Къуръандин «аль-Бакъара» ва «Али Имран» сураяр

эвел алатай нумарайра

283. Нагагь куьн рекье хьайитIа ва кхьидай кас жагъун тавуртIа, (замин яз масадан гъиле) вугуз жедай гирав тайинара. Эгер квекай сада муькуьдаз ихтибар ийиз хьайитIа (ва гирав къачун лазим тирди гьисабзавачтIа), ихтибарнавай касди мажбурнама тамамаррай. Къуй адаз Аллагьдихъай, вичин Раббидихъай, кичIе хьурай. Шагьидвал чуьнуьхмир. Ни ам чуьнуьхзаватIа, адан рикI гунагь квайди я. Аллагьдиз куьне ийизвай вири крарикай чизва.

284. Цавара авай ва чилел алай вири шейэр Аллагьдинбур я. Куьне куь рикIе вуч аватIа ачухайтIани, я тахьайтIа чуьнухьайтIани – Аллагьди квевай абурун патахъай гьахъ-гьисаб истемишда. Ада Вичиз кIан хьайидан (гунагьрилай) гъил къачузва ва кIан хьайидаз жаза гузва. Аллагьдилай вири крар алакьзава.
285. Пайгъамбар вичин Раббиди вичиз ракъурайдахъ инанмиш хьана ва иман гъанвайбурни (адахъ инанмиш хьана). Вири инанмиш хьана Аллагьдихъ, Адан малаикрихъ, Адан ктабрихъ ва Адан пайгъамбаррихъ. (Иман гъанвайбуру лугьузва:) «Чна Адан пайгъамбаррин арада тафават твазвач». Абуру (гьакIни) лугьузва: «Яб гузва ва муьтIуьгъ жезва! (Вавай тIалабзава) Гъил къачу, я чи Рабби! Ви патав чун хкведа хьи». (Гьадисра лагьанва хьи, и аят атайла асгьабриз гзаф кичIе хьана ва, Пайгъамбардин ﷺ патав атана, и аятдин эмирар тамамариз мумкин туш лагьана, арза авуна. Аллагьдин Расулдиз ﷺ хъел атана ва жузуна: «Квез чувудризни хашпересриз хьиз лугьуз кIанзавани: «Чаз ван хьана, амма чун муьтIуьгъ жедач?!» Асгьабриз генани гзаф кичIе хьана ва абуру лагьана: «Яб гузва ва муьтIуьгъ жезва». Адалай кьулухъ сурадин гуьгъуьнин аятар ракъурна – «Аль-Бакъара» сурадин эхир (Агьмадан «Муснад», 2/412). Гьа икI, инсандивай кьиле тухуз тежезвай крариз таклиф (Шариатдин мажбурнамаяр) талукь жезвач: гьиссер, къастуналди тавур фикирар, психикадин гьалар, жуван ихтияр авачиз акъатзавай гафарни крар ва икI мад. Амма Дувандин юкъуз кьатIанвай инанмишвилерай (иман ва я имансузвал), ниятрай, жуван кефиниз кIан хьана лугьузвай гафарай ва крарай чна гьахъ-гьисаб гуда).
286. Аллагьди инсандилай алакь тийизвай крар адан хиве твазвач. Адаз (хийир гуда) вичи къазанмишайда, ва адаз акси жеда – вичи къазанмишайди. (Иман гъанвайбуру Аллагьдивай тIалабиз лугьуда:) Чи Рабби! Чаз жаза гумир, нагагь (са затI) чи рикIелай алатайтIа ва я гъалатI хьайитIа. Чи Рабби! Вуна чал къведалди авайбурун хиве тур залан пар чи хиве твамир. Чи Рабби! Чалай алакь тийидай крар чи хиве твамир. Чалай гъил къачу, (чи гунагьар) михь ва чаз регьим ая! Вун – чи Арха я. Имансузрин аксина чаз куьмек це!

3. Сура «Али Имран» (Имранан несил)

Мединадин, 200 аят.

Мергьяматлу (виридаз и дуьньяда), Регьимлу (анжах иман гъанвайбуруз эхиратда) Аллагьдин тIварцIелди.

1. Алиф. Лям. Мим.
2. Аллагь – худа авач (ибадат авуниз лайихлу) Адалай гъейри, Чан алай, Даим тир.
3. Ада ваз (я Мугьаммад) гьакъикъат авай Ктаб ракъурна, адал къведалди авайбур тестикьарзавайди яз. Ада Тавратни Инжилни ракъурна.
4. (Аллагьди абур ракъурна Къуръандилай вилик), Инсанриз рехъ къалурдайди яз, ва Ада (Къуръан) ракъурна тафаватлу ийидайди яз (гьакъикъат тапаррикай). Гьакъикъатда, Аллагьдин аятрихъ инанмиш туширбуруз – четин жаза жеда, Аллагь – Лайихлуди, кьисас къахчуз Алакьдайди я хьи.
5. Гьакъикъатда, Аллагьдихъай я чилел, я цава са затIни чуьнуьх жедач.
6. Ам – квез (куь дидейрин) руфунра Вичиз кIандай къамат Гузвайди я. Худа авач Адалай гъейри, Лайихлудалай, Арифдардалай.
7. Ам – ваз Ктаб (Къуръан) Ракъурайди я, виче ачух аятар (мугькамат) авай, абур – Ктабдин бине я, маса аятарни ава ва абурун манадин гъавурда ачухдиз акьазвач (муташабигьат, абурун гъавурда гьар жуьреда акьун мумкин я). Нин рикIера ягъалмишвал аватIа, абур ачух тушир аятрин гуьгъуьна аваз физва (анжах винел патан манадал рази хьана акъвазна ва дуьз баян тагуз абурун мана чIуриз), фитне (тваз) кIанз ва (чпиз къулай) баян хкудиз кIанз. Амма Аллагьдилай гъейри абурун (гьакъикъи) баянар садазни чизвач. КIеви чирвилер авайбуру лугьузва: «Чун адахъ (ачух тушир мана авай аятдихъ) инанмиш хьана. Вири (Къуръанда авай ачух затIарни, ачух туширбурни) – чи Раббидин патай я». Амма насигьат анжах акьул авайбуру кьабулзава. («Ам – ваз Ктаб ракъурнавайди я» - Аллагь Таалади ваз, Мугьаммад, Къуръан ракъурна – «ада ачух аятар (мугькамат) ава, ва абур Ктабдин бине я», яни Къуръандин аятрин арада ахьтинбур ава хьи, абурун вири мана ачух я, ва абурун гъавурда дуьм-дуьз акьуна кIанда. Мугькамат аятри Къуръандин бине тешкилзава. «Маса аятарни ава, абурун мана ачух туш (муташабигьат)»; Къуръанда ахьтин аятарни ава хьи, абурун гьакъикъи мана инсанрихъай чуьнуьхнава. Амма вуж «муташабигьат» аятрин гъавурда ачух аятрин гъавурда хьиз акьаз хьайитIа, ам дуьз рекьел жеда).
8. (Ягъалмиш хьанвай инсанар акурла алимри лугьузва:) Чи Рабби! Чи рикIер (гьакъикъатдилай) алудмир Вуна чун (дуьз рекьел) эцигайдалай кьулухъ, ва чаз Жуван патай регьим це, гьакъикъатда, Вун – Багъишдайди я хьи!
9. Чи Рабби! Гьакъикъатда, Вуна инсанар кIватIда (гьахъ-гьисаб авун патал) виче шак авачир юкъуз. Аллагьди гайи гаф чIурзавайди туш хьи!
10. Гьакъикъатда, имансузар я абурун мал-девлетди, я абурун аялри Аллагьдин (жазадикай) къутармишдач. Абур – (Жегьеннемдин) цIай патал кудай затIар я.
11. ГьакI (ийизвай) Фиръаванан инсанрини ва абурулай вилик авайбуруни. Абуру Чи аятар кьабулнач (пайгъамбаррилай ракъурай) ва Аллагьди абуруз гунагьрай жаза гана. Аллагьди кIеви жаза гудайди я хьи.
12. Лагь (я Мугьаммад) имансузриз: «Куьн магълуб жеда ва Жегьеннемда кIватIда. Ам гьихьтин пис чка я кьван!»
13. Кьве десте сад-садал гьалтун (Бадрдин женгина кьве кьушун) квез лишан хьана: са дестеди Аллагьдин рекье дяве ийизвай, муькуьда – имансузар авай. Абуруз (имансузриз) акуна хьи, гьакI килигайла абур (иман гъанвайбур) (тахминан) кьве сеферда гзаф ава (гьакъикъатда акI туширтIани). Аллагьди Вичиз кIандайдаз куьмек гуда. Гьакъикъатда, ида – дерин фагьум авайбуруз насигьат ава. (Бадрдин женгина кьиле Аллагьдин Расул ﷺ авай мусурманрин кьушун пуд вишни цIипуд касдикай ибарат тир, абурукай пудкъанни цIерид мугьажирар (Меккадай куьч хьанвайбур) тир, кьве вишни къанни цIипуд кас ансарар (Мединадин агьалияр). Мугьажиррин пайдах гвайди Али ибн Абу ТIалиб тир, ансаррин пайдахчи – Са`д ибн Убада . Меккадин мушрикрин кьушунда тахминан кIуьд вишни яхцIурни цIуд кас авай. И дяведа гзаф аламатар (мужизатар) къалурна. И аятда абурукай садакай ахъайзава. «Аль-Анфаль» сурада лагьанва хьи, сифте Аллагьди бутпересриз мусурманар лап тIимил аваз аквадайвал авуна, мусурманар акурла мекканвияр гьасятда кат тийидайвал. Бутпересар гьужумдиз сухулмиш хьайила, Аллагьди абурун кьиле мусурманар чпелай кьве сеферда гзаф авай фикир туна, яни тахминан кьве агъзур кас).
14. Инсанриз дишегьлийрикай, рухвайрикай, лап гзаф кьадарда кIватIнавай къизилдикайни гимишдикай, хъсан жинсинин балкIанрикай, кIвалин гьайванрикай ва къацарикай (къачузвай) лезетрихъ кIанивал гуьрчегарнава. Абур (анжах) и дуьньядин куьтягь жедай лезетар я, амма Аллагьдиз абурулай хъсан затIар ава, гьабурухъ чалишмиш хьун лазим я (Женнет ва адан гьамишалугъ вири няметар).
15. Лагь (я Мугьаммад): «Идалай вуч хъсан ятIа, лугьудани квез? Аллагьдихъай кичIебуруз абурун Раббидин патав – (Женнетдин) багълар, кIаникай вацIар

авахьзавай. Ана абур (Аллагьдихъай кичIе иман гъанвайбур) гьамишалугъ жеда. ГьакIни (абуруз) ана михьи папар ва Аллагьдин разивал (жеда)». Аллагьдиз лукIар аквазва.

16. (ЛукIар) Чпи лугьузвай: «Чи Рабби! Гьакъикъатда, чун инанмиш хьанва. Чаз чи гунагьар багъишламиша ва чун хуьх (Ви регьимдалди) Жегьеннемда азаб гуникай».
17. Абур сабурлу я (Аллагьдин къанунар кьиле тухунин, къадагъайриз ваъ лугьунин карда, ва абурал бедбахтвилер атайла, абур), дугъри я (чпин ниятра, гафара ва крара), муьтIуьгъ я (Аллагьдиз), игьсан ийизва (пул хъсан крариз) ва экв малум жедалди вилик гъил къачун тIалабзава.
18. Аллагьди шагьидвал авуна (яни тамамдиз, ачух делилар гъиз, Адалай гъейри са касни ибадат авуниз лайихлу туширди, гъавурда туна), худа авачирди (ибадат авуниз лайихлу тир), Адалай гъейри, гьакIни малаикри ва чирвал авай ксари (идан гьакъиндай шагьидвал авуна). Абуру адалатлувилин тереф хуьзва. Худа авач, Адалай гъейри, Лайихлу, Арифдар.
19. Гьакъикъатда, (тек са гьакъикъи) дин Аллагьди кьабулзавай – им Ислам я. (Раббиди Вичи лугьузва хьи, Дувандин юкъуз Ада кьабулдай маса дин авач, Исламдилай гъейри. Ислам – им Мугьаммад Пайгъамбар ﷺ вуч гваз инсанрин патав ракъурнавайтIа, гьа вири крара адан гуьгъуьна аваз фин я. И гафаралди Аллагь Таалади Вичин патав гъизвай вири ракIарар ва рекьер агална, Мугьаммад Пайгъамбардилай ﷺ къвезвай рехъ квачиз. Эгер инсан Мугьаммад Пайгъамбар ﷺ атайдалай кьулухъ, Исламдилай гъейри маса дин гваз Аллагь Тааладин вилик акъвазайтIа, адан иман кьабулдач). Ктаб ганвайбур фикирра чара хьана анжах абуруз чирвал атайдалай кьулухъ ва садбур муькуьбурал пехил хьайивиляй. Вуж Аллагьдин аятрихъ инанмиш хьаначтIа, (адаз чир хьурай), гьакъикъатда, Аллагьди гьахъ-гьисаб фад ийида.

КьатI ама.

«КАЛЯМ ШАРИФ» (КЪУРЪАНДИН МАНАЙРИН ТАРЖУМА) КТАБДАЙ.