Сура аль-А`раф (Манийвилер)
эвел алатай нумрайра
- Фиръавана лагьана: «Куьне зи ихтияр авачиз адал иман гъанани? Гьакъикъатда, ибур – чинебан чIуру къасатар я куьне (Мусадихъ галаз икьрар хьана) уьлкведа (Египетда) фикир авунвай, анай адан агьалияр чукурдайвал. Амма мукьвара квез чир жеда (и кардай квез вуч жедатIа)!
- 124. За куь гъилерни кIвачер чапрасдиз атIуда (эрчIи гъил ва чапла кIвач, ахпа чапла гъил ва эрчIи кIвач), ахпа хашунал куь виридан гъилеризни кIвачериз михер яда».
- 125. (Сажда авурла Женнетда авай чпин чка акур виликан суьгьуьрчийри) Лагьана: «(Вуна лагьайвал ая, чаз кичIезвач) Гьакъикъатда, чун чи Раббидин патав хъфида.
- 126. Вуна чалай кьисас къахчузва, анжах чун чи Раббидин лишанрихъ инанмиш хьана лугьуз (вун рази хьун патал чна а кар са чIавузни тадач), абур чаз атайла. (Ахпа абуру Аллагьдиз дуьа авуна) Чи Рабби! Чаз сабур це ва чун мусурманар яз кьирай». (Суьгьуьрчияр Сад тир Аллагьдихъ инанмиш хьана. И кар акурла, Фиръаваназ хъел атана ва пис кIеви гужар ийида лагьана, суьгьуьрчийриз кичIерар гана. Ибн Аббаса лугьудай: «Йикъан сифте кьиляй абур суьгьуьрчияр тир, амма нянихъ гьахьтин чIехи дережадихъ агакьай шагьидар хьана!»
- 127. Фиръаванан инсанрикай тир девлетлуйри (и вакъиадин шагьидар хьайи) лагьана (Фиръаваназ виликамаз хатадикай хабар гуз): «Яраб вуна Мусадини адан халкьди чилел къалмакъал твадай (ви кесердиз зарар гудай) ва абур вахъайни ви худайрихъай элкъведай ихтияр гуда жал?» Ада (Фиръавана) жаваб гана (абур секинарун патал): «(Виликдай хьиз) Чна абурун рухваяр рекьида ва абурун дишегьлийрал чан тада. Чун, гьакъикъатда, абурулай къуватлу я (чи гьукум кIеви я, чна гьикI авуртIани абур чаз муьтIуьгъарда)».
- 128. (А вахтунда) Мусади вичин халкьдиз лагьана (рикIер секинарун патал): «Аллагьдивай куьмек тIалаб ва сабур ая. Гьакъикъатда, чил Аллагьдинди я. Ада ам ирс яз Вичин лукIарикай Вичиз кIандайдаз гуда. (Бахтлу) Нетижа – Аллагьдихъай кичIебуруз».
- 129. (Мукьвал куьмек жедайдахъ агъун тавуна, чувудри) Лагьана: «ГьикI чун вун къведалди азиятдик квайтIа, гьакI вун атайдалай кьулухъни азиятдик ква». (Мусади) Лагьана: «Мумкин я, куь Раббиди куь душманар терг ийида ва чилел (Египетдин) абурун чкадал куьн акъвазарда, ахпа куь крариз килигда (хъсан дуланажагъ хьайи вахтунда, адалай кьулухъ квез шукур авунай ва я шукур тавунай эвез хъийида)».
- 130. Чна Фиръаванан тухумдиз (раятриз) жаза гьеле гун хъувунва (кьурагь) йисаралди ва бегьерсузвилелди, абуру (Мусадин) насигьат кьабулдайвал (ва иман гъидайвал).
- 131. Абуруз хъсанвал хьайила (месела, агьвал ва сагъламвал), абуру лугьудай: «Им – чаз я (чна ам къазанмишна)». Амма абуруз писвал хьайила (азарар, кьурагьвал, каш ва икI мад), абуру тахсир Мусадик ва адахъ галайбурук кутадай (икI лугьуз: «Вири и бедбахтвилер чи кьилел Муса ва адан терефдарар себеб яз атана»). Гьакъикъатда, абурун кьисмет (булвал, кесибвал, хъсанвал ва писвал) – Аллагьдив гва (вири анжах Адан къарардалди ва ихтиярдалди жезва ва садалайни а кардиз эсер ийиз алакьдач), амма абурун чIехи паюниз чизвач (а кар).
- 132. (Египетвийри) Лагьана (Мусадиз): «Вуна гьихьтин лишанар (ва аламатар) къалурайтIани, чун абуралди суьгьуьрда тун патал (ва чи диндихъай элкъуьрун патал), чун вахъ агъадач».
- 133. Чна абурал (нубатдалди) яд акьалтун, цицIер, гьашаратар (тIветIер, нетIер), таран хъипер ва иви (цин гьамбарханайриз) ракъурна жуьреба-жуьре ачух (Аллагьдин патай тир) лишанар яз. Амма абур такабурлу хьана (иман тагъана), абур гунагькар халкь тир хьи.
- 134. Абурал жаза агакьайла (абурувай мад эхиз техжедай), абуру лагьана: «Я Муса! Чи патахъай ви Раббидиз дуьа ая, Ада ваз гаф гайи кардин патахъай (ви дуьаяр кьабулунин, вун – пайгъамбар я хьи). Нагагь вуна чун (и гзаф пис) жазадикай хкудайтIа, чун чарасуз вахъ инанмиш жеда ва Исраилан несилар вахъ галаз ахъайда (эгер Аллагьди ви дуьа кьабулайтIа ва вири и бедбахтвилер куьтягь хьайитIа, чна ви дин кьабулда ва чувудар ахъайда, виридалайни четин кIвалахра ишлемишай)».
- 135. Амма Чна абур жазадикай къутармишайла тайин вахтуналди (абур рекьидалди, адалай кьулухъ абуруз гьамишалугъ азабар гуда), вич гьикI авуртIани куьтягь хьун лазим тир, абуру чIурна (чпи гайи) гаф (ва имансуз яз амукьна).
- 136. Чна абур жазаламишна, (Яру) гьуьле батмишарна, абуру Чи лишанар кьабул тавурвиляй ва абур саймиш тавурвиляй (абурухъай элкъвена ва абуруз фикир гун лазим тирди гьисаб тавуна).
- 137. Чна (фад заманрилай) зайифбур яз гьисабзавайбуруз (чувудриз, чеб залан кIвалахра лукIар хьиз ишлемишиз алчахарзавайбуруз ва чпин рухваяр рекьизвайбуруз) ирсиниз берекатлу (гзаф бегьер гудай ва бул авай) чил гана рагъэкъечIдай патай рагъакIидай патаз кьван (Шамдин чилер – Палестина ва Сирия). Исраилан несилрин патахъай ви Раббидин лап хъсан къарар кьилиз акъатна, гьикI хьи абуру сабур авуна. Чна Фиръавана ва адан халкьди (абурун вири цивилизацияди) туькIуьрайбур ва абуру эцигайбур (тавханаяр ва масабур) чукIурна.
- 138. Чна Исраилан несилар (Яру) гьуьлелай алудна. Абур бутриз гьуьрмет ийизвай халкьдин патав атана. Абуру (чувудри) лагьана: «Я Муса! Чаз худа (затIуникай авунвай адан суьрет) туькIуьра, абуруз авай хьтин (гьакI хьанайтIа, чна ашкъидалди ибадат ийидай)» Ада (Мусади) жаваб гана: «Гьакъикъатда, куьн – авам инсанар я (квез чизвач, гьихьтин акьалтIай пис крарин патахъай куьне тIалабзаватIа).
- 139. А инсанар (бутпересар) чпин (тапан) диндиз килигна терг ийида ва абурун вири крар гьаваянбур жеда».
- 140. Ада (Мусади гьакIни) лагьана (вичин халкьдиз): «Яраб за квез Аллагьдилай гъейри маса худа жагъурда жал, Ада (куь Раббиди) куьн алемрилай (маса халкьарилай, квез регьим авуна, икьван чIавалди садазни тавур) виниз акъудайла».
- 141. Чна куьн Фиръаванан тухумдикай (раятрикай) къутармишна, квез (ва куь ата-бубайриз) гзаф пис азиятар гайи, куь рухваяр кьейи ва (анжах) куь дишегьлийрал (папарал ва рушарал) чан тазвай. Ида (лукIвиле ва къутармишуна) – квез куь Раббидин патай чIехи ахтармишун ава (адакай фикир ая ва бутпересвилин фикирар хиве кьамир).
- 142. Чна Мусадиз къанни цIуд йиф тайин авуна (ва йикъар, абур ада ибадатда акъудзавай, адалай кьулухъ Чна адахъ галаз рахада ва Таврат гуда лагьана, гаф гана) ва абурал мад цIуд алава хъувуна. Вири, адан Раббидин патай атай вахт, яхцIур йиф хьана. Мусади (и тайин авунвай вахт куьтягь хьайила ва Таврат къачудайвал Синай дагъдал фидайла) вичин стха Гьаруназ лагьана: «Зи паталай зи халкьдихъ галаз акъваз, дуьзар хъия (дуьзар хъувун герек тир затIар) ва фитне твадайбурун рекье аваз фимир».
- 143. Муса Чна тайин авунвай чкадал атайла (Синай дагъдин патав), адан Рабби адахъ галаз рахана (ван тийизвай рахуналди, инсанрин рахуниз ухшар авачир). Ада (Мусади) тIалабна: «Рабби! Заз Вун къалура, зун Ваз килигдайвал». (Аллагьди) Жаваб гана: «Ваз Зун аквадач, амма атIа дагъдиз килиг (Синай дагъдиз, валай хейлин кIеви тир). Нагагь ам вичин чкадал акъвазайтIа (пад тахьана, адаз За Жув къалурайла), анжах адалай кьулухъ ваз Зун аквада». Раббиди (Адан гьайбатлувилиз лайих тирвал) Вич дагъдиз къалурайла, Ада (ам чукIурна ва) руквадиз элкъуьрна, Муса лагьайтIа (и кар акурла), вич-вичикай хкатна ярх хьана. Вич-вичел хтайла, ада лагьана: «Вун михьи я (гьар са нукьсандикай ва халкьнавайбуруз ухшар хьуникай)! За Ви вилик туба ийизва (Ви ихтияр авачиз ахьтин тIалабун ийиз жуьрэт авунай) ва зун – иман гъанвайбурукай сад лагьайди я».
- 144. (Аллагь Таалади) Лагьана: «Я Муса! Гьакъикъатда, За вун (вири) инсанрикай хкяна (ва виниз акъудна) Зи ктабдалди (Тавратдалди) ва Зи рахуналди (арачи авачиз ваз ван хьайи). ГьакI хьайила За ваз гайи затIар вири кьабула ва шукур ийидайди хьухь (Зи регьимдай)».
- 145. Чна адаз (Тавратдин) кьуларал вири затIарикай (гьалалдикай ва гьарамдикай) насигьатар кхьена ва вири затIарин гъавурда туна (инсанар диндин месэлайра квехъ муьгьтеж хьун мумкин ятIа. Гуьгъуьнлай Чна адаз эмирна:) «Абур кIевиз яхъ (абурув рикIивай, дикъетдалди ва гьуьрметдивди эгечI) ва ви халкьдиз (Аллагьдин и вири эмирар кьабулна) ибурукай (и эмиррикай ва къанунрикай) виридалайни хъсандаз табий хьун (тамамарун) буйругъа. За квез гунагькаррин чил (Египет) къалурда (насигьат яз).
- 146. За Зи лишанрикай (абурун гъавурда акьуникай) яргъаз къакъудда чилел ихтияр авачиз такабурвал ийизвайбур (тапан динриз табийбур ва писвал раиж ийизвайбур). Абуруз гьихьтин лишан акуртIани, абур адахъ инанмиш жедач. Эгер абуруз дуьз рехъ акуртIа, абур анай фидач, нагагь ягъалмиш рехъ акуртIа, анай фида (гьам хкяда). Им (гьакъикъи рехъ кьабул тавун ва ягъалмиш рекьяй фин) – абуру Чи лишанар таб яз гьисабайвиляй ва абуруз (лазим тир) фикир тагайвиляй я».
- 147. Чи лишанар ва гьамишалугъ уьмуьрда гуьруьшмиш хьун таб яз гьисабайбурун (хъсан) крар гьаваянбур жеда. Абуруз (Дувандин юкъуз) маса крарай эвез хъийидани кьван (азаб гудай жазадалди), абуру (дуьньядин уьмуьрда) авур крарилай гъейри?! (Ваъ, анжах абурун крарай – имасузвиляй ва гунагьрай!)
КьатI ама.
