Хъсан къилихдикай лагьай фикирар
эвел алатай нумрада
6. Ахъайзава хьи, Маруф альКурхи дастамаз къачун патал Тигр вацIал акъвазна ва Къуръанни парталар патав эцигна. Гьа вахтунда анал са дишегьли атана ва Маруф аль-Курхидин Къуръанни парталар къачуна. А чIавуз ада таниш тушир дишегьлидив агакьарна ва адаз лагьана: «Я зи вах, зун Маруф я ва за вак са тахсирни кутазвач. Ваз Къуръан кIелиз чидай хва авани?» Ада ваъ лагьана, жаваб гана. А вахтунда Маруфа жузуна: «Белки ваз Къуръан кIелдай гъуьл аватIа?» Дишегьлиди мад ваъ лагьана жаваб гайила, ада лагьана: «АкI ятIа, Къуръан зав вахце, парталар ваз туртIа жеда».
7. Садра шейх Абу Абдуррагьман ас-Сальмидин кIвализ угърияр гьахьна ва ана авай вири затIар тухвана. Ахъайзавай хьи, ада вичин дустуниз икI лугьузвай: «ГьикI ятIани зун базардал фейила, заз ана зи чуьнуьхай аба акуна ва а патаз килиг тавун патал за чин масанихъ элкъуьрна».
8. Са сеферда Малик ибн Динараз адан папа лагьана: «Эй масабуруз къалурун патал хъсан крар ийизвайди!» Ада лагьана: «Эй дишегьли, вуна виридалайни захъ кьадай, Басрадин агьалийриз тийижир тIвар жагъурна».
9. Ягьйа ибн Зияд аль-Гьарисидиз пис къилихдин къуллугъчи авай. «Вуна ахьтин пис лукI вучиз хуьзва?», - лагьана Ягьйадивай хабар кьурла, ада жаваб гана: «За адан пис къилихдин патахъай сабур ийиз алахъзава ва и карди заз милайим жез чирзава».
10. Ахъайзава хьи, гьикI ятIани садра Ибрагьим ибн Адгьам къумлухдиз экъечIна ва адал ана са аскер гьалтна. Аскерди Ибрагьим ибн Адгьамавай хабар кьуна: «Ина инсанар яшамиш жезвай чка гьинава?» Ибрагьима сурар къалурна. Аскерди ада вичикай ягьанат ийизвайди лагьана фикирна ва тIар жедайвал Ибрагьиман кьил яна ва кьилел херни авуна. Ибрагьим хъфейла, аскердиз а кас Хорасанда машгьур терги-дуьнья (аскет) Ибрагьим ибн Адгьам тирди лагьана. А вахтунда аскер багъишламишун тIалабиз адан патав фена. Ибрагьима адаз жаваб яз лагьана: «Вуна зун ягъайла, за Аллагьдивай ваз Женнет гун тIалабзавай». Аскерди ахьтин тIалабунин себебдикай хабар кьурла, Ибрагьима лагьана: «Заз чир хьана хьи, вуна зун ягъайла Раббиди заз суваб гудайди ва заз кIан хьанач ви патай заз хъсанвал хьайила, зун себеб яз ваз писвал жедайвал».
11. Ахъайзава хьи, са касди шейх Абу Усман аль-Хиридиз мугьмандиз эверна. Вали вичиз теклифай кIвалин варцин патав атайла, адаз иесидивай ихьтин гафарин ван хьана: «Я шейх, вун кIвализ атун патал исятда кутугай вахт туш. Дуьз лагьайтIа, ваз къе эверна лугьуз зун пашман хьана, гьавиляй ахлад». Абу Усман элкъвена хъфена. Шейх вичин кIвалин варарин патав агакьдайла, адаз вичин гуьгъуьна аваз къвезвай, вич мугьманвиле кьабул тавур касдин гафарин ван хьана: «Я шейх, за лагьай гафарал зун лап пашман я», - ва багъишламишун тIалабиз хьана. Валиди вич мад хкведа лагьана. Кьвед лагьай сеферда шейх а касдин патав атана ва мад вичиз эверай касдин варарин патав гьа сифте сеферда хьтин гафарин ван хьана. Пуд лагьай сефердани, кьуд лагьай сефердани а касди шейхдиз гьахьтин кар кьуна, амма Абу Усман аль-Хири лагьайтIа, муьтIуьгъвилелди хъфизвай ва мад хквезвай. Анжах нубатдин сеферда ахлад лагьайдалай кьулухъ а касди хиве кьуна: «Я шейх, заз вун ахтармишиз кIанзавай». Ахпа Абу Усман аль-Хиридилай тарифар ийиз, адавай багъишламишун тIалабна. А чIавуз шейхди лагьана: «Гьатта кицIизни жедай ери ава лугьуз залай тарифар ийимир. КицIни вичиз эверайла къвезва, ахпа калтугайла хъфизва хьи».
12. Маса риваятда лугьузвайвал, гьикI ятIани садра Абу Усман нисинин зегьем вахтунда рекьяй тIуз физвай. Садлагьана са кIвалин къавалай шейхдин кьилел са куруна авай руьхъ вегьена. Адахъ галай дустариз гзаф хъел атана ва пис гафар лугьуз гатIумна. А чIавуз Абу Усмана лагьана: «Экъуьгъмир! ЦIуз лайихлу касдал руьхъ кIвахна лугьуз хъел атун кутугнавани кьван?»
13. Ахъайзава хьи, садра са муьруьд Жафар ибн Ханзалатан патав мугьмандиз фена. КIвалин иесиди муьруьддиз мугьманпересвал къалуриз алахъзавай, ада лагьайтIа гьа вахтунда лугьузвай: «Вун хъсан инсан тир, эгер чувуд туширтIа». Жафара ихьтин жаваб гана: «Зи динди ваз къуллугъ авуниз зиян гудач. Вуна Аллагьдивай ваз сагъламвал тIалаб, заз лагьайтIа, дуьз рекьел эцигун».
14. Ахъайзава хьи, дерзичи Абдуллагь Гьаятан патав мукьвал-мукьвал са аташперес (цIуз ибадат ийидайди) къведай. Абдуллагьа адаз парталар цвадай, аташпересди лагьайтIа, къалп диргьамралди адаз гьакъи гудай. Садра нубатдин сеферда аташперес къалп диргьамарни гваз атайла, машгъул хьуниз килигна, Абдуллагьавай туьквендиз къвез хьанач. Абдуллагьан шакIуртди (ученикди) ахьтин пул къачудач лагьана ва гьа чIавуз аташперес халисан диргьамар гуниз мажбур хьана. Хтайла Абдуллагьа вичин шакIуртдивай жузуна: «Аташпересдин перем гьинава?» ШакIуртди адаз хьайивал ахъайна.
А чIавуз Абдуллагьа лагьана: «Вуна вуч пис кар авуна! А касди гзаф вахтунда къалп диргьамралди захъ галаз гьахъгьисаб ийизвай, за лагьайтIа, абуралди масабур алцурар тийидайвал, а диргьамар къуйдиз гадариз, сабур ийизвай».
ДАГЪУСТАНДИН МУФТИЙ, ШЕЙХ АГЬМАД ЭФЕНДИ АБДУЛАЕВ
