Главная

Абу Бакр шадвиляй шехьзава

Абу Бакр шадвиляй шехьзава

Къурайшитри Меккада мусурманриз ийизвай зулумар йикъалай-къуз эхиз тежербур жезвай. Абурукай бязибур, и гужарикай къутармиш хьун патал, Эфиопиядиз куьч хьана. Яргъалди чIугур четинвилерилай кьулухъ, Аллагьди ﷻ мусуранриз Мединадиз куьч хьун эмирна. Мусурманар гзаф кьадарралди куьч жез хьана. Абу Бакрни гьижра ийиз гьазур жезвай. И кар акурла, Пайгъамбарди ﷺ адаз лагьана: «Тади ийимир, белки Аллагьди ﷻ ваз гьижрадин рекье юлдаш гуда жал». Абу Бакраз вичиз Аллагьдин Расулдихъ ﷺ галаз куьч жез кIанзавай.

 

Аишади вичин буба ва Аллагьдин Расул ﷺ Мединадиз гьикI куьч хьанатIа ахъайзава: «Аллагьдин Расул ﷺ чи кIвализ татай югъ авачир. Адет яз ам пакамахъ ва я нянихъ къведай. Амма и юкъуз ам нисиниз атана, рагъ алцифнавай вахтунда. Ам акурла Абу Бакра лагьана: «Гьакъикъатда Аллагьдин Расул ﷺ ихьтин вахтунда анжах са себеб аваз къведа». Пайгъамбар ﷺ кIвализ гьахьна ва Абу Бакран месел ацукьна. И вахтунда кIвале зун, зи вах Асма ва буба авай. Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Ви кIвале авайбуру чун кьилди турай».

- Ина зи кьве рушалай гъейри касни авач, я Аллагьдин Расул ﷺ, - лагьана Абу Бакра.

- Заз куьч жедай ихтияр ганва, - лагьана адаз Пайгъамбарди ﷺ.

- Ваз зун ви юлдаш хьана кIанзавани, я Аллагьдин Расул ﷺ?

- Эхь, - жаваб гана ада.

Аишади ахъайзава: «Аллагьдал ﷻ кьин кьазва, икьван чIавалди заз шадвиляй шехьзавай са касни акурди туш. И юкъуз Абу Бакр шадвиляй рикIин сидкьидай шехьзавай».

- Ибур зи кьве деве я, - лагьана Абу Бакра ва абур къалурна, - за абур чи гьижрадиз гьазурнава.

Рехъ къалурдайди яз, абуру Абдуллагь ибн Урайкит кьуна. А вахтунда ам гьеле бутперес яз амайтIани, ада абуруз Мединадиз кьван рехъ къалурзавай.

 

Аллагьдин Расулди ﷺ Абу Бакрахъ галаз гьижра авун

Абу Бакран руш Асмади агакьарна: «Абу Бакра Аллагьдин Расулдиз ﷺ лагьана: «Заз кьве деве ава, за и югъ патал фадлай гьазурнавай, абурукай сад къачу». Абур гьижрадиз гьазур жез хьана. За абурун шейэр гьазурна ва абур жуван чIулуналди кутIунна. Йифиз чинеба абур Меккадай экъечIна ва Савр магъара галай патахъ фена. Абур магъарадал агакьайла, Абу Бакр аниз гьахьна ва вири чкайриз килигна, вири хъиткьерар кIевна ва йиф акъудун патал ам гьазурна.

Пайгъамбарни ﷺ Абу Бакр Меккадай экъечIна фенвайди чир хьайила, къурайшитар ажугълу хьана ва абурухъ къекъвез башламишна. Абур авай чка лагьайбуруз, къурайшитри, пишкеш яз, 100 деве гуда лагьана. Абур Меккадин къерехрив гвай чкайра къекъвезвай ва эхирдай Пайгъамбарни ﷺ Абу Бакр чуьнуьх хьанвай магъарадин патав атана. Абу Бакра Аллагьдин Расулдиз ﷺ лагьана: «АтIа чи къаншарда акъвазнавай касдиз чун аквазва». «Эгер адаз чун аквазвайтIа, ам анал акъваздачир», - жаваб гана Пайгъамбарди ﷺ.

Ана абуру пуд йиф акъудна. Магъарада авайла абурун патав Меккадин къерехра Абу Бакран хипер хуьзвай адан чубан Амир ибн Фухайра къвезвай. Нянихъ, кIвализ хъфидайла, ам амай чубанрилай гуьгъуьна акъвазиз алахъзавай ва сифте мичIивал алукьайла, ам Пайгъамбардин ﷺ патав физвай ва абуруз хиперин нек гузвай.

ГьакI Абу Бакран хва Абдуллагьани вири югъ Меккада акъудзавай, къурайшитри вуч фикирар ийизватIа чирзавай ва йифиз а хабарар гваз магъарадин патав физвай. Экв малум жедалди, къурайшитрин шак тефин патал, ам гьамиша кIвализ хквезвай.

Магъарада пуд югъ хьайила, абуру Мединадиз рехъ давамарун кьетIна. Рекье абур гьуьлуьн къерехдиз мукьва жез алахъзавай. Гагь Абу Бакр Пайгъамбардин ﷺ вилик кваз фидай, гагь кьулухъ, эрчIи ва я чапла пата аваз. ГьакI ада Аллагьдин Расул ﷺ хуьзвай ва адан патахъай кичIезвай.

Абу Бакр жуьреба-жуьре тайифайрин арада чизвай кас тир ва рекье абурал са инсан гьалтайла, абуру адавай хабар кьазвай: «И ви патав гвай инсан вуж я?» «Ам зун дуьз рекьел эцигзавай кас я», - жаваб гузвай Абу Бакра. Адан фикирда Исламдин рехъ авай.

 

Абурукай пуд лагьайди Аллагь ﷻ я

Меккадин бутпересри Савр магъара элкъуьрна кьурла, Абу Бакраз лап кичIезвай имансузриз Аллагьдин Расул ﷺ аквада, ам кьада ва адаз зарар гуда лугьуз.

Абу Бакра ахъайзава: «Чун магъарада авайла, чал кафирар элкъвена, за Аллагьдин Расулдиз ﷺ лагьана: «Нагагь абурукай сад вичин кIвачерик килигайтIа, адаз чун гьикI авуртIани аквада». Пайгъамбарди ﷺ заз жаваб гана: «Вуна кьве касдикай вуч фикир ийизва, чпихъ галай пуд лагьайди Аллагь ﷻ яз хьайила».

Аллагь Таалади Къуръанда лагьанва: «Эгер куьне адаз (Мугьаммадаз) куьмек тагайтIа, Аллагьди адаз куьмек гун хъувунва, кафирри ам акъудайла. Ам магъарада авай кьведакай сад тир ва ада вичихъ галайдаз (Абу Бакраз) лагьана: «Хажалат ийимир, вучиз лагьайтIа Аллагь чахъ гала». А вахтунда Аллагьди адаз секинвал ракъурна ва квез такур аскерралди адаз куьмек гана. Аллагьди кафиррин гаф виридалайни агъуз авуна, амма Аллагьдин Гаф виридалайни вине я. Аллагь Къудратлуди, Арифдарди я» («ат-Тавба» сура, 40-аят).

2026-04-01 (Шаввал 1447 г.) №4.


Ислен йикъалай башламишда

Квез мукьвал-мукьвал ихьтин фикир къвезвани: «КIвалахар куьтягьда ва фадлай рикIик квай кар гъиле кьада»? Дустарихъ галаз гуьруьшар, машгъулатар, сиягьатар ва гьатта гьакIан шадвилерни кваз «хъсан вахтарал» вегьезвани? Эгер гьакI ятIа, куьн тек туш.   Алай девирдин...


Гьуьрмет авуна кlвачел къарагъуникай

Суал: Са касдихъ галаз гуьруьш хьайила адаз гьуьрмет авуна кIвачел къарагъдай ихтияр авани?   Жаваб: Ягъалмиш хьанвай инсанри тестикьарзава хьи, на лугьуди, са кас кIвализ атайла, адаз гьуьрмет авуна кIвачел къарагъдай ихтияр авач. Чпин гафар субутарун патал абуру Пайгъамбардин ﷺ ихьтин...


Кьиникьин къеце патан себебар

Къе чун виридаз талукь тир темадай рахада – къеце пата себебралди жезвай кьиникьрин вилик пад атIуникай.   Къецепатан себебар вучар я? Абур азарар ва яш туш. Абур чанар тухузвай – гзаф вахтара жегьил, къуватлу инсанрин – бейхабардиз жезвай, мусибатлу вакъиаяр я. Абур...


Кьиникьихъ галаз алакъалу ферзер ва эдебар

Чан гайидалай кьулухъ руьгь инсандин бедендай экъечIзава. Инсан мейитдиз элкъвезва. Руьгь гаруз ва я гьавадиз тешпигь я. Ам аквадач ва гьамишалугъ амукьзава.   Азарлудал кьил чIугун сунна я, иллаки ам кьиникьин азар ятIа, амма яргъалди адан патав амукьун меслят къалурзавач. Азарлу касдив...


Буба туна, диде хъфизва…

Дидедиз бубадихъ галаз чара жез кIанзава ва за вуч фикир ийизва лугьуз, ада завай хабар кьазва. Буба инсульт себеб яз кьве йис я инвалид хьана, амма вич-вичихъ гелкъвезва, кIвалахал физва. Дидедин ва бубадин арада мукьвал-мукьвал къалмакъалар жезвай ва заз чизва, чара хьайила дидедиз регьят жеда,...