Мугьаммад Ярагъидин берекатлу невеяр
Мугьаммад Ярагъидин берекатлу невеяр
Лугьуда хьи, хъсан бубайрин несиларни хъсанбур жеда. И макъалада чун вири лезгийрин дамах тир Ярагъ Мугьаммад эфендидин невейрихъ галаз таниш жеда. Вичин ери-бине Вини Ярагъдилай тир, амма Махачкъала шегьерда яшамиш жезвай Гьамидов Мурадан пуд хцихъни эхиримжи вахтара Ислам диндин рекьяй еке агалкьунар хьанва.
Абурукай Исламдин чирвилерай ва Къуръан хуралай чир хьунин рекьяй кьиле тухузвай акъажунра Дагъустандин, Урусатдин ва дуьньядин гъалибчияр хьанва. Гадайрин тlварар Сайидмугьаммад, Гьасан ва Абдулмежид я. Мурад гьажиди вичини Ислам дин ва мусурман жемят патал зегьмет чlугвазва. Ам алай вахтунда Мегьарамдхуьруьн районда тешкилнавай «Инсан» фондунин филиалдин регьбер я.
– Ас-Саламу алайкум, Мурад гьажи! Куь веледрин агалкьунралди неинки лезги халкьди, гьакl санлай къачурла вири Дагъустанди дамахзава. Къуй абурухъ гележегдани агалкьунар хьурай! Са хизандай пуд кьегьал акъатун – им Халикьдин ﷻ патай еке гунуг я. Заз куьне жувакай ва куь веледрикай ахъайнайтlа кlандай.
– Ва алайкум ас-салам, Гьасан гьажи! Зун, Гьамидов Мурад Абдулмежидан хва 1976-йисуз дидедиз хьана. 1996-йисуз за Дагъустандин политехнический колледж (ДПК) ва 2004-йисуз Дагъустандин гьукуматдин технический университет (ДГТУ) кlелна акьалтlана. Шукур хьурай Аллагьдиз, жуваз-жув чидай чlавалай гьамиша зун Ислам дин раиж авунин кардиз жувалай алакьдай са куьмек гуз алахъдай тир. 2021-йисуз Дагъустандин Муфтиятдин председатель Шамиль Алиханова завай Мегьарамдхуьруьн районда авай «Инсан» фондунин филиалдиз регьбервал гун тlалабна. Ингье гьа чlавалай а кlвалах зи хиве гьатна.
Зи ялрикай рахайтlа, Сайидмугьаммад, Абдулмежид ва Гьасан, шукур Аллагьдиз, Халикьди ﷻ зунни зи уьмуьрдин юлдаш шадардиайбур яз халкьна. Гъвечlибуруз (аялриз) чеб патал вуч хийир ва вуч зарар ятlа чир жедач. Гьавиляй абур паталди виридалайни менфятлуди вуч ятlа, гьам хкягъун Аллагь Таалади диде-бубайрин хиве тунва. Чнани чи веледар патал, чи фикирдалди, виридалайни хъсан хкягъун авуна – абур Къуръан ва Ислам дин чириз ракъурна. Гьелбетда, абуруз чпизни диндин рехъ бегенмиш я. Тахьанайтlа абуру Дагъустандин, Россиядин ва вири дуьньядин акъажунра сад лагьай чкаяр кьадайни бес? Ваъ, анжах чпиз хуш тирвиляй абуру кlелзава. И кардайни за Халикьдиз ﷻ кьилди шукур гъизва.
– Куьне куь аялрин агалкьунриз гьихьтин къимет гузва?
– Гьелбетда, зун зи гадайрилай рази я, къуй Аллагьни ﷻ абурулай рази хьурай! За жуван веледрин хъсан ниятриз ва къастариз гьамиша рехъ гайиди я. Гьайиф хьи, жувакай гьафиз ва я алим хьанач, гьавиляй заз зи гадайрикай алимарни гьафизар хьана лап рикlин сидкьидай кlанзавай, гьаниз килигна за абур гьевеслу ийизва. Гьелбетда, Аллагь Тааладивай тlалабзава, гузвайди Аллагь ﷻ я.
Заз чи Дагъустандин Муфтий, шейх Абдулаев Агьмад эфендидиз еке чухсагъул лугьуз кlанзава. Алатай 2023-йисуз зи хва Сайидмугьаммада Хасавюртда кьиле фейи диндин акъажунра вад лагьай чка кьур чlавуз Агьмад эфендиди адаз икl лагьана: «Къведай йисуз вуна, ин ша Аллагь, сад лагьай чка кьада (Хасавюртда). Ярагъар кумукьна кlанзавай туш». И гафари Сайидмугьаммадак ва чак виридак еке гьевес кутуна. Шейхдин гафар (тlалабун) кьилизни акъатна.
– Мурад гьажи, куьне Мегьарамдхуьруьн районда «Инсан» фондунин регьбердин везифаяр тамамариз шумуд йис я? Фондуни районда гьихьтин кlвалах кьиле тухузва ва квехъ гьихьтин агалкьунар ава?
– Ингье, зун и жавабдар къуллугъдал алаз пуд йис хьанва. Жуьреба-жуьре рекьерай чна инсанриз къуллугъзава. Мисал яз, цlай кьуна кlвалер кайибуруз цlийи кlвалер эхцигзава, начагъбуруз медицинадин рекьяй куьмекар гузва, кесиб гьалда яшамиш жезвай инсанриз недай суьрсет пайзава ва маса куьмекар гузва. Агалкьунрикай рахайтlа, виликдай чи фондуни йисан къене инсанриз гузвай куьмекрин кьадар са миллион манатдив агакьзавачир, амма эхиримжи 2023-йисуз чна халкьдиз къад миллион манатдив агакьна куьмекар гана.
– Мурад гьажи, газет кlелзавайбуруз ва вири лезгийрихъ элкъвена куьне вуч лугьуда?
– Чи ата-буба Ярагъ Мугьаммад эфендиди 1831-йисуз лагьай гафар алай аямдани чи халкь ва вири инсаният патал лап хийирлубур я. Гьавиляй за куь суалдиз зи гафаралди ваъ, шейхдин весидалди жаваб гуда. Ада вичин мусурман стхайрихъ (вахарихъ) элкъвена икl лагьана:
КIела, стха, гьар макъамда абурлу жервал,
Синагърани азабра вун сабурлу жервал.
Гьикьван вуна къазанмишиз хьайитIа чирвал,
Гьакьван сабур багъишда ваз гьакъикъат тирвал.
Шадвилер ваз чирвилери гуда хьи гьикьван
Сад Аллагьдин камалдикай пай гуда кьакьан!
Вун мураддихъ рекье твада фикирри таптагъ,
Хьелдин гел хьиз дуьзди жеда ви рехъ, гуьгьуьл-сагъ.
Шаклувилер чирвилерив ая вуна магълуб,
Тамамвилин, дуьзгуьнвилин хаз тахьуй кIалуб.
Алимривай жузуз жуваз шак алай сирер,
Пайгъамбардин гьадисаяр чира вуна иер.
Сабурлу хьухь, рикIевай кар тефейла кьилиз,
Зун къулавай къакъатайла, за эхайди хьиз.
Са агъзурни кьве вишни яхцIурни вад лагьай
Йисуз заз дерт акурди я. Аллагьди цавай
Шафакъатдин марф къурна чал, алудна чи пар,
Хъвана чна хуш мижейрив ацIанвай къапар.
Я Сад Аллагь, гъил къачу Вуна и факъир залай
Югъди-йифди Ваз дуьаяр ийизвайдалай.
ТIварун стха, хьухь арха зи Магьшердин юкъуз,
Ви гьуьрметрин вилик зи кьил тежервал агъуз.
И веси Къуръандай атанвай сад лагьай аят хьиз «кlела» гафунилай гатlумзава. Гьавиляй чна чирвилериз, иллаки Исламдин илимриз гзаф фикир гана кlанда. Эгер диде-бубайривай чирвилер къачуз жезвачтlа, къуй абуру чпин веледар кьванни Исламдин медресайриз ракъуррай ва дуьньядин мал-девлетдикай гьич фикирни тавурай, чазни чи веледриз ризкьи гузвайди Халикь * я. Гьич са гьафиз, алим ва я имам алай вахтунда чаз гишила аквазвач кьван?!
Гьуьрметлу стхаярни вахар, за куьн инанмишарзава хьи, эгер куьне куь веледар Исламдин чирвилер къачуз рекье туртlа, куьне гьич садрани гьайиф чlугвадач, гьам и дуьньяда, гьамни эхиратда.
Къуй Аллагьди ﷻ чаз виридаз куьмек гурай!
Гьамидов Сайидмугьаммад
2003-йисуз дидедиз хьана.
Гьеле 11 йис хьанвай аял яз ада Исламдин чирвилер къачуз башламишна. Гуьгъуьнлай, юкьван мектеб акьалтlарайдалай кьулухъ, ам Дагъустандин Исламдин университетдик (ДИУ) кlелиз экечlна. Сайидмугьаммада Казань шегьерда 2021-йисуз фикъгь (Шариат) ва 2023-йисуз диндин бинейрай кьиле фейи виридуьньядин акъажунра сад лагьай чкаяр кьунва. Гьакlни 2022-йисуз Казань шегьерда араб чlалай кьиле фейи акъажунра ада 3-чка кьуна. Алай 2024-ийисан гатфариз Сайидмугьаммада Хасавюрт шегьерда вири Россиядин жегьил алимрин арада фикъгьдай (Шариат) кьиле фейи акъажунра сад лагьай чка кьунва.
Гьамидов Абдулмежид
2006-йисуз дидедиз хьана.
Ада гьафизрин медресада вири Къуръан хуралай чирна. Алай 2024-йисуз Айман Сувейда кьиле тухвай Къуръан дуьздаказ ва гуьзелдаказ кlелунин вири дуьньядин онлайн акъажунра Абдулмежида сад лагьай чка кьуна. Гьакlни ада цlи Дербент шегьерда кьиле фейи Къуръан хуралай кlелунин Дагъустан Республикадин акъажунра сад лагьай чка кьуна. Алай вахтунда Абдулмежида Дагъустандин Исламдин университетда (ДИУ) диндин чирвилер къачузва.
Гьамидов Гьасан
2007-йисуз дидедиз хьана.
2023-йисуз Чlарада райондин Ириб ва алай 2024-йисуз Карабудахкент райондин Губден хуьрера Къуръан хурайлай кlелунай кьиле фейи Дагъустан республикадин акъажунра Гьасана сад лагьай чкаяр кьуна. Алай вахтунда ада Мугьаммад Гьафиз эфендидин тlварцlихъ галай гьафизрин медресада кlелзава.
