Эй, мусурманар!

Хкведа зун…

Чанда къуват, гьал амай кьван,
РикIихъ везин, къал амай кьван.
Хкведа зун вал кьил чIугваз,
Ашкъидин гьисс, тIал амай кьван.

ХьайитIани зун лап агьил,
АтIуз жеда ви рехъ, мензил.
Хкведа зун вавди рахаз,
КIанивал кIус тежез тIимил.

Вун диде я нефес гайи,
Къени карда гьевес гайи.
Хкведа зун вавди къугъваз,
Гьахъ рахадай заз мез гайи.

РикIел хкиз мезреяр ви,
Циф суст жедай дереяр ви.
Хкведа зун жигъир гатаз,
ТIуьн патал кьел, шуьреяр ви.

ЧIугвада за дидедал кьил,
Герекзавай куьмекдин гъил.
Хкведа зун хуру дакIваз,
Пагь, камбаррихъ муьгьтеж я вил!

 Валай ала мескен гьатнач,
Чими ака, чемен гьатнач.
Хкведа зун кIвачер къудгъваз,
Заз ял ядай герен гьатна.

Суст хьуй зи рикI, алаз вал гъил,
Тада ахъа яз за кьве вил.
Лекьер атуй ягъиз аваз,
Зун тир лугьуз халкьдин билбил.

Ришветчи гьаким

Крарихъ чи нетижаяр авачтIа,
Уьмуьрдихъ дад, дережаяр авачтIа,
Бедгьавая атай чIал я дуьньядиз,
Камалдин кIукI тир къужаяр амачтIа.

Гьикьван шартIар авуртIани на къулай,
Бес я лугьудач, жеда текъвез мад кьарай.
ГьакI халкьнава чун, инсанар, дуьньяда,
Вилик финиф тушни руьгьдин бес гьарай?

Ви пис кардай хгунал ваз акси жаваб
Кас батIулмир, вахтуналди эх азаб.
Тагъ гайила, цIивни тахгур вуж ава?
Хъсанвалун я Аллагьдин эмир, суваб.

РикIе ният хьайила пак Къуръандин,
Къадир жеда кIевевайдан хъсандиз.
Са жув патал татуй инсан дуьньядиз,
Регьим, инсаф рикIе хьурай инсандин.

 Кар чIур хьайила, багьна кьамир итIи-битIи,
Зуьрне яна, лугьуз тахьуй яна писпи.
Ибретдин тарс хкудайтIа крарикай,
Чун агакьда пак мурадрив ксар вири.

Акъваз тийиз, къвазва марфар, къав гатазва,
Алем шехьиз, гур булах хьиз, чав рахазва.
Къаю тарар кьецIилзава, дун хтIуниз,
Чархачи кьуьд рекьева, къвез дав кьазва.

Гьуьруьят я сада муькуьд алцурзавай,
Ченгиди пак кимеллайди кьацIурзавай.
Амма чIавуз дуьз къимет гур ксар ава,
Гьахъ-батIулди гьа авайвал къалурзавай.

Бес инсанрихъ агъун тахвурла,
Хабарар кьаз, рахун тахвурла.
Нихъ агъаз хьуй чун, инсанар,
Руьгь рикIера къугъун тавурла?

Гьевесдиз худ гун тавунмаз,
Ашкъидихъ цIай хьун тавунмаз,
Кардал мурз, кIукI гъиз жедай туш,
Гъилел къабар гъун тавунмаз.

Хкажзава гьар къуз шейин къиметар,
Артух ийиз бед инсанри къелетар.
Чил элкъвенва къе зиллетрин майдандиз,
Куьз квахьнава кIанивилин шербетар?

РикI тIар жеда, кас кьейила «ажалсуз»,
ТахьайтIани ам жуванди, агьвалсуз.
Халикьдин эмир кьиле тухузвай Азраил,
И дуьньяда тек са ам я мажалсуз.

Кас робот туш, авачир кьас нервияр,
Экъич тийир бедендик квай ивияр.
Кьадар ава хуьнихъ сабур, абурни,
ЦIай агудмир гьич барутдив, дагъвияр.

Лугьузва на: — Артух ая бегьерар,
Къуй ацIурай жегьилрив чи шегьерар.
— Сифте къалур кIвалахдай на чкаяр,
Техжедайвал чина саил, нуькерар…

Рубаияр

Яшлу хьайла, артух жеда нукьсанар,
Аламат туш, я гьакъикъат, инсанар.
Тахьуй кьуьзек акьул кьиляй акъатай,
Амай тIалриз жагъур жеда дарманар

Хъсан кар я, тахт къакъатайла,
Винедавай вахт къакъатайла.
Халкьди гьуьрмет хъийиз хьайитIа,
Ваз чим гайи част къакъатайла.

Яман кар я ажуз хьунухь инсандиз,
Яш хьайила, ужуз акун хизандиз.
Чир хьухь, туькьуьл няметдин пай кьуьзуьвал,
Вунани геж дадмишдайди хъсандиз.

Кьуьд — имтигьан, вахкуз тазвай муьгьлет я,
Вахкуз тахьай касдиз азаб, хифет я.
Мекь, гишинвал уьзуьррин диб, вири я,
Завалрикай хиласиз хьун зегьмет я.

Ярх хьайидаз гьалчиз кьуьлер гудайди,
Кайиди мад цIай хъиягъиз кудайди.
Тай я, анжах пехъи, къудуз ничхирдин,
Чан аламаз паяр ийиз гудайди.

Чидач кьисмет жедатIа вун, ахкун заз,
ЧIулав леке агъ — ширедив асун заз.
Зун инсанриз хвеш багъишиз атай тир,
Кьисмет хьана сефил баяд лугьун заз.

Лугьудач вич сефигь касди дили я,
Ришветчиди, иви хъваз ваз зили я,
Амма къимет дуьз гудай халкь, мез ава,
Гъетери хьиз ада табдач — михьи я.

Элкъвена мад хкведай туш жаванвал,
Я багъишай чандиз къуват, кIубанвал.
Уьмуьрдин цIиг агатзава явашдиз,
Кьабулиз таз дав, саврухар, пашманвал.

“Дуьньядин хан зун я” — лугьуз хьайибур,
ГъвечIи халкьар, чIал къакъудна, кайибур,
Сурун кьилихъ къванни кьисмет тахьуй куь,
Таза сурар хажалатар гъайибур.

КIус ризкьидихъ чIал дегишмир миллетдин,
КIвал кьисмет жеч руьгьсуз хьайдаз женнетдин,
Ирс, адетар хуьх бубайрин датIана,
Несилри къай гун тийирвал нифретдин.

КукIурзава гузвай орден пенжекдик,
Паяр кутаз адан руьгьдин хуьрекдик,
Лишан патал чIехи гьуьрмет авунин,
Хъсан кар я, кьабулайтIа фелекди.

Несил кIанда бубайрин тIвар гьуьндуьр ийир,
Халкь абаддай нурлу рекьер туькIуьр ийир.
Куьз я несил бубайрин кар эвез тийир,
Агалкьунар чIулавариз куьмуьр ийир?

Йисар рамиз, физва инсан мад вилик,
Артух ийиз гьам тежриба, гьам билик.
Эвез ийиз хьайи жамал камалдал,
Хъфидайла са пай гафар таз рикIик.

Алукьна йис, чин ахъайна тарихдин,
Чизвач чинра югъ жедатIа тарифдин.
Хъсанвилихъ умуд кутаз физва чун,
ЦIийи йисан цIийивилихъ дарих тир.

Тажуб я зун, икьван куьруь уьмуьрда
Хьайилани вич тахтуна, гьуьндуьрда.
Писвилин рехъ куьз тIушуниз аватIа,
Бягьсина жез къанихвилин уьзуьрда.

Атай рекьяй хъфин хас туш ничхирдиз,
Гъуьрч тIуьр чка элкъуьрзавай пехирдиз.
Амма инсан, кIвалин гьайван хъфида,
Атай рекьяй, гел тун патал лепирдин.

КицIин къилих кьур ампадиз

Икьи хурха эхъвезвайда, барцIак хьиз,
Патанбуруз къалурзава вич пак хьиз.
Мукьув физ жеч, вилик чав квай кицIин хьиз,
Кьаз алахъда, къвез гуьгъуьниз, кулак хьиз

Руьгь чиркиндаз гьатна гьукум-чIехивал,
Сумбатдиз хьиз хас тир мециз векъивал.
ЖаллатIди хьиз тухузва лап тахтунал,
Галукьзавач адахъ я дав, мекьивал?

Далу ганва девдиз девлет хчалдай,
Чакъалрини лув кутунва акьалтIай.
Файда авач авуникай шикаят,
Михьзава худ девдин гьекьер дасмалдай.

Аквадач жал аватай югъ тахтунай,
Эцигдайвал нукьтIа адан вахтунал?
Девдин кIвачиз мез гуз ава бед ампа,
КIараб кьванни гурай лугьуз бахтунай.

Вафалу тир кIеретI дустар хьанва жем,
Нивай гила кутаз хьурай абурук тIем?
ЧIавун рекьяй физва файтун ван алаз,
Амадагри шад сеферда кутаз дем.

Вяде къведа тахтунай дев аватдай,
Садикь дустар нифрет хъийиз къакъатдай.
ЦIийи регьбер ацукьайла тахтуна,
Белки, ампад къарар вегьин къуватдай?..

МУКАИЛ АГЬМЕДОВ