Мавлид – берекатлу межлис
Мавлид - хайи вахт, чка лагьай чIал я. Мавлид - им Мугьаммад Пайгъамбардин уьмуьрдикай, гьар са вакъиада ада вичи-вич тухвай къайдайрикай, адан къилихрикай ахъайзавай, адалай тарифар ийизвай мярекат я. Алай девирдин алимрикай тир Сайид Мугьаммад Алави аль-Малики аль-Гьасаниди лагьана: «Ислам чна Мугьаммад Пайгъамбардивай къачурди я, гьакI хьайила, адан уьмуьр вич Ислам я».
Мавлид - им Пайгъамбар хайи юкъуз кьиле тухузвай сувар я лугьузвайбуруз Алавиди ихьтин жаваб гузва: «Исламда кьве сувар ава. Ибур Сив хуьнин сувар ва Къурбанд сувар я. Амма Пайгъамбар хайи югъ, чна адаз сувар лугьузвачтIани, гьабурулайни виняй я». Гьа и кьве суварилай алава яз, Пайгъамбар хун себеб яз, чаз Аллагьди чеб вине авунвай маса йикъарни хьана: Арафадин югъ, жуьмядин югъ, Ражаб, Ша’бан ва Рамазан варцар, Лайлат-уль-Къадрдин йиф ва масабур. Эгер Пайгъамбар хьаначиртIа, пайгъамбарвални жедачир, Къуръан ракъурун, Миъраж, Исраъ, Гьижра ва адан уьмуьрдихъ галаз алакъалу маса крарни жедачир. Чахъ абур вири берекатлу Пайгъамбар себеб яз авайди я.
«Ля илягьа илляллагь Мугьаммада-р-расулюллагь» лагьана инанмиш хьанвай касди «Пайгъамбар хайи йикъал куьне вучиз шадвал ийизва?» лугьудай суал гун мумкин яни мегер? ГьакI ятIани, ахьтин эдебсуз суал арадал атай касдихъ галаз чна гьуьжетар тавуна, Пайгъамбар кIанивиляй, ам хунал шад яз, альгьамдулиллягь, инанмиш яз мавлидар кьиле тухузва лагьана жаваб гана кIанда. Пайгъамбарди лагьана: «Вичин аялрилай, девлетдилай ва вири инсаниятдилай, гьатта жувалайни зун гзаф кIан тахьанмаз, гьич са касдихъни тамам иман жедач» (Бухари).
Мавлид тешкилунин метлеб - Аллагьдин Пайгъамбардикай суьгьбетар авун, салаватар гъун, адакай тарифарзавай шиирар кIелун, зикирар авун, мугьманриз теклифна гьабуру ва жува шадвал авун я. Пайгъамбардин девирда мавлидар авайди тушир лугьузвайбур патал, Меккадай Мединадиз куьч хьайила Пайгъамабрдихъ галаз гуьруьшмиш хьайи чIавуз мединвийри туькIуьрнавай тарифдин ва къаршиламишунин шиирар ава. Асгьабри Пайгъамбардин тарифар авун Шариатдив кьадай кар тушни мегер? Эгер кьадай кар туширтIа, Пайгъамбарди абур акъвазардачирни мегер? Асгьабри ийизвай крар, Пайгъамбар вич абурулай рази яз хьайила, инкар гьикI ийида кьван?
Ка’б бин Малик, Гьасан бин Сабит, Абдуллагь бин Равагьат хьтин шаирри чпин шиирра Пайгъамбардин тарифарзавай. Абур Исламдикай пис рахадайбуруз акси яз экъечIзавай. Гьасан бин Сабит Ислам ва Пайгъамбар хуьн патал динсузрин аксиниз экъечIзамай кьван, адахъ Жабраил малаик жеда, - лугьузвай Пайгъамбардин гьадис ава. Ка’б бин Зугьайр Пайгъамбардин патав атана ва адалай тарифардай шиирар кIелай чIавуз, ам Ка’балай рази хьана ва адал вичин аба алукIна. А кардин гьакъиндай аят ракъурнава (мана): «Гьакъикъатда, вахъ тамам эдеблувал ва гуьзел къилих ава» («Аль-Къалям» сура, 4-аят). И аятда адалай Аллагь Таалади Вичи тарифнава.
Пайгъамабардин тарифарзавайбурун арадай виридалайни хъсан шаир хьайи Бусириди лагьана: «Адан зурбавилин кьадар тек са ам халкьнавай Халикьдиз чида, гьакI хьайила, инсандиз адан дережадиз лайихлу гафар жагъизвач». Муслималай атанвай гьакъикъи гьадисдай аквазвайвал, мавлид сифте яз Пайгъамбарди вичи тешкилайди я: «Пайгъамбардивай , гьар ислен юкъуз вуна вучиз сив хуьзва лагьана хабар кьур чIавуз, ада ам вич хайи югъ я лагьанай». Яни ада Аллагь Тааладиз хийир-дуьа ийиз сивер хуьналди вич хайи югъ виниз акъудзавай.
Анасалай атанвай гьадисда лугьузвайвал, Пайгъамбарди вичикай Аллагь-Таалади Пайгъамбар авурвиляй, вич хайи югъ къурбандар авуналди виниз акъудзавай. ГьакI хьайила, Пайгъамбар и дуьньядиз атана лугьузё хийир дуьа авун, хъсан крар авун, мавлидар авун чазни суннат я.
И мярекатни еке харжийрихъ галаз алакъалу авун ва аниз пара мугьманриз эвер гун шартI туш. БатIлухдай тир шейх Саадугьажиясул Мугьаммад афандиди лагьайвал, мавлиддиз гзаф инсанар кIватIун чарасуз туш. Мумкинвилиз килигна суварин суфра ахъайна, хизан санал кIватI хьун, Пайгъамбардикай суьгьбетар авун, хийир-дуьа авун бес жезва. Мугьаммад бин Алави альМаликиди лагьана: «Пайгъамбар хунин гьакъиндай шадвал гьамиша авуна кIанда, гьам аял хайитIани, гьам мехъерар хьайитIани ва маса шад вакъиайра хьайитIани. Иллаки Пайгъамбар хайи Раби-уль-Авваль вацра ва ислен юкъуз шадвална кIанда. Меккада, Мединада ва Пайгъамбар кIани ксар авай вири чкайра гьар юкъуз мавлидар тухузвайди я.
Мавлиддикай гьихьтин хийир ава?
Гьафиз СуютIиди лагьанва: «Заз чидайвал, Мавлид - им Къуръандай пак аятар кIелун, Мугьаммад Пайгъамбардин уьмуьрдикай, ам хайи йифиз хьайи аламатрикай суьгьбетар авун, адан тIвар виниз хкажун, эхирки, садакьаяр гун патал кIват жезвай инсанрин межлис я. Ибур вири хъсан крар яз гьисабзава». Ма’руф ал-Кургьиди лагьанва: «Мавлид тешкилна аниз хуьрек гьазурай кас Къияматдин юкъуз Пайгъамбардихъ галаз къарагъда». Я Аллагь, Вуна чунни гьа ихьтин ксарикай ая!
Сарию СакъатIиди лагьанва: «Пайгъамбардин гьуьрметдай тешкилнавай межлисдиз фидай ният авурда Женнетдин багъдиз фидай ният авурдай гьисабзава, вучиз лагьайтIа ам аниз Пайгъамбардин гьуьрметдай физва». Пайгъамбарди лугьузва: «Зун кIан хьайиди захъ галаз Женнетда жеда». Жамалуддин СуютIиди лагьанва: «Пайгъамбардин гьуьрметдай межлис (мавлид) тешкилнавай чка малаикрай ацIуда, Аллагьди а инсанриз, гьа и чкадиз мергьяматлувал, хушбахтлувал рекье твада. Малаикрини а касдин тарифарда. Аллагьдини а кас бедбахтвиликай, азаррикай хуьда, адан гунагьрилай гъил къачуда».
Имам Нававидин муаллим имам Абу Шамата лугьузва: «Чна тешкилзавай мавлиддин гуьрчегвал ва хъсанвал ибадат я: Пайгъамбардин тIвар хкажун патал инсанар кIватI хьун, садакьаяр, пишкешар гун, мусурманрин арада шадвал, садвал ва муьгьуьббат артух хьун». Мугьаммад Пайгъамбарди лагьана: «Зун кIан хьайиди захъ галаз Женнетда жеда». Имам Субукиди лагьана: «Мавлид - им гьа и кар патал инсанар кIватI жезвай, лап хъсан кар яз гьисабзавай межлис, яни Пайгъамбардиз авай кIанивал къалурзавай лишан я».
ТIвар-ван авай исламдин ругьани Ибн Жавзиди лагьана: «Мавлид са йисан къене кIвалин берекатлувилин замин я». Пайгъамбардин гьадис ава: «КIаниди гьа вич кIанзавай касдихъ галаз жеда». Аллагь чун патал регьимлу хьуй ва чакай гьакъикъатда Пайгъамбар кIан жедайбур авурай, адан шафаатдик чун кутурай ва гьамишалугъ Женнетда гьадахъ галаз жедай мумкинвал гурай!
