Суалривди ацIана рикI

Вири туна фида суруз

Экуь дуьнья я заз мугьман,

Кефи хамир сада-садан,

Гьич душманни жемир такIан,

Вири туна фида суруз.

Са юкъузни нефс ахъаймир,

Гьич масадан хатур хамир,

ЧIуру фикир рикIе твамир,

Вири туна фида суруз.

Зул-Жалал сад тир Аллагь,

Четин юкъуз жеда панагь,

ЧIуру кар ми(йи)р жеда гунагь,

Вири туна фида суруз.

Сад Аллагьди къалурай рехъ,

ЧIур ийидай къаст жемир вахъ,

Пис кIвалахдиз лугьумир гьахъ,

Вири туна фида суруз.

Ви уьмуьрдин кьадар-кьисмет,

Гайиди Халикь я, гьелбет,

На Аллагьдиз ая минет,

Вири туна фида суруз.

На Аллагьдиз ая зикир,

Месел алаз ийиз фикир,

Вахт хьайила Мункар-Накир,

Къведа ийиз лап ви эхир!

КIвалер-йикъар хьайитIани,

Бул девлетар кIватIайтIани,

Жувахъ авай са дехмени,

Амни туна фида суруз,

ГьатайтIа ваз кьве метр хун,

Ам я суруз тухузвайди,

И девирда хатурар хун,

Квез герек я лугьузвайди.

ЧIалар кхьей я зун Аскер,

Хатур ханан садан мегер,

Мезни хьана ширин шекер,

ГьакI ятIани фида суруз.

Аскер Ибрагьимов

Ватандин дерт

Цавар къуьнел кьунвай къавах,

Вунни, зун хьиз, куз аватIа?

Ватандин дерт чIугвазва за,

Чакай нин пар залан ятIа?

Вун и чуьлда тек ятIани,

На деринриз вегьенва пун,

Захъ чIехи халкь аватIани,

Ишезва рикI, етим я зун.

Авач дустар, куьмекар вахъ,

ЯтIани жув хуьзва вуна.

МуьтIуьгъ тежез кьуьзуь къавах,

Харариз таб гузва вуна.

Заз кичIезва гарарихъай,

Акъатзавач зи чандай фул.

Зи гъавурда акьазвач халкь,

Зи гьахъ гафни жезва батIул.

Ви дувулри ваз къуват гуз,

Ви хилери ви тан хуьзва.

Зи танни чан чара я къе,

Зун жуванда маса гузва.

Чун душманри кьве пай авур

Чаравили кайибур я.

Гьавиляйни, агат тийиз,

Виридалай къайибур я.

Вун къаяри чIагурайла,

Хилер вавай къакъатайд туш.

Чун цIаяри кайитIани,

Мад гъавурда акьадайд туш.

Ваз гатфари гузва къуват,

ХъуьтIер, къаяр алуд жедай.

Чаз са чIехи лукьман кIандай,

Чи чандай кичI акъуд жедай.

Ви хилери даим сад хьиз

Къурбандзава чеб ви рекье.

Чун чкIанва агъзур патахъ,

Чун чахъ галаз кикIизва къе.

Чаз чи садвал такIан хьунин

Себеб вуч я? — жузазва за.

Гьикьван чIав я минетзава,

Гьикьван чIав я лугьузва за:

- Къарагъ кIвачел, зи лезгияр,

Ша туькIуьрин чна Ватан.

Геж юзайтIа, геж жеда чун,

Гьамишалугъ жеда пашман.

Гьикьван минет авуртIани,

Эл гъавурда акьазвач зи.

Лагь, за вучин, кьуьзуь къавах,

Халкь сакIани юзазвач зи.

И тегьерда хьана пелеш,

Мад зани гаф хълагьзамач.

Заз зи халкьдин, зи ватандин,

Зи гележег ахквазамач.

Цавар къуьнел кьунвай къавах,

Заз кьван дердер низ аватIа?

Ватандин дерт чIугвазва за,

Чакай нин пар залан ятIа?!

Гьай тагайтIа…

Дуьньяд дердер ваз амани

Лугьуз, мадни акъудмир къал.

Заз амачтIа, ваз амачтIа,

ГьикI хьурай бес дуьньядин гьал?

Дуьнья гьа икI къвез фидайд я

Лугьуз, зунни чIалахъармир.

Фагьум ая дуьньяд крар,

“Эха” лугьуз алакьармир.

ГьикI эхин за Самурдин там

Ишедайла, ацIана вил?

Эй инсанар, кьулухъ жемир,

Яргъи ая куьмекдин гъил.

ГьикI эхин за, са дагъвидин

Авадан кIвал чIур акурла?

Дагъдин синел, лекьрен муг хьиз,

ИчIиз амай хуьр акурла?

ГьикI эхин за, лезгид хци

Кваз такьурла бубад веси?

Дидед чIалан, хайи чилин

Вуж хьурай бес къе иеси?

И чил, вилин нинеяр хьиз,

Хуьз тахьайтIа, ягьанат я.

И чил зи чан, и чил зи рикI,

И чил халкьдин аманат я.

И чил зид я, и чил вид я,

И чил хайи ватан я.

Гьай тагайтIа ватанд ванциз,

Чун вуч кас я, вуч инсан я?!

Сефил я зун

Сефил я зун, рехъ какахьна,

Зулун циф хьиз, тежез алциф.

Гьи гуьнедал, аруш хьана,

Гьи дереда акъудин йиф?

Гьи булахдив вугун за сир,

Гьи къаядиз лугьун за тIал?

И къураба, гатфар течир,

Генг яйлахди кьадан хурал?

Кьада лугьуз муд авач захъ,

Зи гатфарин пара я наз.

АлакьайтIа, на жува яхъ,

Маса яйлах къалурмир заз.

Бейгьушарна цуьквер вири,

Ийидай ваз темен-тавал.

Са легьзеда метIерал ви

Кьил тадай за, регьят жервал.

Ярх жедай зун чинихъди икI,

Къацу таза чилерал ви.

Жуван хурув агудна рикI,

Вилер тадай вилерал ви.

Зи гьиссери ийиз суза,

Кьадай ви цен, яна хьиз мет.

Минетдай, яр, Гъуцариз за,

Амукьдайвал ина чун кьвед.

Ви къаматдал ийиз дамах,

Тарифдай за, элкъвез-хквез.

Вун бахтлу я, зи генг яйлах,

Заз бахтлу жез кIандачни бес?

Муьзеффер Меликмамедов

Виридан югъ я хьи ими…

Ша, жемят, яхъ куьне зи везият1,

Атана куьн гила зи гьалдиз килиг,

Дуьнья патал чIугваз гзаф азият,

ЗатI амачир зи ичIи гъилиз килиг.

Гъафил жемир, и югъ куьне рикIел гъваш,

Зи жаназа2 кьуна, куьне гъенел гъваш,

Гъил къачуна, рагьметар зи винел гъваш,

Чилин кIаник квай зи дар кIвализ килиг.

Виридан югъ я хьи ими3, шак авач,

Чун физавай кIвализ пенжер, рак авач,

Анин къене лампа4, фонарь5, экв авач,

Гьейрат6 кьуна, куьн зи мейитдиз килиг.

И гьалда зи вилериз экв аквадач,

Билбил хьиз вич рахадай мез рахадач,

КIвалин эгьлийризни7 мад зун ахквадач,

Рахаз тежез, лал хьайи мециз килиг.

Ажалдиз са чара, дарман жагъанач,

Фидай чка дар хьана — зун кикIанач8,

Азраилди, хабар гана, къаланач9:

“Бейхабар ви яргъа сефердиз килиг”.

Шихмегьамед дуьньядай акъат хьана,

Диривал ви винелай алат хьана,

Эгьли-килфетдивайни10 къакъат хьана, —

Вун гила Агъадин рагьметдиз11 килиг.

1930-йисар.

Мехкергъви Шихмегьамед

_______________________

1 Везият — инал: авай къайда, гьал; везият кьун — авай къайдадикай, гьаларикай хабар кьун.

2 Жаназа — араб чIала “кафанда тунвай мейит” келимадин мана авай гаф; лезги чIала “кьейи касдин кьилихъ кIелдай гафар” келимадин манадани ишлемишзава.

3 Ими — “им” тIварцIиэвездин рахунра ишлемищдай жуьре.

4 И гаф чаз гьатнавай шиир авай чарче “ланпа” гаф хьиз кхьенва.

5 Инал авторди, дугъриданни, урус “фонарь” гаф ишлемишнава.

6 Гьейрат — мягьтелвал; гьейрат кьун — мягьтелвал акъвазарун.

7 Эгьли — инал: са тайин тир чкадин кас; кIвалин эгьлияр — жуван хизандик акатзавайбур.

8 КукIун — инал: къалмакъал акъудун.

9 Къаланач — инал: лагьанач.

10 Эгьли-килфет — мукьвабур вири санлай.

11 Агъадин рагьмет — кьейидалай кьулухъ Аллагьди гунагьрилай гъил къачун ва я къачун тавун.