Къуръандин «аль-Бакъара» сура
эвел алатай нумарайра
- Амма абурун арада икI лугьузвайбурни ава: «Чи Рабби! Чаз дуьньядин уьмуьрда хъсанвал (сагъ-саламатвал, сагъламвал, агьвал, адалатлу хизан, Къуръандин гъавурда гьатун, адалатлу инсанрихъ галаз акахьун, чирвилер ва ибадат) ва гьамишалугъ уьмуьрда хъсанвал (сурун уьмуьрда сагъ-саламатвал, пис гьахъ-гьисабдивай хуьн, вири кIватIзавай чкадал акъвазунин гзаф пис кичIевиликай къутармишун, Женнетдиз гьахьун ва Аллагь Тааладиз килигуникай лезет хкудун) це ва Жегьеннемда жаза гуникай чун хуьх».
- Абуруз – пай (сувабдин) чпи къазанмишайдай. Аллагьди гьахъ-гьисаб фад ийида.
- Аллагь рикIел гъваш (ван акъудна такбир лугьуз гьар кпIунилай гуьгъуьниз ва къванер гадарайдалай кьулухъ) тайин авунвай йикъара («ташрикъ» йикъар хьиз малум тир (Ташрикъадин йикъар – им Зуль-Гьижа вацран 11, 12 ва 13-йикъар я. Гьанафитрин мазгьабдал бинеламиш хьана, и йикъара гьар ферз кпIунилай кьулухъ Арафа йикъан (9-Зуль-Гьижа) экуьнин кпIунилай башламишна ва ташрикъадин йикъарикай эхиримжи йикъан (13-Зуль-Гьижа) рагъдандин кпIунал акьалтIарна «такбир ташрикъа» кIелун: Аллагьу акбар, Аллагьу акбар, Ля илягьа илля ллагьу Аллагьу акбар, Аллагьу акбар, Аллагьу акбар ва лиллягьиль гьамд – ферз (важиб) я)). Ни тади ийизватIа (адетар акьалтIарна Минадай хъфиз) кьве йикъан къене (пуд лагьай юкъуз акъваз тавуна), адаз гунагь жедач. Ана амукьайдазни гунагь жедач. Им (Аллагьдихъай) кичIебуруз я. Аллагьдихъай кичIе хьухь ва чир хьухь хьи, куьн (вири) Адан патав кIватI хъжедайди (ва квел эвез агакьдайди).
- Инсанрин арада ахьтин кас ава хьи, адан (гуьзел) гафари вун (я Мугьаммад) гьейран ийизва дуьньядин уьмуьрда (Алимри кхьизва хьи, и гафар вири мунафикьриз талукь я (Ибн Касир)). Ада Аллагьдикай шагьид ийизва (кьин кьазва, вун агъадайвал), вичин рикIе (рикIин сидкьидай тир иман) авайдан патахъай, амма (гьакъикъатда) ам – баришугъ тежер (душман ва) гьуьжетчи я.
- (Мунафикь ви патавай, я Мугьаммад) Хъфейла, ам зиянар гуз, цайи никIер ва несилар (инсанрин ва гьайванрин) терг ийиз чилел къекъвезва. Амма зиян гудайла, Аллагьдиз кIандайди туш.
- Адаз лугьудайла: «Аллагьдихъай кичIе хьухь (ва виридаз зарар гун акъвазара)!» - такабурвили ам (генани чIехи) гунагьдихъ ракъурзава. Адаз Жегьеннем бес жеда! Ам акьван пис чка я хьи!
- Инсанрин арада гьакIни чпин чан (ва мал-девлет) къурбанд ийизвайбур ава, Аллагьдин разивилихъ чалишмишвал ийиз. Аллагьди (Вичин) лукIарилай гъил къачузва.
- Эй иман гъанвайбур! Исламдиз тамамдиз гьахь (Пайгъамбарди ﷺ гъайи вири затIар кьабулна) ва шейтIандин геле аваз фимир. Гьакъикъатда, ам квез – ачух душман я.
- Амма эгер квез делилар атайдалай кьулухъ (квез эвер гузвай Ислам гьакъикъиди тирвилин), куьне кьулухъ чIугуртIа, квез чир хьухь хьи, Аллагь – Къудратлуди, Арифдарди я.
- Яраб абурун (имансузрин) маса затIунал вил ала жал, циферин сериндик кваз малаикарни галаз, абурун кьисмет гьялдайвал, Аллагь (дуван ва я жаза гваз) атунилай гъейри.
- Хабар яхъ (я Мугьаммад) Исраилан несилривай, Чна абуруз гьикьван ачух лишанар ганатIа (Исламдин гьакъикъивиликай). Аллагьдин регьим гайидалай кьулухъ ни ам дегишарайтIа (имансузвилихъ, къуй адаз чир хьурай), гьакъикъатда, Аллагьди гудай жаза кIевиди я.
- Дуьньядин уьмуьр имансузриз гуьрчегарнава. (Гьавиляй) Абуру иман гъанвайбурукай хъуьруьнар ийизва. Амма Дувандин юкъуз Аллагьдихъай кичIебур абурулай вине жеда. Аллагьди Вичиз кIан хьайидаз кьадар авачиз няметар гузва.
- (Адамалай Идрисал кьван девирда) Инсанар са жемят тир (вири инсанар гьакъикъатда инанмиш хьанвайбур тир). (Ахпа, абурун арада фикиррин садвал тахьайла) Аллагьди хъсан хабарар гваз (иман гъанвайбуруз жезвай сувабрикай) ва (гунагькарриз ва имансузриз жазадихъай) игьтиятлу хьухь лугьуз пайгъамбарар ракъурна. Ада абурукай гьар садахъ галаз гьакъикъат авай Ктаб ракъурна, инсанрин фикирар куьн патахъай сад-садахъ галаз кьуначтIа, адан патахъай къарар акъуддайвал. Амма адакай (имандикай) фикир чара хьайибур анжах абур я хьи, низ ам (Ктаб), сад-садахъ галаз адалатсуз рафтарвилер авунин себеб яз, абуруз делилар атайдалай кьулухъ ганатIа. Аллагьди Вичин ихтиярдалди иман гъанвайбур гьакъикъатдихъ ракъурна, куьн патахъай абурун фикирар чара хьанвайтIа. Аллагьди Вичиз кIан хьайиди дуьз рекьел эцигзава.
- Яраб куьне (эй иман гъайнвайбур) фикирзавай жал, квелай вилик хьайибурун (пайгъамбаррин ва виликан жемятрай тир иман гъанвайбурун) кьилел атай крар куь кьилел татана, куьн Женнетдиз фида лагьана? Абурал акьалтIай кесибвал ва азарар атана. Абуруз ахьтин еке къалабулухар жезвай хьи, пайгъамбардини иман гъанвайбуру санал гьарайзавай: «Бес Аллагьдин куьмек мус къведа?» (Абуруз жаваб гана хьи) Гьакъикъатда, Аллагьдин куьмек мукьвал ала. (Бязи вахтара пайгъамбарри ва иман гъанвайбуру гьарайдай: «Бес Аллагьдин куьмек мус къведа?» Амма им лагьай чIал туш хьи, абурун инанмишвал шаклувилери кьве рикIин ийизва – ваъ, ахьтин гьал пайгъамбаррин дережадиз кутугнавач. Гьакъикъатда лагьайтIа, Аллагь Таалади а пайгъамбарриз Вичин куьмек гуда лагьана гаф ганвай, амма а куьмек къведай вахт лагьанвачир ва и гьараюн и гьалдиз абурун патай жаваб тир. Иман гъанвайбуру лап умуд атIай вахтара Раббидиз гзаф кIеви рикIин сидкьидай тир дуьаяр ийидайла Адаз кIанзава. Пайгъамбаррилайни диндар иман гъанвайбурулай гъейри низ чизва кьван Аллагьдиз вуч бегенмиш ятIа?!).
- Вавай (я Мугьаммад) хабар кьазва, вуч харж ийида лугьуз. Жаваб це: «Куьне хъсандакай гузвай вири шейэр – диде-бубайриз, мукьва-кьилийриз, етимриз, акьалтIай кесибриз ва рекье авай ксариз. Куьне хъсан вуч авуртIани, Аллагьдиз адакай чизва».
- Квез (эй иман гъанвайбур) эмирнава дяве авун, квез ам такIан ятIани. Белки, квез са кар такIан я, амма ам квез хъсан я. Квез са вуч ятIани кIан хьун мумкин я, амма ам квез пис я. Аллагьдиз чизва (квез кве хъсанвал аватIа, кве – писвал), амма квез чизвач.
- Вавай (я Мугьаммад) къадагъа алай вацра дяве авуникай хабар кьазва. Жаваб це: «А вацра дяве авун чIехи гунагь я. Амма (инсанар) Аллагьдин рекьелай алудун, Адахъ инанмиш тахьун, аль-Гьарам мискIиндиз (чкадин) инсанар ахъай тавун ва анай чукурун – Аллагьдин вилик генани чIехи гунагь я. Къалмакъал инсан яна кьиникьдилайни пис я. Абуру (имансузри) квехъ галаз дяве авун акъвазардач, та куьн куь диндилай алуддалди, эгер алакьайтIа. Нагагь квекай сад куь диндилай элкъвейтIа ва имансуз яз кьейитIа, адан крар гьикI и уьмуьрда, гьакI гьамишалугъ уьмуьрдани гьаваянбур жеда. Абур – Жегьеннемдин агьалияр я ва ана эбеди яз амукьда».
- Гьакъикъатда, (чпин кIвалер) гадарна ва Аллагьдин рекье дяве ийизвай иман гъанвайбуру Аллагьдин регьимдик умуд кутазва. Аллагь – Гъил Къачудайди, Мергьяматлуди я.
- Вавай (я Мугьаммад) чехирдикай ва гьевеслу къугъунрикай хабар кьазва. Жаваб це: «Абура чIехи гунагь ава, амма (метлеб тIимил квай) менфятни ава инсанриз, ятIани, абура гунагь (гьич гекъиг тежер кьван) гзаф я менфятдилай». (Жагьилиядин девирда арабриз чехирни гьевеслу къугъунар гзаф кIандай, ва эгер абур гьасятда къадагъа авунайтIа, и карди инсанар Исламдивай къакъуддай. Гьаниз килигна, а зарарлу хесетар къадагъа авун яваш-явашди кьилиз акъудзавай. ГьакI, идан патахъай ракъурай сад лагьай аят, «ан-Нахль» сурадин 67-аят тир. Ана Аллагь а крарал рази туширди айгьамдалди лугьузвай. Ахпа а затIарикай хийирдилай зарар гзаф авайди ачухдиз лугьузвай и аят ракъурна. Адалай гуьгъуьниз «ан-Ниса» сурадин 43-аят ракъурна. И аятда пиян гьалда аваз капI авун къадагъа авунвай. Эхирдайни «аль-Маида» сурадин 90 ва 91-аятар ракъурна, ана пиянардай хъвадай затIар ва гьевеслу къугъунар шейтIандин чиркинар тирдакай лугьузвай. Гьа икI, и месэлада эхиримжи сергьят эцигна ва тамам къадагъа тайинарна). Вавай, вуч харж ийида лагьана, хабар кьазва. Жаваб це: «Артуханди (лазим тир харжар авурдалай кьулухъ амукьзавай. Амма жув муьгьтежбурун гьалда тамир)». И тегьерда (куь суалриз гузвай жавабрин жуьреда) Аллагьди куьн Вичин аятрин гъавурда твазва, куьне фикир авун патал
- (…куьне фикир авун патал) и дуьньядикай ва даим дуьньядикай (ва квез дугъриданни хийир авай затIар хкядайвал ва зарар гузвай затIар тадайвал). (Я Мугьаммад) Вавай етимрикай хабар кьазва. Жаваб це: «Абуруз куьмек гун – хушбахтвал я. Нагагь куьне (абурун пул куьдахъ галаз) сад авуртIа, абур – куь стхаяр я эхир (стхаяр лагьайтIа, санал яшамиш хьун ва абуру майишат санал тухун лазим я). Аллагьдиз чизва, ни зиян гузватIа ва ни хийир гузватIа. Эгер Аллагьдиз кIан хьанайтIа, куьн гзаф четин гьалда твадай. Гьакъикъатда, Аллагь – Къудратлуди, Арифдарди я».
КьатI ама.
