Са чирагъ яз мусурманрин каначиртIа…

Вучдай за?

Зун дидеди лезги чилел ханачиртIа,
Бубад акьул, асландин рикI ганачиртIа,
Вучдай за и уьмуьрдикай, вучдай за,
Ватан патал жуван уьмуьр каначиртIа.
Мецел михьи зи лезги чIал хьаначиртIа,
Аллагьди зун гьахълу рекьел гъаначиртIа,
Вучдай за и уьмуьрдикай, вучдай за,
Са чирагъ яз мусурманрин каначиртIа.
Хайи чили руьгьдиз къуват ганачиртIа,
Адан гьава, са шуьрбет хьиз, хъваначиртIа,
Вучдай за и уьмуьрдикай, вучдай за,
Шагь дагъларал дамахдай бахт хьаначиртIа.
Самур вацIун лепейрин ван галачиртIа,
Адан цикай са стIал кьван хъваначиртIа,
Вучдай за и уьмуьрдикай, вучдай за,
А лепейрихъ пакагьан югъ авачиртIа.
Муьгьуьббатдин цIелхемри нур ганачиртIа,
КIвале кьебни аялрин хъвер хьаначиртIа,
Вучдай за и уьмуьрдикай, вучдай за,
Ярдин ширин чIалари чан каначиртIа.
Хъсан жедай зун и чилел ханачиртIа,
Зи кьисметдин тарци емиш гъаначиртIа,
Вучдай за и уьмуьрдикай, вучдай за.
Зи далудихъ зи лезги халкь галачиртIа…

Югъ атанва бубад веси тамамдай

Зун хиялри гъана мад тик рагарал,
Хайи Ватан къалуриз заз тепедлай.
Вил элкъуьра лугьуз халкьдин гьаларал,
Ивидин тIал къати хьанвай лепедлай.
Кьил эцигна Шалбуздин къуьн — чарпайдал,
Гьекь шуткунна пак вилерин гьаятдай,
Нефес къачуз дагъдин михьи шагьвардал,
Вил вегьена хайи чилин къаматдал…
Шагь дагъларни Сувун яйлах — булахар,
Чарчаррин нур — марвард цуьквер — дамахар,
Маралдин суй — лекьрен гужлу акунар,
Ничхиррин гел — нуькIре мани лугьунар.
Хуш тIебиат ганва халкьдиз Аллагьди,
Несилри рехъ авун патал давамар.
Рехъ дегишна, кьунва къе халкь гунагьри,
Жуван гъилив авуна тIвал тIарамар.
Амач сагъ сил, амач никIер, панагьни,
Акатнава диндиз акси амалар.
Хуш тIебиат ганва халкьдиз Аллагьди,
Вучиз куьне ийизва фу гьарамар?
Къвез ацукьда кимин яшлу къванерал,
Маса гуз чил, маса гуз руьгь кепекрихъ.
Лезги лекь хьиз хкаж жезмач синерал,
Авач итим ялдай жанлу кьисметдихъ.
Амукьдани бедендай цIугъ гьарай физ
ТIалдик рикIни жигеррив кьван ифена?
Дагъдин синек — ажугъни цIай алахьиз,
Кьисметдин рагъ хъелна чакай хъфена?
Вуч жаваб гуй аялри къе, буба, ваз?
Чилин къатар кьунвайла куз явшанри.
Вердиш хьайла ламни жуван кIула кьаз,
Пар залан яз, лал хьайила кIалханни?
Авам лезги мус гъавурда акьада?
КутIуннаван(и) ви руьгь жанлу хкунал?
Бубаяр чав сурарайни рахазва,
Вил галамай лезги лекьер хтунал.
Вахт атанва — эверзава азандай,
Вахт атанва бубад веси тамамдай…

Агь, вучиз?

Агь, вучиз зун геж гъавурда акьуна?
Зайиф хьайла ишигъ кьуьзуь вилерин.
Вучиз гила дидедин дерт кьатIана,
Гъамарин пар кIулавайла дердерин?
Ахкъатзавач зи кьил дерин сирерай,
Захъ амайди гила са агь чIугун я.
Нагъв авахьиз серин хьайи вилерай,
РикI акъудна терс къаярив вугун я.
Хайи диде къужахда кьаз таххьайла,
Есир жечни яс чIугвазвай йикъарин.
Ваз рикI гудай инсан патав тахтайла,
Етим жечни вун уьмуьрда накъварин.
Агь, вучиз зун геж гъавурда акьуна?
Хайи хуьре захъ амайди жузун я.
Зайиф нуькI хьиз, къай гьатнавай мукуна,
Захъ амайди “дидеяр хуьх” лугьун я.

Дидедин чарар

Агакьнай зав дидед(ин) чарар,
Ял галай кIвалин,
Хура гьатна хуьруьн шагьвар,
ТIал галай чилин.
КичIе тир заз ахъайиз чар,
Терс хабар кIелиз.
Къецел алай тIурфанни гар,
Беденда гьахьиз.
Сабурдалди дидед(ин) чарар
Тунай сандухда.
КIелда лугьуз кIвалин хабар
Секин вахтунда.
Йисар фена гуьгъуьналлаз,
Алатна вахтар.
Катна гатфар, жив къуьнеллаз,
Агатна къаяр.
Секин йифиз дидед(ин) чарар
Хтанай рикIел.
Гьайифди куз руьгьни жигер,
КIелнай за эхир…
Бала-бала — кхьизвай на,
Гьикьван жеда къакъатна чун?
Гьикьван жеда тек ацукьна,
Вил яргъариз акъатна зун?
Бала-бала — лугьузвай на,
Ваз тадияр гузвани?
РикI акъудна вугузвай на,
Вун къаяри кузвани?
Гъил рикIеллаз, вил рекьеллаз,
Нен тийиз фан кIус,
“Бала-бала” — тIвар мецеллаз,
Эхиз тIал ялгъуз.
Ви гьар са гаф кIелайла мад,
РикI зурзазва хуравай.
ТIал кьезилиз къарагънай фад,
Бубани зи суравай.
Гьар гафунай аквазва заз
Ви сефил вилер,
Дертлу хьана, рахазва зав,
ТIушуниз гъилер.
Эзберзава цIарар куьруь,
Акатна пис звал.
Къалурзава диде кьуьзуь
Тек кIвалин юкьвал.
Диде кьузуь — кIвалин юкьвал,
Вич-вичив рахаз,
Накъвар кIвахьиз гъилин гъапал,
Хва вилиз такваз.
Вахтуни фад дегишарна
Зи кьилин чIарар,
Вичихъ галаз вердишарна
Зи сефил йикъар…
Диде, диде — уьмуьрдин рехъ,
Гьайиф, гьайиф, къакъатна чун.
Йисаралди туна вун тек,
Пис гунагьрик акатна зун.
Хьанач завай — тахсир я зи —
Ви дердинив агакьиз.
Диде масан жедай рази,
Абурлу кар алакьиз.
Чизвачир заз дегиш жерди
Зи вахтни и аямар.
Ийидайди виш тахсирди,
Гунагьри рикI тIарамар.
АтIугънава зи рикIин цав,
Квахьна хиял камаллу.
Иви хьанва дамарра дав,
Амачиз рехъ гьалаллу.
Амач рагъни вили цава,
Йиф я амай уьмуьр зи.
РикIизни пис гузва жафа,
И тахсирар авур зи.
Хъжедач мад захъ яшинда
Цуьк гъидай гатфар,
Гунагьрин тIал гьатна чанда,
Жакьвазва юрфар.
Диде, диде! Бейкеф жемир
Вун файдасуз хцикай.
Амач адахъ я бахт, уьмуьр,
Магьрум хьанва мецикай.
Къецел марфар, рикIе тIурфан,
Тегьер кьадарсуз.
КIвалин юкьвал — чарар масан,
Вилер ахварсуз…
Чарар, чарар, дидед (ин) чарар,
Вахтунда за кIел тавур.
Эзберзава къе гьар са цIар,
Регьятвилер гьич такур.
Агъзур жуьред дерт зи хура
Тунва гъамлу чарари,
Алуд техжер пар зи кIула,
Шел кIвахьзавай цIарари.
Зи уьмуьрдин лаз — гуьзел вахт,
Гьиниз катна, лагь, вуна?
Вучда чилел амачир бахт,
Етим суруз твах вуна.
Мад вучда за, гьич акъваздач,
Пак дидедихъ ишин зи.
Зи руьгьдин тIал квез аквазвач,
Ни алудда ифин зи?
Зи булах
Зи булахдихъ авайди я
Вичиз хас тир дад иер.
Адахъ дертни амайди я —
Кьилиз тефей пак гьиссер.
Адахъ йикъар хьайид я кьван,
Гагь ракъарни алахьай.
Гагь тIурфанри кайид я кьван,
Вилин накъвар акахьай.
Шумуд жегьил зи булахдал,
Дерт кьезилиз, атанай.
Шумудаз бахт — рикI дамахдай
Зи булахдал жагъанай.
Къе секин я, тек я булах,
Ширширдин ван алачиз.
Къвезмач инсан, ийиз дамах,
Пашман я дуст галачиз.
Зи уьмуьрдин гуьзел девран,
Вахъ туькьуьлвал хьанатIа?
Зи булахдал къведай инсан,
Рехъ алатна аматIа?

Руслан Къафланов