) кичIе хьухь (ва Адан лукIариз азабар гумир), Адаз мукьва жедай алатар жагъура ва Адан рекье гьакъисагъвал ая, агалкьунар жедайвал (и дуьньядин уьмуьрдани, эхиратдани).
- Гьакъикъатда, эгер кафирриз дуьньядин вири няметар хьайитIа ва мад гьакьванбур хьайитIани, абуралди Дувандин юкъуз (абуруз) жазадикай хкечIиз (кIан жедай), ам абурувай кьабулдач. Абуруз тIарвал жедай жаза гуда.
- Абуруз Жегьеннемдай экъечIиз кIан жеда, амма анай экъечIиз жедач. Абуруз – гьамишалугъ жаза.
- Угъри итимдинни ва угъри дишегьлидинни гъилер (эрчIи билегдилай агъуз) атIутI, авур кардай (угъривиляй) эвез хъувун яз ва Аллагьдин патай жаза яз. (Аятдин винел патан мана ам я хьи, гьикьван къиметдин шей чуьнуьхайтIани гъил атIузва, амма гьадисри шейинин виридалайни тIимил тир къиметдин кьадар эцигзава, акI хьайила а къиметдилай агъада авай шей чуьнуьхайла жаза гузвач. Гьанафи мазгьабдай гъил атIузва, эгер гимишдин цIуд диргьамдин къиметда авай (тахминан 36 грамм) шей чуьнуьхайтIа. Эгер шей адалай ужуз ятIа, маса – адалай кьезил – жаза тайин авуртIа жезва. Амма уьлкведа Шариатдин къанунрай дуван кьиле тухун тийиз хьайитIа, садазни гъилер атIудай ва жазайрин маса жуьреяр (гьудуд) кьиле тухудай ихтияр авач. Идан патахъай ижма` (мусурманрин алимар са гафунал атун) имам аль-КъуртIубиди ва маса алимри гъизва). Аллагь – Лайихлуди, Арифдарди я.
- Нагагь са касди пис кар авурдалай кьулухъ туба авуртIа ва дуьзар хъувуртIа (авур кар, лукIарин ихтиярар эвез хъувуна), Аллагьди адан туба кьабулда. Гьакъикъатда, Аллагь – Гъил Къачудайди (туба ийизвайбурулай), Регьим Ийидайди (авур крар дуьзар хъийидайбуруз) я.
- Ваз чизвачни мегер, гьакъикъатда, цаварни чил Аллагьдин гьукумдик квайди? Ада жаза гузва Вичиз кIан хьайидаз ва гъил къачузва (гунагьрилай) Вичиз кIан хьайидалай. Аллагьдилай вири крар алакьзава.
- Я Пайгъамбар! Къуй вун, чпин сивяй «Чун инанмиш хьанва» лугьузвай, амма чпи имансузвилихъ тади ийизвайбуру (мунафикьри) пашман тавурай. Абурун рикIер инанмиш хьанвач хьи. Чувудрин арадани дикъетдалди тапарриз (раввинри туькIуьрнавай) яб гузвай (ва ам кьабулзавай) инсанар ава, гьа са чIавуз абуру яб гузва (вазни) маса инсанар патал (абуру мусурманрихъ жасусвал ийизва, ван хьайиди душманрал агакьариз), чеб ви патав татанвай (такабурвиляй). Абуру гафар чIурувилихъди дегишарзава, абурун чкаяр дегишарна ва лугьузва (ви патав фетваяр къачуз ракъурзавайбуруз): «Нагагь квез (гьа чна акъудай къарар) гайитIа, кьабула, эгер тагайтIа (гьахьтин къарар), мукъаят хьухь (ам кьабулиз)». Аллагьдиз вуж (дуьз рекьелай) алудиз кIан хьайитIа, вавай ам Аллагьдикай хуьз жедач. Аллагьдиз абурун рикIер михьи ийиз кIан хьанач (имансузвиликай ва гунагьрикай). Абуруз и дуьньяда – беябурчивал, гьамишалугъ уьмуьрда лагьайтIа, абуруз – чIехи жаза.
- Абуру дикъетдалди тапарриз яб гузва ва къанихвилелди къадагъа тир (мал-девлет) ишлемишзава. Нагагь абур ви патав атайтIа (я Мугьаммад, суал гваз), абуруз къарар акъуд (ваз кIанзаватIа) ва я абурувай къерехдихъ къекъечI. Эгер вун абурувай къерехдихъ къекъечIайтIа (абуру душманвал авунихъай кичIе жемир, вучиз лагьайтIа), абуру ваз са затIуналдини зарар гудач. Нагагь вуна абурун дуван ийиз хьайитIа, адалатлувилелди дуван ая (терефкарвал тавуна). Гьакъикъатда, Аллагьдиз адалатлубур кIанзавайди я.
- Амма гьикI абуру вавай дуван авун тIалабзава кьван (абур вахъ Аллагьдин Пайгъамбардихъ хьиз ва ви Къуръандихъ инанмиш жезвач эхир), абуруз Таврат авайла, виче Аллагьдин къанунар кхьенвай (ва абуруз ви къарар ана кхьенвайдахъ галаз кьазвайди аквазвайла)? Гьатта адалай кьулухъни абур элкъвезва (ва ви къарардиз муьтIуьгъ жедач лугьузва), абур – имансузар я хьи (гьатта чпин Ктабдихъ инанмиш тушир).
- Гьакъикъатда, Чна Таврат ракъурна. Ада (а Ктабда) дуьз рекьел эцигунин насигьат ва экв (рикIер нурлу ийизвай) ава. Адай (Аллагьдиз) муьтIуьгъ пайгъамбарри, гьакIни Раббидин вафалу лукIари (раввинри ва диндин алимри) чувудрин дуван ийизвай, сифте кешишрини гьакI ийизвай, абуруз Аллагьдин Ктаб (дегишар тавуна) хуьн тапшурмишнавай хьи. Абур а кардин (Таврат – Аллагьдин патай Ктаб тирдан) шагьидар тир эхир. Инсанрихъай кичIе жемир, Захъай кичIе хьухь ва Зи аятар затIни тушир (дуьньядин) къиметдай маса гумир! Ни Аллагьдин къанунрай дуван ийизвачтIа (инсанрин къанунар Аллагьдин къанунрилай виняй яз гьисабна), абур – имансузар я (Агьлю-с-Суннадин инанмишвилихъ галаз кьурвал, инсанди гьихьтин гунагь авуртIани, а гунагь себеб яз адакай имансуз жедач. Амма ада гунагь авурла ам ихтияр авай кар я лагьана гьисабайтIа, анжах гьа вядеда адакай имансуз жеда. Нагагь мусурманди Къуръанда ва гьадисра авай вири къайдаяр кьабулзаватIа, амма идахъ галаз санал Аллагьди ﷻ ракъурайбурал бинеламиш тахьана къарарар акъудиз хьайитIа ва вичи къадагъа кар ийизвайди чизваз хьайитIа, ам гунагькар жеда).
- Чна абуруз ана (Тавратда) эмир авуна: чандихъ – чан, вилихъ – вил, нерихъ – нер, япухъ – яб, сухвахъ – свах, хирерай лагьайтIа (бедендал алай, чпихъ кьисас мумкин тир) – кьисас. Эгер са касди ам (кьисасдин ихтияр) садакьа авуртIа (ва кьисас къахчудач лагьайтIа), ам (гъил къачун) адаз гъил къачунин себеб жеда (адан гунагьдилай). Ни Аллагьдин къанундай дуван ийизвачтIа, абур – пис ксар я. (Ибн Аббаса лугьудай: «Эгер инсанди вичин рикI тIарай касдилай гъил къачуртIа, ам хирер авур касдилай гъил къачунин ва нел хирер авунатIа, гьадаз суваб хьунин себеб жеда» (атI-ТIабари)).
- Абурун (виликан пайгъамбаррин) гуьгъуьналлаз Чна Марьяман хва Иса ракъурна, Тавратда авайди тестикьарун патал. Чна адаз насигьат ва (рикIер нурлу ийидай) экв авай, Тавратда авайди тестикьарун патал, Аллагьдихъай кичIебуруз насигьат яз, Инжил гана.
- Къуй Инжилдин инсанри Аллагьди виче ракъурнавайбурай (къанунрай) дуван авурай. (Маса гафаралди: «Къуй Инжилдин инсанри Аллагь Таалади Инжилда Мугьаммад Пайгъамбардин пайгъамбарвиликай ракъурнавай делилрин бинедаллаз дуван авурай». Ина, хашпараяр къутармиш хьун патал абуру Ислам кьабулун герек туширди, фикирда авач). Ни Аллагьдин къанунрай дуван ийизвачтIа, абур гунагькарар я.
- Чна ваз (я Мугьаммад) гьакъикъат авай Ктаб ракъурна, виликдай авай Ктаб тестикьарун патал ва адан патахъай шагьид хьиз (чIурувилихъди дегишарнавай кхьинрин манадин гьакъикъатвал тайинарун патал). Абурун дуван Аллагьди ракъурнавайдай (Къуръанда авай эмиррай) ая, ва абурун кефиниз кIан хьайи герексуз мурадрин гуьгъуьна аваз фимир, ваз атай гьакъикъатдилай элячIна. Квекай гьар са (жемятдиз) Чна къанун (Шариат) ва рехъ (Аллагьдихъ тухузвай) тайин авуна. Нагагь Аллагьдиз кIан хьанайтIа, квекай са жемят ийидай (вири асирра кьиляй-кьилиз са дин гвай), амма Ада (куьн пайна, вучиз лагьайтIа) квез ганвай затIуналди (гьар жемятдиз гьар жуьредин къанунралди) куьн ахтармишиз кIанзава. (Кьиникь къведалди) Тади ая (сад-садалай вилик физ) хъсан крар ийиз. Куьн вири Аллагьдин патав хкведа ва Ада куьне авур гьуьжетрин патахъай (квекай вуж гьахъ ятIа, вуж туштIа ва ни вуч къазанмишнатIа) квез вири дуьз лугьуда.
- (Чна ваз гьакIни и кар эмирна) Абурун дуван Аллагьди ракъурайдай ая, абурун кефиниз кIандайвал ийимир ва килиг, вун абуру Аллагьди ваз ракъурайдалай алуд тавурай. Эгер абур элкъвейтIа (Аллагьдин къанунрихъай ва маса къарарар жагъуриз хьайитIа), ваз чир хьухь, Аллагьдиз абуруз жаза гуз кIанзава (гьеле и дуьньяда амаз) абурун бязи гунагьрай. Гьакъикъатда, гзаф инсанар – гунагькарар я (ва Аллагьдин къанунрал амал ийизвач).
- Яраб абуру (Аллагьдин къанунар кьабул тавуна) жагьилиядин девирдин адалатлу дуван жагъурзава жал? (Фагьумзавай ва) Инанмиш инсанар патал Аллагьдин къараррилай нин къарарар хъсан жеда кьван?
- Эй, иман гъанвайбур! Квез (мукьва) дустар (ва куьмекчияр) яз чувударни хашпараяр кьамир. Абур сад-садаз (мукьва) дустар я. Квекай вуж абурухъ галаз дуст хьайитIа (абурай акъатзавай, амма Аллагьдин эмирриз акси тир, крар рикIи кьабулиз), ам вич абурукай сад жеда. (Вуж абурун инанмишвилерин терефдар ятIа, ам михьиз абурук акатзава. Низ маса инанмишвилер аватIа, амма абурухъ галаз дуьз рекье физватIа (абурун ягъалмишвилериз килиг тавуна), ам абурук ахьтин манада аваз акатзава хьи, абурухъ галаз санал ам жазадиз лайихлу я (Ибн Жузай аль-Кальби)). Гьакъикъатда, Аллагьди адалатсуз инсанар дуьз рекье аваз тухузвач.
- Ваз аквазва хьи, нин рикIер азарлу ятIа (кьве чин хьуналди), абурухъ (имансузрихъ) галаз дуствал ийиз тади ийизва, (чеб гьахъарун патал) лугьуз: «Чаз чи кьилел бедбахтвал къвез кичIезва». Амма акI жеда хьи, Аллагьди гъалибвал гуда (мусурманриз) ва я (маса) къарар (мусурманар душманрикай маса жуьреда къутармишда), ва а вахтунда абуру чпин рикIера чуьнуьхзавайдал (шаклувилерикай ва имансузвал кIан хьуникай) гьайиф чIугвада.
- (Мунафикьрин гьакъикъат дуьздал акъатайдалай кьулухъ) Иман гъанвайбуру (сада-садаз абур къалуриз) лугьуда (тажуб яз): «Яраб ибур чеб квехъ гала лугьуз Аллагьдал кьин кьурбур я жал? Абурун (хъсан) крар гьаваянбур хьана, ва абуруз зарар хьана (кьве дуьньядани).
- Эй, иман гъанвайбур! Квекай вуж куь диндикай (Исламдикай) кьулухъ хьайитIа, (къуй адаз чир хьурай хьи, идалди ада Аллагьдиз са зарарни гудач, вучиз лагьайтIа Аллагь адахъ муьгьтеж туш ва) Аллагьди (маса) инсанар гъида, чеб Адаз кIан жедай ва абурузни Ам кIан жедай. Абуру иман гъанвайбурухъ галаз чеб дамах гвачиз тухуда ва кафиррин вилик лайихлувилелди (акъвазда). Абуру Аллагьдин рекье женг чIугвада ва айибзавайбурун туьгьметрихъай кичIе жедач. Им – Аллагьдин жумартвал я, Ада Вичиз кIандайдаз гузвай. Гьакъикъатда, Аллагь – Вири КьатIузвайди, Чидайди я.
КьатI ама.
