Сура «аль-Бакъара»
30. Ингье лагьана ви Раббиди малаикриз: «За эцигда чилел (Адам, инсаниятдин несилдин буба) сердер яз». Абуру лагьана (рази туширвал малумарун патал ваъ, Аллагьдин и къарардин арифдарвал чирунин мураддалди): «Яраб Вуна ана гунагьар ийидай ва иви экъичдай кас тайин ийида жал, чна тарифдалди Ви тIвар акъуддай ва Ви паквилиз гьуьрмет ийидай чIавуз (Вун гьар гьи нукьсандикай хьайитIани михьи тирди шагьидвал ийиз)?» Ада (Аллагь Таалади) жаваб гана: «Гьакъикъатда, квез чин тийизвайди Заз чизва».
31. Ада (Аллагь Таалади, малаикрилай сад лагьай инсандин артухвал къалурун патал) Адамаз вири тIварар чирна (ва вири махлукьатрин тIварар), ахпа абур (а махлукьатар) малаикриз къалурна ва лагьана:
«Эгер куьне дуьз лугьузватIа (Адам сердер хьуниз лайихлу туширдакай), Заз абурун тIварар лагь»
32. Абуру (малаикри) жаваб гана:
«Михьи я Вун (гьар гьи нукьсандикай хьайитIани)! Вуна чаз чирай чирвилерилай гъейри чаз маса чирвилер авач. Гьакъикъатда, Вун – Чидайди, Арифдар я».
33. Ада лагьана:
«Я Адам! Лагь абуруз а тIварар (ва шейэрин тIварар)». Ада абуруз а тIварар лагьайла, Ада (Аллагь Таалади) лагьана: «За квез лагьаначирни кьван, Заз чинебан крар чизвайди (вири хьайи ва жезмай крар) цавара авай ва чилел алай, ва Заз куьне дуьздал акъудзавай ва чуьнуьхзавай вири чизвайди?»
34. Ингье Чна малаикриз (чпихъ иблисни галай) лагьана:
«Адамаз сажда ая (салам гунин ва адан лайихлувал кьабулунин лишан яз). Абуру (вирида) сажда авуна, иблисдилай гъейри. Ада ваъ лагьана, такабур хьана ва адакай кафир хьана».
35. Чна лагьана:
«Я Адам! Жуван пабни галаз Женнетда яшамиш хьухь. Неъ (авай вири затIар) кIамай кьвай, квез гьина кIандатIани, амма и тарциз мукьва жемир (адан емишар немир), я (тахьайтIа) куьне зиян гуда (куьне квез, Аллагьдин эмир чIуруналди)».
36. Амма шейтIанди абур гъалатI авун патал гьевеслу авуна (ва абуру къадагъа алай набататдин емишар дадмишна) ва (идалди) абур авай чкадай (Женнетдин багъларай) абур кьведни акъудна. (А чIавуз) Чна лагьана:
«(Я Адам, Гьавва ва иблис!) ЭвичI (Женнетдай чилел), садаз-сад душманар яз! Чил куьн (ва куь несилар) патал яшамиш жедай чка жеда ва куьне адан няметар ишлемишда тайин вахт алукьдалди».
37. Адамаз вичин Раббидин патай (тубадин) гафар атана, адалай кьулухъ Раббиди адан туба кьабулна. Гьакъикъатда, Ам – туба Кьабулдайди, (мусурманриз) Регьим Ийидайди я.
38. Чна лагьана:
«Вири инай эвичI (Бязибуру ягъалмиш яз фикирзава хьи, Адамни Гьавва Женнетдай акъудна, вучиз лагьайтIа абуру къадагъа алай емиш тIуьна.Амма ам акI туш. Винидихъ галай аятда лугьузва хьи, Аллагьди абурун туба кьабулна.
Адалай кьулухъ Ада Адамазни адан папаз лагьана:
«ЭвичI»,
- вучиз лагьайтIа абуруз виликамаз чилел яшамиш хьун тайин авунвай:
«За чилел сердер эцигда». Им чукурун тушир, куьчарун тир). Нагагь квел Зи патай насигьат атайтIа (Пайгъамбар ва я Ктаб), Зи насигьатдин гуьгъуьна аваз фейибуру кичIевал дадмишдач ва абур пашман жедач».
39. Амма вуж инанмиш тахьайтIа ва Чи лишанар таб яз гьисабайтIа, абурукай Жегьеннемдин агьалияр жеда ва абур ана гьамишалугъ яз амукьда.
40. Эй Исраилан (Якъуб пайгъамбардин) несилар (Исраил – им Якъуб (u) я ва чувудар – адан несилар. Гаф чувудрин «исра» («лукI») ва «Иль» («Аллагь») гафарилай арадал атанва)! РикIел хкваш (шукур авуналди вири) няметар За квез гайи. Захъ галаз кутIунай икьрардиз вафалу хьухь, Зунни квехъ галаз кутIунай икьрардиз вафалу жеда. Ва анжах Захъай кичIе хьухь!
41. Ва квез авайди (Таврат) тестикьарзавай За ракъурайдахъ инанмиш хьухь, ва адахъ (Къуръандихъ) инанмиш тежезвай сад лагьайбурукай жемир. Зи аятар усал къиметдай маса гумир (дуьньядин няметар патал Ктаб чIурувилихъди дегишармир) ва анжах Захъай игьтият ая.
42. Гьакъикъат тапарралди (куьне туькIуьрнавай) кIевирмир ва гьакъикъат чуьнуьхмир, квез (ам) чизвай вахтунда.
43. (Тамамдиз ферз тир вад сефердин) КапI ая, (жуван малдевлетдикай ферз тир) закат це ва рукугьар ийизвайбурухъ галаз санал (Аллагьдин вилик) рукугьар ая.
44. Куьне инсанриз хъсанвилихъ (ва диндарвилихъ) эверзавани куьн рикIелай алудна? Куьне Ктаб кIелзава эхир! Яраб куь кьилиз акьул къведач жал?
45. Сабурдинни кпIунин куьмекдалди (Аллагьдивай) куьмек тIалаб. Гьакъикъатда, ам – залан пар я, амма анжах муьтIуьгъбуруз ваъ,
46. (эхиратда) чпин Раббидихъ галаз гуьруьшмиш жеда лагьана (дуьз) гьисабзавайбуруз ва, гьакъикъатда, абур Адан патав хъфида.
47. Эй Исраилан (Якъубан u) несилар! За квез гайи няметар рикIел хкваш, гьакIни, гьакъикъатда, За куьн дуьньяйрал хкажайди.
48. КичIе хьухь (жаза гудай а) йикъахъай, са руьгьдивайни маса руьгьдиз куьмек гуз тежедай, адавай тереф хуьн (имансуздин) кьабул тийидай ва са касни пул гана къутармиш тежедай.
49. Ингье Чна куьн Фиръаванан инсанрикай къутармишна. Абуру квез (куь ата-бубайриз инсафсуз ва) гзаф пис азабар гузвай, куь рухваяр тукIвазвай (Муса пайгъамбар дуьньядиз атуниз манийвал ийидайвал) ва куь дишегьлияр чан аламаз тазвай (абур кIвалера кIвалахар авун патал ишлемишдайвал). Им (квел алай Фиръаванан гьукум) куь Раббидин патай квез чIехи имтигьан тир.
50. Ингье Чна квез гьуьл ахъайна ва куьн къутармишна ва гьакIни Фиръаванан инсанар батмишарна (Фиръаванахъ галаз санал), куьн лагьайтIа, килигзавай (гьикI зурба лепеди кафирар кIевирнатIа).
51. Ингье Чна Мусадиз яхцIур йиф тайин авуна (ада ибадатда акъудун ва ахпа пак ктаб Таврат къачун лазим тир), ахпа адалай кьулухъ (ам Синай дагъдал фейидалай кьулухъ) куьне (къизил цIурурна) квез (Рабби яз) дана къачуна (ва ширкда гьатна ва) зиян гана (идалди квез).
52. Ингье Чна Мусадиз Ктаб (Таврат) ва Тафаватвал (гьакъикъат тапаррикай чара авур ва Мусадин пайгъамбарвилин делил хьайи аламатар) гана, куьн (дериндай фикирна) дуьз рекье аваз фидайвал.
54. Ингье Мусади вичин халкьдиз лагьана: «Эй зи халкь! Гьакъикъатда, куьне (Рабби яз) дана къачуналди квез зарар гана. Куь Халикьдин вилик туба ая ва (диндилай элячIунай жаза яз) куьне куьн йикь (къуй тахсир квачирбуру тахсирлубур яна кьирай). ГьакI квез куь Халикьдин вилик хъсан жеда (вучиз лагьайтIа эхиратда жаза генани кIевиди жедай)». (Куьне и эмир кьилиз акъудайдалай кьулухъ) Ада куь туба кьабулна. Гьакъикъатда, Ам – туба Кьабулдайди, (мусурманриз) Регьим Ийидайди я
55. Ингье куьне лагьана: «Я Муса! Чун (са вахтундани) ви чIалахъ жедач, та чаз ачухдиз Аллагь аквадалди». Ва куьн (вири) цIайлапанди яна, ва куьн килигзавай (гьикI квекай бязибур муькуьбуруз акваз цIайлапанди яна кьенатIа).
56. Ахпа кьейидалай кьулухъ Чна квел чан хкана, куьне шукур ийидайвал.
57. (Къумлухра яргъалди къекъвейдалай кьулухъ) Чна куьн цифералди кIевна ва (гишинзава лугьуз куьне авур арзайрилай кьулухъ) квез манна (цавун) ва туртурар ракъурна (ва квез лагьана): «Неъ (анжах) Чна квез ганвай менфятлудакай». (ГьакI ятIани, абуру къадагъа чIурна, амма) Абуру Чаз зарар ганач – абуру (идалди) чпи-чпиз зиян гана (сергьятрилай элячIуналди ва идай жаза къазанмишуналди).
58. Ингье Чна лагьана (квез, куьн къумлухдай экъечIайдалай гуьгъуьниз):
«Гьахь и (пак) хуьруьз (Къудсдиз) ва кIамай кьван неъ, квез гьина кIан хьайитIани (ва квез кIандай тIуьнар). Ва гьахь варарай сажда авуна (куьн къумлухдай къутармиш авунай Аллагьдиз шукур авунин лишан яз), ва лагь (дуьа авуна): «Багъишламишун!» («хитта» гафунин мана «Я чи Рабби! Чна Вавай багъишламишун тIалабзава» я) (Къуръандиз баян гузвайбурун са фикирдалди и вакъиаяр Юша пайгъамбардин u девирда хьана.
Маса фикирдалди – Муса пайгъамбардин u девирда. АкI хьайила, 49-аятдилай башламишна ва адалай гуьгъуьниз са кьиса ахъайзава – гьикI Мусади u Египетдин есирдай чувудар къутармишнатIа, гьикI абур къумлухра къекъвенатIа ва икI мад). Чна куь гъалатIрилай гъил къачуда ва хъсанвал ийизвайбуруз артухарда (суваб)»
59. Амма пис ксари абуруз лагьай гаф («хитта», вичин мана туба тир) масадалди («хинта», яни «къуьл» гафуналди) дегишарна, ва Чна пис ксарал цавай жаза ракъурна (тIегъуьндин тIугъвал), абур гунагькарар тирвиляй.
60. Ингье Мусади вичин халкьдиз (цихъ гзаф къаних хьанвай) хъвадай яд тIалабна ва Чна лагьана:
«Жуван гъиле авай лашуналди къван ягъ». Адай цIикьвед булах акъатна (чувудрин тухумрин кьадардиз килигна) ва вири инсанриз чизвай, чпи гьинай хъун лазим ятIа. (И чIавуз Чна абуруз ихьтин гафар лагьана:) Неъ (манна ва туртурар) ва хъухъ (яд, аламат жедай саягъда акъатай) квез Аллагьди гайидакай ва чилел къайдасузвал арадал гъимир!
61. Ингье куьне лагьана:
«Я Муса! Чавай са жуьредин недай затI (анжах манна ва туртурар тIуьналди) эхиз жедач. Ви Раббидивай тIалаб чун патал, Ада чаз чиляй экъечIдай шейэр битмишардайвал: салан майваяр, афнияр, серкер, мержемекар (чечевица) ва чичIекар».
Ада (куь Раббиди Муса арада аваз) лагьана:
«Яраб куьне хъсанди писдалди дегишарда жал? (АкI ятIа) ЭвичI кIандай шегьердиз ва, гьакъикъатда, куьне тIалабай шей квез жеда».
(Гуьгъуьнлай) Абурун кьилел алчахвал ва кесибвал атана ва гьакIни абуру чпел Аллагьдин ажугъ гъана. Им абуру Аллагьдин лишанар (аятар ва абуруз къалурай аламатар) кьабул тавурвиляй ва адалатсузвилелди пайгъамбарар кьейивиляй я. Им абуру яб тагайвиляй (Аллагьдиз) ва ихтияр ганвай крарин сергьятрилай элячIунай я. («ГъвечIи гунагьра кIевивал авуни инсан чIехи гунагьар авунал гъида. ЧIехи гунагьра кIевивал авуни лагьайтIа, инсан имансузвилел гъун мумкин я (къуй Аллагьди I чун адакай хуьрай)» (Имам Раббани, «Мактубат», 1-том, 102-чин).
КьатI ама.
«КАЛЯМ ШАРИФ» (КЪУРЪАНДИН МАНАЙРИН ТАРЖУМА) КТАБДАЙ.
