Главная

Абу Бакр шадвиляй шехьзава

Абу Бакр шадвиляй шехьзава

Къурайшитри Меккада мусурманриз ийизвай зулумар йикъалай-къуз эхиз тежербур жезвай. Абурукай бязибур, и гужарикай къутармиш хьун патал, Эфиопиядиз куьч хьана. Яргъалди чIугур четинвилерилай кьулухъ, Аллагьди ﷻ мусуранриз Мединадиз куьч хьун эмирна. Мусурманар гзаф кьадарралди куьч жез хьана. Абу Бакрни гьижра ийиз гьазур жезвай. И кар акурла, Пайгъамбарди ﷺ адаз лагьана: «Тади ийимир, белки Аллагьди ﷻ ваз гьижрадин рекье юлдаш гуда жал». Абу Бакраз вичиз Аллагьдин Расулдихъ ﷺ галаз куьч жез кIанзавай.

 

Аишади вичин буба ва Аллагьдин Расул ﷺ Мединадиз гьикI куьч хьанатIа ахъайзава: «Аллагьдин Расул ﷺ чи кIвализ татай югъ авачир. Адет яз ам пакамахъ ва я нянихъ къведай. Амма и юкъуз ам нисиниз атана, рагъ алцифнавай вахтунда. Ам акурла Абу Бакра лагьана: «Гьакъикъатда Аллагьдин Расул ﷺ ихьтин вахтунда анжах са себеб аваз къведа». Пайгъамбар ﷺ кIвализ гьахьна ва Абу Бакран месел ацукьна. И вахтунда кIвале зун, зи вах Асма ва буба авай. Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Ви кIвале авайбуру чун кьилди турай».

- Ина зи кьве рушалай гъейри касни авач, я Аллагьдин Расул ﷺ, - лагьана Абу Бакра.

- Заз куьч жедай ихтияр ганва, - лагьана адаз Пайгъамбарди ﷺ.

- Ваз зун ви юлдаш хьана кIанзавани, я Аллагьдин Расул ﷺ?

- Эхь, - жаваб гана ада.

Аишади ахъайзава: «Аллагьдал ﷻ кьин кьазва, икьван чIавалди заз шадвиляй шехьзавай са касни акурди туш. И юкъуз Абу Бакр шадвиляй рикIин сидкьидай шехьзавай».

- Ибур зи кьве деве я, - лагьана Абу Бакра ва абур къалурна, - за абур чи гьижрадиз гьазурнава.

Рехъ къалурдайди яз, абуру Абдуллагь ибн Урайкит кьуна. А вахтунда ам гьеле бутперес яз амайтIани, ада абуруз Мединадиз кьван рехъ къалурзавай.

 

Аллагьдин Расулди ﷺ Абу Бакрахъ галаз гьижра авун

Абу Бакран руш Асмади агакьарна: «Абу Бакра Аллагьдин Расулдиз ﷺ лагьана: «Заз кьве деве ава, за и югъ патал фадлай гьазурнавай, абурукай сад къачу». Абур гьижрадиз гьазур жез хьана. За абурун шейэр гьазурна ва абур жуван чIулуналди кутIунна. Йифиз чинеба абур Меккадай экъечIна ва Савр магъара галай патахъ фена. Абур магъарадал агакьайла, Абу Бакр аниз гьахьна ва вири чкайриз килигна, вири хъиткьерар кIевна ва йиф акъудун патал ам гьазурна.

Пайгъамбарни ﷺ Абу Бакр Меккадай экъечIна фенвайди чир хьайила, къурайшитар ажугълу хьана ва абурухъ къекъвез башламишна. Абур авай чка лагьайбуруз, къурайшитри, пишкеш яз, 100 деве гуда лагьана. Абур Меккадин къерехрив гвай чкайра къекъвезвай ва эхирдай Пайгъамбарни ﷺ Абу Бакр чуьнуьх хьанвай магъарадин патав атана. Абу Бакра Аллагьдин Расулдиз ﷺ лагьана: «АтIа чи къаншарда акъвазнавай касдиз чун аквазва». «Эгер адаз чун аквазвайтIа, ам анал акъваздачир», - жаваб гана Пайгъамбарди ﷺ.

Ана абуру пуд йиф акъудна. Магъарада авайла абурун патав Меккадин къерехра Абу Бакран хипер хуьзвай адан чубан Амир ибн Фухайра къвезвай. Нянихъ, кIвализ хъфидайла, ам амай чубанрилай гуьгъуьна акъвазиз алахъзавай ва сифте мичIивал алукьайла, ам Пайгъамбардин ﷺ патав физвай ва абуруз хиперин нек гузвай.

ГьакI Абу Бакран хва Абдуллагьани вири югъ Меккада акъудзавай, къурайшитри вуч фикирар ийизватIа чирзавай ва йифиз а хабарар гваз магъарадин патав физвай. Экв малум жедалди, къурайшитрин шак тефин патал, ам гьамиша кIвализ хквезвай.

Магъарада пуд югъ хьайила, абуру Мединадиз рехъ давамарун кьетIна. Рекье абур гьуьлуьн къерехдиз мукьва жез алахъзавай. Гагь Абу Бакр Пайгъамбардин ﷺ вилик кваз фидай, гагь кьулухъ, эрчIи ва я чапла пата аваз. ГьакI ада Аллагьдин Расул ﷺ хуьзвай ва адан патахъай кичIезвай.

Абу Бакр жуьреба-жуьре тайифайрин арада чизвай кас тир ва рекье абурал са инсан гьалтайла, абуру адавай хабар кьазвай: «И ви патав гвай инсан вуж я?» «Ам зун дуьз рекьел эцигзавай кас я», - жаваб гузвай Абу Бакра. Адан фикирда Исламдин рехъ авай.

 

Абурукай пуд лагьайди Аллагь ﷻ я

Меккадин бутпересри Савр магъара элкъуьрна кьурла, Абу Бакраз лап кичIезвай имансузриз Аллагьдин Расул ﷺ аквада, ам кьада ва адаз зарар гуда лугьуз.

Абу Бакра ахъайзава: «Чун магъарада авайла, чал кафирар элкъвена, за Аллагьдин Расулдиз ﷺ лагьана: «Нагагь абурукай сад вичин кIвачерик килигайтIа, адаз чун гьикI авуртIани аквада». Пайгъамбарди ﷺ заз жаваб гана: «Вуна кьве касдикай вуч фикир ийизва, чпихъ галай пуд лагьайди Аллагь ﷻ яз хьайила».

Аллагь Таалади Къуръанда лагьанва: «Эгер куьне адаз (Мугьаммадаз) куьмек тагайтIа, Аллагьди адаз куьмек гун хъувунва, кафирри ам акъудайла. Ам магъарада авай кьведакай сад тир ва ада вичихъ галайдаз (Абу Бакраз) лагьана: «Хажалат ийимир, вучиз лагьайтIа Аллагь чахъ гала». А вахтунда Аллагьди адаз секинвал ракъурна ва квез такур аскерралди адаз куьмек гана. Аллагьди кафиррин гаф виридалайни агъуз авуна, амма Аллагьдин Гаф виридалайни вине я. Аллагь Къудратлуди, Арифдарди я» («ат-Тавба» сура, 40-аят).

2026-08-01 (Сафар 1448 г.) №8.


Чам дустагъдай гуьзетдани?

Чам дустагъда ацукьарна. Чна мехъериз гьазурвал аквазвай ва вири хъсанзавай, амма садлагьана ам дустагъ авуна. Адаз са шумуд йис къвезва. Дустагъдай ахъайнамазди зал эвленмиш жеда лагьана гаф гузва. Заз вуч ийидатIа чизвач, ам дустагъдай гуьзетун герек яни?    Алимдин жаваб: Эгер куьн...


Руш низ гъуьлуьз гуда?

Салафрин (Исламдин сифтегьан асирра яшамиш хьайи михьи несилар) девирда Нугь ибн Марьям лугьудай са кас яшамиш хьанай. Адахъ гзаф мал-девлет ва иер са руш авай. Ам це лугьуз тIвар-ван ва девлет авай ксар гзаф къвезвай. Амма адаз вичин руш низ гудатIа чизвачир.   А касдихъ емишдин тарарин еке...


Дастамаз къачудайла дуьаяр кlелун

Суал: Дуьз рекьелай алатнавай са бязибуру лугьузва хьи, дастамаз къачудайла (гъилер, кIвачер чуьхуьдайла) дуьаяр кIелун бид’а я, гьавиляй абур кIелдай ихтияр авач. И гафар дуьзбур яни?   Жаваб: Ваъ, дуьзбур туш. Дуьа гьина хьайитIани ва мус хьайитIани ийидай ихтияр ава, анжах...


Аялриз Исламдин тербия гунин эдебар

Эвел алатай нумрада   Аял Исламди хъсан яз гьисабзавай лацу рангунин парталар алукIиз вердишарна кIанда, гьеле аял чIавуз рушарик кьил кIевирдай вердишвал кутуна кIанда, яни чIарар къалур тийидай. ГъвечIи чIавалай тербиясуз аял табий тежедайди, терсди, тапарардайди, буш рахунрал рикI алайди,...


КапI тавун къиямат я!

Вилер ахъайиз кIанзавачир…генани къарагъна чин­гъил чуьхуьдай ашкъи авачир. «Бррр…яд къайиди я эхир!» ­ ФатIимадин и карни рикIел хтана ва ам генани яргъандик алчуд хъхьана.   «Къе гьяд югъ я. Мектебдизни физвайди туш, гьавиляй яргъалди ксайтIа...