Къуръандин «ан-Нисаъ» («Дишегьлияр») сура
Къуръандин «ан-Нисаъ» («Дишегьлияр») сура
эвел алатай нумрайра
60. Ваз (я Мугьамммад) акуначни кьван, ваз ва валай вилик хьайи (пайгъамбарриз) ракъурайбурухъ инанмиш я лугьуз тапан фикир авайбур, гьа са вахтунда дуван ийидайла абур тIагъутдин патав физва, чпиз адахъ инанмиш тахьун эмирнаватIани? (И аят са чувуддикай ва са мунафикьдикай ракъурнавайди тир.
Абур чпин арада хьайи гьуьжет гьялун патал Аллагьдин Расулдин ﷺ патав атана. Амма Пайгъамбардин ﷺ къарар абуруз бегенмиш хьанач ва абуру маса инсанривай хабар кьаз башламишна, абуру чпиз кIандай жаваб гудайвал. Аллагь Таалади Вичин ва Вичин Пайгъамбардин ﷺ къараррал рази туширбуруз пис жаза гудайдакай хабар гузва). ШейтIандиз абур (дуьз рекьивай) яргъаз тухуз кIанзава.
- Абуруз лагьайла: «Аллагьди ракъурнавайдан ва Пайгъамбардин патав ша», - ваз аквазва, гьикI мунафикьар гьасятда вахъай элкъвезватIа.
- Абуру чпин гъилералди авур крарай чпел бедбахтвал атайла вуч жеда? Ахпа абур ви патав къведа ва Аллагьдал кьин кьада (лугьуз): «Чаз (чи краралди) анжах хъсанвал ва агалкьун кIанзавай».
- Аллагьдиз абурун рикIера вуч аватIа чизва. Вун абурухъай элкъуьгъ, гьа са вахтунда абуруз насигьат ая ва абуруз гьа чпикай абур чIалахъардай гафар лагь (мунафикьвили телефзавайдакай хабардар ийиз). (Абур вахъ галаз кьилди амукьайла ва абуруз чеб инсанриз къалурунин себеб авачирла, чIалахъардай гафар хкягъиз алахъ, абурун рикIе акьадайвал ва абуруз мунафикьвилин гьуьлуьн кIаняй имандин экуьнихъ экъечIиз куьмек гудайвал).
- Чна пайгъамбарар ракъурайди я Аллагьдин ихтиярдалди абуруз муьтIуьгъ хьун патал. Нагагь абур, чпиз зиян гана (гунагь авуна), ви патав атана Аллагьдивай багъишламишун тIалабнайтIа, ва эгер Пайгъамбарди абурулай гъил къачун тIалабнайтIа (Нагагь мунафикьри ви къарар кьабулна ваз муьтIуьгъ хьанайтIа, ахпа чпин гунагьрилай туба авунайтIа ва Пайгъамбардивай ﷺ тIалабнайтIа Аллагьдин ﷻ вилик чпин тереф хуьдайвал ва чпелай гъил къачун тIалабдайвал, Аллагьди ﷻ абурулай гъил къачудай ва абуруз Вичин кьадар авачир кьван регьим ийидай. Та инсандал чан аламай кьван, гьикьван ягъалмишди ам ятIани, адаз гьамиша тубадин ракIарар ачух я.), абуруз Аллагь туба кьабулдайди ва (Вичин лукIариз) регьим ийидайди яз жагъидай.
- Амма За ви Раббидал кьин кьазва, абуру иман гъидач, та чпин кьил акъат тийир крара вун къази яз тайин ийидалди, рикIяй ви къарардихъ галаз рази тахьун акъвазардалди ва михьиз муьтIуьгъ жедалди.
- Эгер Чна абуруз (чувудриз хьиз) буюрмишнайтIа: «Сада-сад яна йикь (къуй тахсир квачирбуру тахсир квайбур яна кьирай) ва я куь кIвалер гадарна масаниз алад», - абурукай анжах тIимилбуру акI ийидай. Нагагь абуру чпиз гайи насигьат тамамарнайтIа, ам абур патал хъсан тир ва абур генани (иманда) мягькем ийидай.
- А вахтунда Чна абуруз Чи патай чIехи пишкеш гудай
- ва гьикI хьайитIани дуьз рекье аваз тухудай.
- Аллагьдиз ва (Адан) Пайгъамбардиз муьтIуьгъбур Аллагьди хъсанвал авурбурухъ галаз санал жеда: пайгъамбаррихъ, сиддикьрихъ, шагьидрихъ ва хъсан ксарихъ. Гьикьван хъсанбур я а галайбур! (Ахъайзава хьи, Савбаназ - Аллагьдин Расулдин ﷺ азаднавай лукIраз – Пайгъамбар ﷺ гзаф кIандай ва ам гьамиша адан патав жедай. Са сеферда ам сефил яз Аллагьдин Расулдин ﷺ патав атана. Пайгъамбарди ﷺ хабар кьуна: «Вун куь сефиларна?» Савбана лагьана: «Я Аллагьдин Расул ﷺ! Вавай яргъа авайла за дерт чIугвазва, та заз мад вун ахквадалди. Гележегдин уьмуьрдикай фикирар ийидайла, заз вун ана гьич такваз кичIезва, вун ана пайгъамбарар жедай дережадиз хкажда хьи. Заз талукь яз лагьайтIа, зун бажагьат Женнетдиз фида. Эгер аниз фейитIани, шаксуз, валай гзаф агъада авай дережада жеда». Идаз жаваб яз и аят ракъурнай. Ада Аллагьдиз ﷻ ва Адан Пайгъамбардиз ﷺ муьтIуьгъбур кьве дуьньядани абуруз кIанзавайбурухъ галаз санал жеда лугьудай шад хабар гузвай. ГьакIни гьа идаз ухшар авай манадин кьиса, гьа ихьтин пашманвилин патахъай, Абдуллагь ибн Зайдакайни ахъайзава).
- Им Аллагьдин патай жумартвал я ва Аллагь – Чизвайди тирди бес я.
- Эй, иман гъанвайбур! Мукъаят хьухь (душманрикай игьтиятвал ая) ва экъечI (дяведиз) дестейралди ва я вири санал экъечI (са кьушун яз).
- Гьакъикъатда, куь арада гьикI хьайитIани кьулухъ ядайди ава. Нагагь квел бедбахтвал (ва кIаник акатун) атайтIа, ада лугьуда: «Абурун патав тахьуналди Аллагьди заз регьим авуна».
- Эгер Аллагьди квез жумартвал къалурайтIа (гъалибвал гана), ада гьикI хьайитIани лугьуда, на лугьуди адан ва куь арада са чIавузни дуствал хьайиди туш: «Агь, нагагь зун абурухъ галаз санал авайтIа ва (гьахьтин) чIехи агалкьунихъ (девлетлу трофеяр къачуналди) агакьнайтIа!»
- Къуй Аллагьдин рекье (Адан диндин душманрихъ галаз) дяве авурай дуьньядин уьмуьр эхиратдин уьмуьрдихъ маса гузвайбуру! Аллагьдин рекье дяве ийиз вуж кьейитIа ва я гъалиб хьайитIа, Чна адаз чIехи суваб гуда.
- Квез вуч хьанва, вучиз куьне Аллагьдин рекье ва «Чи Рабби! Чун и гужар ийизвай агьалияр авай хуьряй акъуд. Чаз Ви патай арха це ва чаз Ви патай куьмекдайди ракъура» лугьузвай зайиф итимриз, дишегьлийриз ва аялриз (куьмек авун патал), дяве ийизвач?
- Иман гъанвайбуру Аллагьдин рекье женг чIугвазва, имансузри лагьайтIа – тIагъутдин рекье. ШейтIандин гъилибанрихъ галаз женг чIугу! Гьакъикъатда, шейтIандин фитнеяр зайиф я! (ШейтIандин фитнеяр Аллагь Тааладиз муьтIуьгъ тахьайбурал къведай жазадихъ гекъигайла са затIни туш («Кашшаф»)).
- Аллагь Таалади икI лагьайбур ваз акуначни кьван: «Сабурна акъваз (дяве авуникай) ва (гьакI) капI ая ва закат це». Абуруз дяве авун эмир гайила, абурукай бязибуруз инсанрихъай кичIе хьана, Аллагьдихъай кичIе (хьана кIанзавай саягъда), ва я адалайни гзаф. Абуру лугьузвай (чпин чан патал кичIела): «Чи Рабби! Вучиз Вуна чаз дяве авун эмирна (гила, чаз хъсан дулунажагъ хьайила)? Агь, нагагь Вуна чаз (дяве авун) са тIимил вахтунда (кьванни) кьулухъ вегьенайтIа!» (И аят бязи асгьабрикай ракъурнавай. Абуруз дяве авуникай чеб хуьн эмирайла, абуруз дяве ийиз кIанзавай. Амма эхирни дяве авунин эмир атайла, абуруз кичIе хьана – мунафикьвал себеб яз ваъ, амма кьиникьикай кичIела ва эхирни Мединада абуру хъсан дуланажагъдин уьмуьрдикай дадмишайла. Амма бязи Къуръандиз баян гузвайбуру гьисабзавай хьи, и аят мунафикрикай ракъурнава (Ибн Жузай аль-Калби). Лагь (абуруз): «Дуьньядин уьмуьрдин лезетар фад куьтягь жедайбур я, Аллагьдихъай кичIе (иман гъанвай) кас патал гьамишалугъ уьмуьр хъсан я. Куьн гьатта хурмадин цилинин хвалан кьадардин кьванни бейкефардач (ва куь суваб тIимилардач)».
- Куьн гьина аваз хьайитIани, кьиникь квел агакьда, гьатта куьн мягькемарнавай минарайра аваз хьайитIани. Эгер абуруз (мунафикьриз) хъсан (са) кар хьайитIа, абуру лугьузва: «Им – Аллагьдин патай я». Нагагь абуруз пис кар хьайитIа, абуру лугьузва: «Им – ви патай я (я Мугьаммад, вучиз лагьайтIа вуна бедбахтвилер гъизва)». Жаваб це (абуруз, я Мугьаммад): «Вири (жезвай крар) – Аллагьдин патай я». Абуруз вуч хьанва, абур саки гафарин гъавурда акьазвач?
- Ваз жезвай вири хъсан крар (эй инсан, ам ви алахъунрин нетижа туш, ам регьим я) – Аллагьдин патай я. Амма ви кьилел къвезвай вири пис крар – вавай я. Чна вун (я Мугьаммад) ракъурна Пайгъамбар яз инсанрин патав. Аллагь Шагьид тирди бес я.
- Вуж Пайгъамбардиз муьтIуьгъ ятIа, ам Аллагьдиз муьтIуьгъ я. Амма вуж элкъвезватIа, (ам рикIик кьамир) Чна вун абур патал хуьдайди яз ракъурнавач хьи (ва вуна абуру ийизвай крарин жаваб гузвач).
- Абуру (мунафикьри) лугьузва: «Чун муьтIуьгъ я (ваз, я Мугьаммад)». Амма ви патавай хъфидайла, абурукай са паюни йифди къастар ийизва, вуна лагьай крар ийизвач (ваз аксивал ийиз). Аллагьди абуру йифди ийизвай вири къастар кхьизва. Гьавиляй абурухъай элкъуьгъ ва Аллагьдик умуд кутур. Аллагь Замин хьиз бес я!
- Яраб абуру Къуръанда кхьенвайдакай фикирзавач жал? Эгер ам Аллагьдин патай туширтIа, абуруз анай гзаф аксивилер жагъидай (адан манадай ва ам кхьинин тегьердай).
- Абурал (мунафикьрал) хатасузвиликай (ва гъалибвиликай), я тахьайтIа хаталувиликай (кIаник акатуникай) хабар агакьайла, абуру ам раиж ийизва (нетижайрикай фикир тавуна). Эгер абуру адан патахъай Пайгъамбардиз ва (мусурманрин) регьберриз лагьанайтIа (а хабар раиж жедалди), а чIавуз ам (хабар) абурукай ахтармишиз жедайбуруз (тежрибалу ва чирвал авай мусурманрин регьберриз) чир жедай. Нагагь Аллагьди квез жумартвал ва регьим тавунайтIа, куьн гьикI хьайитIани шейтIандин гуьгъуьна аваз фидай, са тIимилбурулай гъейри.
- (Я Мугьаммад! Эгер вун текдиз амукьайтIани) Аллагьдин рекье дяве ая, вуна анжах ви патахъай жаваб гузва хьи, ва иман гъанвайбур гьевеслу ая. Мумкин я, Аллагьди имансузрин зарб гьужум алудда. Аллагь (абурулай виридалай) викIегь я ва жаза гудайла векъи я.
- Вуж хъсан (Шариатдив кьур) кардин тереф хуьз экъечIайтIа, адаз а кардай суваб жеда. Вуж пис кардин тереф хуьз экъечIайтIа, адаз а кардай жаза гуда. Аллагь – Къудратлуди я. (Ада виридал гуьзчивал ийизва ва махлукьатриз вири герек шейэр гузва). (И аятда ишлемишнавай «шафаат» гафуни маса касдин тереф гафуналди хуьн къалурзава, адаз и дуьньяда ва я эхиратда са хъсан кар жедайвал. А шафаатдиз «хъсанди» лугьуз хьун патал, адакай мусурманриз хийир хьана кIанда ва я абур зарардикай хвена кIанда. И шафаатдин мурад Аллагьдин разивал хьун лазим я. Ахьтин шафаат ришветдихъ ва я Аллагьди тайинарнавай сергьятрилай элячIна, ва я маса инсанрин ихтиярар чIурна авуна кIандач).
КьатI ама.
