Хайи чилин сагьиб хьухь!

Кьеб

Дагъдин хуьре ахварик квай,

Тек са кIвале кузма экв.

Кьеб эчIягъиз, лугьуз лайлай,

Ксузавач диде тек.

Са йисавай эркек бала

Кутунава тангарик.

Дидедикай хабар тушиз,

Гала ширин ахварик.

ЭчIягъзава дидеди кьеб,

Лугьуз ширин лайлаяр.

-Са кьепIина кьве жуьредин

ЧIехи жезва рухваяр.

Са веледдиз ватан патал

Гьайиф къведач чан вичин.

Жегьил беден куда цIал,

Квадар ийич гайи кьин.

Са хцикай хаин жеда

Гардан кIирдай душмандиз.

Агь, кукра хьиз къеняй неда,

Вафаллу жеч ватандиз.

Ахвар тийиз за ваз гузвай,

Дидедин нек гьалал хьуй.

Мурад я зи, бала, вакай,

Ватан хуьдай кьегьал хьуй.

Дидедин сес

СтIалривди кьве пад гатаз,

Физва йисар, Самур вацI хьиз.

Жегьил диде акваз-такваз,

Гьайиф, кьуьзуь жезва вучиз?

Биришри чин кьазва михьиз,

Кьилни жив хьиз лацу хьанва.

Дидеди гьич ахвар тийиз,

Жегьил уьмуьр хциз ганва.

Вичел атай гьал акваз и

Адан вилер сефил я хьи.

Амма хайи дагълара чи,

Дидедин сес жегьил я хьи.

Дидедин насигьатар

Велед усал хьайила

РикI тIар жеда бубадин!

Намус пакдиз хвейила

Вун дамах я убадин!

Руша шулугъ авурла

Айиб къведа дидедал.

Жувак гьарам кутурла,

Лянет жеда бинедал.

Дишегьлидал темягь фин,

Итимвал туш итимдин.

Квадармир заз гайи кьин

Мягькемдиз хуьх ватан, дин.

Хъуьруьрмир на патан кас,

Хизанда къал твамир,хва.

Усаларна жуван свас,

На ашнаяр кьамир, хва.

Жуваз авур гьуьрмет хуьх,

Квадар мийир инсанвал.

Вуна жуван къимет хуьх,

Ийиз алахъ хъсанвал.

Гьич садрани алахъмир

Са гъиле кьве къарпуз кьаз.

На жув зерре къвалахъмир

Рекьер ачух тирла ваз.

Гзаф ава дидеяр...

Гзаф ала и дуьньядал дидеяр

Сада велед хуьда вичин къужахда.

Са «дидейри» чпин таза куьрпеяр

Туна катда кас авачир ятахда.

Гзаф ала и дуьньядал дидеяр,

Амма садни садаз ерли ухшар туш.

Са дидейри чIугвад даим «шелеяр»,

Садбуруз гьич веледдикай хабар туш.

Са дидейри гишин хьайи веледдиз

Фу гуда, лап капал тини ишинна.

Аялдал физ кагьул жед са дидедиз,

Гишинвиляй пис шехьзавай кьепIина.

Бахтавар я дидедин нек хъвайиди,

Лай-лай ягъиз насигьатар гайиди.

***

Дидед лайлай куьтягь тежер мани я,

Са чIавузни акъат тийир япарай.

Ам экуьнин чиг хьиз даим михьи я,

Хайи кIвализ хутахда вун яргъарай.

Лайлайди вун кьада вичин куьрпе хьиз,

Багъишда ваз кIанивални чимивал.

Гьужумна вал такабурлу лекьре хьиз

Кьада ви гъил ийидайла угъривал.

Писни хъсан чирда хьи ваз лайлайди,

Аялзамаз ви вилериз экв гъида.

Къалурда ваз чи уьмуьрда авайди

Ният чIуру инсанрикай вун хуьда.

Дидед лайлай куьтягь тежер мани я,

Тежер саягъ дидедин пак кIанивал…

Итимвал хуьх!

Дишегьлидин кьил акурла

Акъатмир гьич къакъарай.

Вавди суьгьбет авурла

ТIекв акъудмир гафарай.

Итимвилин тIвар гадармир,

Дишегьлидин кIвачерик.

Итим хьиз твах, ягь квадармир

Шадвалдайла мехъерик!

Дишегьлийриз кац-кулвализ

Жуван папан чин кумир!

КIвалахдайла кагьулвализ

Тежер кардин гаф гумир.

Итимвилиз вафалу хьухь

Сагьибвал хуьх гафунин.

Югъ финикди камаллу хьухь,

Къайда чир жув тухунин!

Элдин виляй аватдалди

Итимдиз вич кьин хъсан я!

Намус, виждан къакъатдалди

Лап сурузни фин хъсан я.

Дидешегьлидал гъил хкажун

Дишегьлидал гъил хкажун

Итимдиз хас кIвалах туш.

Дишегьлияр итимрилай

Гьич са кIусни алчах туш.

Акьул авай итимди

Вичин папаз гьуьрметда.

Гьар акурла чан-рикI ийиз,

Адан кардиз къиметда.

Квез герек я авай папахъ

Галаз кукIун гьамиша?

Вун итим я, садра кьванни

Адаз цуьквер багъиша!

Бахт, берекат жеда, шаксуз,

Гьуьрмет авай чкада.

Куь веледар гележегда

Квелай хъсан рахада.

Хайи чилин сагьиб хьухь!

Килигзава пашмандиз зун,

Чи девирдин жегьилриз.

Чизвач абруз авун-тавун,

Гьуьрметзавач агьилриз.

Лезги чIалан къадир авач,

Ам цаз алаз аквазва.

«Диде» гафни мецел алач,

«Мама» лугьуз рахазва.

Бубад кIвализ яна дапIар

Кеферзава гъурбатда.

РикIел ала хирер кьацIар,

И зулум мус алатда?

Йиса садра хайи хуьруьз

Хъсан я хьи, хтайтIа.

Темен гана лезги чилиз

Кьил эцигна къаткайтIа.

Алуд куьлег, гадра хвалаз,

Чимивал тур кIвалера.

Вун яд жемир чарад салаз,

Кьисмет ава гъилера.

Азад ая гьар са кIвал

Хушракандин гъаларкай.

Михьидаказ хуьх лезги чIал

Хкудмир ам чIаларкай.

Лежбер жемир чарад никIе

Хайи чилин сагьиб хьухь.

Гъурбат твамир жуван рикIе,

Жувахъ намус,айиб хьухь.

***

Къуй дуьньядал тIимил хьурай кьиникьар,

Етим аял такурай зи вилериз.

Мерд инсандин вилик фирай гьар са кар,

Инсанрин нефс фирай чиляй чилериз.

Дяведикай рахурай чун махара,

Гьар са аял къужахда хьуй дидедин.

Гьижрандин пар кьит хьурай зи чIалара,

Секин хьурай къати цIаяр дяведин.

Ягъ-кьиникьар гьич душмандин такурай,

Гьар бендедин пIузарал хъвер къугъваз хьуй.

Ислягьвилин мани элди лугьурай,

Гьар са инсан шадвилик кваз акваз хьуй.

Къуй ислягьвал гимн хьурай чаз уьмуьрда,

Угъраш касдин къелемди къуй цуьк тавуй.

Дяведикай рахайтIани шиирда,

Амма дяве чи вилериз гьич такуй.

Ватан

Заз ахварай хайи дагълар аквазва,

Мублагь чуьллер, къацу никlер, яйлахар.

Шир-шир ийиз завди ширин рахазва

Капашдалди за яд хъвайи булахар.

Цуьквери зун кьазва чпин къужахда,

Вичин велед кьадай жуьре дидеди.

За ватандин иервилел дамахда,

Рикlе аваз пак кIанивал эбеди.

Кьилер рехи, такабурлу дагълари

Заз яргъарай кIанида хьиз хъверзава.

Гьейранна зун цуькведавай багълари,

РикIи хура хайи чилихъ зверзава.

Дамарар хьиз фенвай къати вацIари,

Дуьазава гьамиша зи гуьгъуьниз.

Зи дидедин ванцелди заз кIамари

Эверзава хайи ватан, муг хуьниз.

Зи чилеллай къалгъанарни кIан я заз.

Вергедини зун зи чилел кайид туш.

За гьар са кам къачузва халкь рикIеваз,

Ватандилай захъ багьа затI хьайид туш.

Владик БАТМАНОВ, РФ-дин писателрин Союздин член, шаир