Къуръандин «аль-Маида» сура
Къуръандин «аль-Маида» сура
эвел алатай нумрайра ава
- (Эй мусурманар!) Гьакъикъатда, куь (гьакъикъи) арха – анжах Аллагь, Адан Пайгъамбар ва иман гъанвайбур я, (тамамдиз) капI ийизвай, закат гузвай ва (Аллагьдин вилик) муьтIуьгъвилелди юкь агъуз ийизвай.
- 56. Ни вичиз арха яз Аллагь, Адан Пайгъамбар ва иман гъанвайбур кьуртIа, (ам Аллагьдин партиядин терефдар я), Аллагьдин партия гьикI авуртIани гъалиб жеда хьи.
- Эй иман гъанвайбур! Квез арха (ва дустар) яз куь дин рикIивай кьан тийизвайбур, ам гьакIан къугъунай гьисабзавайбур кьамир, - кIантIа абур квелай вилик Ктаб ганвайбур хьурай, я тахьайтIа имансузар. КичIе хьухь Аллагьдихъай (Адан жазадихъай), эгер куьн (рикIин сидкьидай) иман гъанвайбур ятIа.
- Куьне (азандалди) кпIунал эвердайла, абуру (имансузри) адакай (азандикай ва кпIуникай) хъуьруьнар ийизва ва ам къугъунай гьисабзава. Абуру акI ийизва, вучиз лагьайтIа абур акьулсуз я.
- Лагь (я Мугьаммад): «Ктабдин инсанар! Чун Аллагьдихъ ва чаз ракъурнавай вири шейэрихъ, ва виликдай ракъурнавай вири шейэрихъ инанмиш хьана лугьуз, анжах гьа и кардалди куьне чун тахсирлу ийизвани? (Куьне чун тахсирлу ийизва ва гзаф такIанзава) Вучиз лагьайтIа квекай чIехи пай – гунагькарар я».
- Лагь (я Мугьаммад, чувуддиз, мусурманрихъ элкъвена икI лугьузвай: «Чаз куь диндилай пис дин чизвач!»): «Лугьудани квез а инсанрикай, низ Аллагьди виридалайни пис жаза гудатIа? Абур – Аллагьди лянет авунвайбур, Адан ажугъдик квайбур, Ада маймунризни вакIариз элкъуьрайбур ва тагъутдиз ибадат авурбур я. Абуруз – виридалайни пис чка (маса имансузрихъ галаз гекъигайла), абур (дуьз) рекьелай масабурулай гзаф алатна хьи».
- (Эй мусурманар!) Абур (чувудар ва мунафикьар) ви патав атайла, лугьузва: «Чун инанмиш хьанва (ва куь дин кьабулна)». Амма, гьикI абур (куь патав) имансуз яз (рикIяй) атанатIа, гьакI имансуз яз экъечIни авуна. Аллагьдиз хъсандиз чизва, абуру вуч кIевнаватIа.
- Ваз (Мугьаммад) аквазва, гьикI абурукай гзафбуру гунагьар ийиз, душманвал ийиз ва гьарам (мал-девлет) нез тади ийизватIа. Абурун крар гьикьван писбур я!
- Вучиз абурун алимри ва дин тухузвай ксари абур гунагь гафарикай ва гьарам (мал-девлет) тIуьникай хуьзвач? Гьикьван писзава абурун крар!
- Чувудри лагьана: «Аллагьдин гъил зунжурда туна кутIуннава». Ам гьабурун гъилер я кутIуннавайди ва абур чпи лагьай гафарай лянет авунва. Адан гъилер (им Адан жумартвал ва регьим лагьай чIал я, вучиз лагьайтIа бедендин паяр гуникай Аллагь михьи я) ахъа я ва Ада пайзава, Вичиз гьикI кIан хьайитIа (низ ва гьикьван гуз кIан хьайитIа). (Къуръандиз баян гузвайбуру кхьизва хьи, «гъил зунжурда туна кутIуннава» ва «гъилер ахъа я» - ибур араб чIала авай мягькем метафораяр я. Сад лагьайда мутIлакьвал къалурзава, кьвед лагьайда – жумартвал. Гьелбетда, акьуллу инсанди и гафар гафба-гаф манада аваз кьабулдач ва, гуя Аллагьдиз ﷻ - Ам гьар са нукьсандикай Михьи я! – бедендин паяр авайдахъ инанмиш жедач). Ви Раббидин патай ваз (я Мугьаммад) ракъурнавайда абурукай гзафбура муьтIуьгъ тахьун (Аллагьдиз) ва имансузвал гьикI хьайитIани артухарда. Чна абурун арада душманвал ва такIанвал туна Дувандин йикъалди (давам жедай). Гьар сеферда абуру дяведин цIай твадайла, Аллагьди ам туьхуьрда. Абур чилел чIурувал раиж ийиз алахънава, амма Аллагьдиз зарар гузвайбур кIандайди туш.
- Нагагь Ктабдин инсанар инанмиш хьанайтIа (Мугьаммадахъ ﷺ ва ада гваз атай вири затIарихъ) ва Аллагьдихъай кичIе хьанайтIа, Чна абурун гунагьрилай гъил къачудай ва хушбахтвилин Багълариз (Женнетдиз) ракъурдай.
- Эгер абур Тавратдиз, Инжилдиз ва абуруз чпин Раббидин патай (маса пак Ктабра) атанвай вири затIариз табий хьанайтIа, недай суьрсет абурал цавай аватдай ва абурун кIвачерин патав жедай. Абурун арада юкьван гьалдин десте ава (Пайгъамбардихъ ﷺ инанмиш хьайибур), анжах абурукай гзафбурун крар писбур я.
- Я Пайгъамбар! Ви Раббиди ваз ракъурнавайди агакьара (инсанрал). Эгер вуна (а кар) тавуртIа, Ада ракъурнавай затIар вуна агакьардач (ва вуна ви везифа кьилиз акъуддач). Аллагьди вун инсанрикай (абурун писвиликай) хуьда. Гьакъикъатда, Аллагьди имансузар дуьз рекье аваз тухудач.
- Лагь (я Мугьаммад): «Эй Ктабдин инсанар! Куьн (гьакъикъатдикай) са затIунални жедач, та куьн Тавратдиз, Инжилдиз ва куь Раббиди квез ракъурнавайбуруз табий жедалди (та Къуръандихъ ва Мугьаммад Пайгъамбардихъ ﷺ инанмиш жедалди ва адаз муьтIуьгъ жедалди)». Ваз (я Мугьаммад) Ви Раббиди ракъурнавайда абурукай гзафбура муьтIуьгъ тахьун (Аллагьдиз) ва имансузвал артухарда. Амма имансуз инсанрин патахъай пашман жемир!
- Гьакъикъатда, иман гъанвайбуруз (мусурманриз), гьакIни чувудриз, сабийриз ва хашпарайриз, чеб Аллагьдихъ ва Дувандин йикъахъ инанмиш хьайи, хъсан крар авур, кичIевал жедач (кичIевили кафирар басмишдай Юкъуз) ва пашман жедач (сувабдиз лайихлу жедай мумкинвал гъиляй ахъаяй гунагькарар пашман хьайила). («Сабияр» вужар ятIа, Къуръандиз баян гузвайбуруз са фикир авач. Ибн Касира вичин тафсирда ихьтин баянар гузва: «Са алимри лагьана хьи, ам чпиз дин авачир зороастрийвийрин, чувудрин ва хашпарайрин десте я. Муькуьбуру, ам Забур кIелзавай Ктабдин инсанрин десте я, лагьана. Пуд лагьайбуру – абур малаикриз ибадатзавайбур я лагьана. ГьакIни Шигьабуддин Маржаниди «аль-Бакъара» сурадиз (Къуръан, 2:62) ганвай къейдериз килиг. ГьикI хьайитIани, и аятра анжах виликдай (Ислам къведалди) авай умматрай тир иман гъанвайбур къутармиш хьуникай лугьузва. Алай девирдин маса динрин терефдаррикай ихтилат физвач).
- Чна Исраилан несилривай гаф къачуна (Аллагьдихъ инанмиш жедайвал ва садни хкуд тавуна Адан вири пайгъамбарар кьабулдайвал) ва абурун патав пайгъамбарар ракъурна. Амма гьар сеферда, абурун патав чпиз бегенмиш тушир крар гваз пайгъамбар атайла, абуру садбур табвиле тахсирлу ийизвай, муькуьбур рекьизвай.
- Абуру фикирзавай хьи, (ахьтин чIехи гунагьрай, пайгъамбарар инкар авун хьтин ва абурукай бязибур яна кьиникьин) бедбахтвал (ва жаза) гудач, ва гьавиляй абур буьркьуь хьана (гьакъикъат такваз) ва биши хьана (насигьатрин ван текъвез). Ахпа (данадиз ибадат авурдалай кьулухъ) Аллагьди абурун туба кьабулна, амма абурукай гзафбур мад буьркьуь ва биши хьана. Аллагьдиз вири аквазва, абуру вуч ийизватIа (ва гьикI хьайитIани абуруз а кардай эвез хъийида).
- Гьакъикъатда, имансуз хьана вири (хашпарайрин чIурувилихъди дегишарнавай илимдин терефдарар), ни лугьузватIа: «Аллагь – им Марьяман хва Иса я». Исади лугьузвай: «Эй Исраилан несилар! Ибадат ая (заз ваъ) Аллагьдиз, зи Раббидиз ва куь Раббидиз». Ни Аллагьдилай гъейри масад Аллагьдай кьуртIа (ва адаз ибадат ийиз хьайитIа), адаз Ада Женнет къадагъа авунва ва (ахьтин инсандин) нетижа Жегьеннем жеда (бутпересриз гьазурнавай). Пис инсанриз (виридалайни чIехи адалатсузвал авур – Халикьдин чкадал махлукьдиз ибадат авун) куьмекчияр жедач!
- Гьакъикъатда, имансуз хьана абур (хашпараяр), ни лугьузватIа: «Дугъриданни, Аллагь – троицада (Раббидин пуд ипостасдикай сад) авайбурукай пуд лагьайди я». Илягь авач (ибадат авуниз лайихлу тир) Сад тир Аллагьдилай гъейри! Эгер абуру чпин гафар инкар тавуртIа, абурун арада авай имансузрал гьикI хьайитIани тIарвал гудай жаза агакьда!
- Яраб абуру туба ийидач жал Аллагьдин вилик (а тапан инанмишвилер инкар авуна) ва Адавай чпелай гъил къачун тIалабдач жал? Аллагь – Гъил Къачудайди (туба ийизвайбурулай), Регьим Ийидайди я.
- Иса, Марьяман хва (Аллагьдин хва туш) анжах пайгъамбар я. Адал къведалдини пайгъамбарар хьанай. Адан диде (гьич Аллагьдин паб тушир) михьи дишегьли тир. (Абуру) Кьведани (абур инсанар хьуниз килигна) тIуьн незвай (адахъ муьгьтеж яз). («Абур кьведни худаяр туш, вучиз лагьайтIа тIуьнихъ муьгьтеж я, адахъ лагьайтIа, анжах махлукьатар муьгьтеж я. Махлукьат худа хьун мумкин туш, вучиз лагьайтIа Аллагьдиз дегиш хьунин ерияр ва инсандиз хас тир вири затIар хас туш» (Ибн Жузай аль-Кальби). Килиг, Чна абур лишанрин гъавурда гьикI твазватIа (абурун инанмишвилер тапанбур тирди къалурзавай). Ахпа килиг, абур гьакъикъатдивай гьикьван яргъа ятIа!
- Лагь (абуруз, я Мугьаммад): «Яраб куьне Аллагьдиз ибадат тавуна, квез я зарар гуз, я хийир гуз тежезвайдаз ибадат ийизва жал?! Аллагь – Ван Къвезвайди, Чизвайди я!»
- Лагь (абуруз гьакIни): «Эй Ктабдин инсанар! Динда гьакъикъатдин сергьятрилай элячIмир (Исадиз Аллагь лугьумир, амма адан пайгъамбарвални инкар ийимир). Идалайни вилик (чеб дуьз рекьелай) алатнавай ва гзафбур (масабур) ягъалмишвиле тур инсанрин кефиниз кIан хьайи герексуз мурадриз табий жемир».
- Исраилан несилрикай тир имансузар Давудан ва Марьяман хва Исадин мецелди лянет авуна, - абуру яб тагунай (Аллагьдин эмирриз) ва ихтияр авай крарин сергьятар чIурунай (Аллагьди тайин авунвай).
- Абуру чпи ийизвай айиб крар сада-садаз къадагъа ийизвачир. («Абуру чпи ачухдиз инсанрин вилик гунагьар ийизвай ва гьа мурдар крарай садазни туьгьмет ийизвачир» (Абу Хаян)). Гьикьван писбур я абуру ийизвай крар!
- Ваз аквазва хьи, абурукай (чувудрикай ва хашпарайрикай) гзафбуру имансузрихъ (арабрихъ-бутпересрихъ) галаз дуствал ийизва. Гьикьван писди я абуру чпи-чпиз гьазурнавайди! Аллагьдин ажугъ ала абурал! Абуруз гьамишалугъ жаза гуда.
- Нагагь абур Аллагьдихъ, Пайгъамбардихъ (Мугьаммадахъ ﷺ) ва адаз ракъурнавайдахъ (Къуръандихъ) инанмиш хьанайтIа, абур (бутпересар) чпиз (мукьва) дустар яз кьадачир. Амма абурукай гзафбур гунагькарар я.
КьатI ама.
