Гьуьжетрикай кьил къакъудун патал ругуд келима
Чакай садазни къалмакъал кIанзавайди туш. Амма михьиз гьуьжетрикай кьил къакъудунни четин кар я. Бязи вахтара гьуьжетар са карни авачиз арадал къвезва.
Жув гьикI тухуда, эгер хъел акатнаваз хьайитIа, гьал къати хьанватIа ва куьн къалмакъал хьанвай инсан къвердавай туьнт жез хьайитIа? Ихьтин вахтара къал секинардай гафар жагъурун лап важиблу я. И ругуд келима рикIел хуьх ва гьихьтин къалмакъал хьайитIани ислягьвилелди куьтягь жедайвал абур ишлемиша.
- «Ша чун и месэла гужлу гьиссер галачиз гьялиз алахъин».
КIеви гьиссер къизмиш хьайи чIавуз инсанри гъалатIар авун мумкин я, ва абурай гзаф яргъалди гьахъ-гьисаб авуниз мажбур жезва. Арадал атанвай гьуьжетар гьялун патал сагълам акьулдикай куьмек къачун важиблу я. Гьиссери кар арадал къведай ихтилатдиз манийвал ийизва ва намусдик хукIуруниз ва сада-садаз туьгьметар авуниз элкъвезва. КIеви гьевесар секин жедалди месэла гьялун акъвазарун, куьне гьуьжетар ийизвай касдиз са кьадар геж хьиз гуьруьшмиш хьун ва санал меслят жедай рехъ жагъурун теклиф ая.
- «Куь фикир чир хьун заз важиблу я».
Адет яз, гьуьжетар ийидай вахтунда чаз садаз-садан ван къвезвайди туш. Нагагь са кас кьванни неинки са вичин фикир важиблу тирди къалуриз гьазур хьайитIа, къалмакъалдин туьнтвал агъуз аватда. Къаншарда авайдавай, адаз и гьал гьикI аквазватIа, месэладин дувул гьина аватIа, хабар яхъ. Мумкин я, куьн адан фикирдихъ галаз рази жедач, амма гьуьрмет къалура, квез рахаз кIанзавайди къалура ва а гьалдиз муькуь патахъай килиг.
- «Зун куь гъавурда акьазва».
И куьруь келима рикIин сидкьидай лугьун лап четин я. Ида къуват эцигун ва жувал кIвалахун истемишзава. Амма гьа и алакьуни – ви аксиниз экъечIнавай касди вуч гьиссзаватIа гъавурда акьаз, жув адан чкадал эцигиз – гьатта чIехи гьуьжетни гьялиз куьмек гузва. И келимадин мад са жуьре: «Заз куьмек це куь гъавурда хъсандиз акьадайвал». Гьа тегьерда куьне гьуьжетзавай патаз санал кIвалахун патал теклифзава, ва, сад-садаз акси яз экъечIунин паталай, куьне санал кIвалахзава.
- «Белки чун кьведни гьахъ ятIа?»
Гзаф вахтара гьуьжетда михьиз дуьз пад авач, гьардаз вичин дуьзвал ава. «За гьисабзава хьи, чна кьведа кьунвай рекьерни фикир гуниз лайихлу я», - ихьтин келимаяр лугьуналди куьне къалурзава хьи, квехъ галаз рахазвайда вич хуьн ва я вичи вегьин герек къвезвач. Куьн кьведни барабар жезва ва гьуьжетрикай кьил къакъудиз жеда.
- «Чи алакъаяр заз багьа я».
«Заз квехъ галаз рахаз хуш я», «заз чи алакъаяр багьа я», «за квез гзаф гьуьрмет ийизва» ва и келимадин маса жуьрейри къалурда хьи, квез гьикьван квехъ галаз рахазвайди багьа ятIа. Гьар садаз ихьтин гафар ван атун хуш я ва ихьтин рикIин сидкьидай тир келимайри рафтарвилер хъсанариз куьмек гуда.
- «Ша чи кьведан карни туькIуьрдай икьрар жагъурин».
ИкI лугьуни квез къалмакъал кIан тийизвайди ва кьве падни рази жедай рехъ жагъуриз кIанзавайди къалурзава. Бязи истемишунрилай гьатта са тIимил гъил къачуртIани, гьуьжет куьтягь хьун мумкин я. Гьял тежедай месэлаяр авайди туш. Кьве патани сифтедай кьунвай фикиррилай са тIимил тафаватлу жезвай, амма кьве падни рази ийизвай къарар гьамиша жагъуриз жеда.
Адалай гъейри, психологри, къалмакъал авай вахтунда, вири вичиз лагьайди яз гьисаб тавун меслят къалурзава. Арадал атанвай гьал квехъ галаз алакъалу тахьун мумкин я. Мумкин я инсан кIвалахал гьакI галат хьанва, я тахьайтIа ам начагъ хьанва ва арадал атанвай гьуьжет квез писвал ийиз кIанзавайвиляй ваъ, гьакI вичин къуватсузвиляй, вуч ийидатIа чин тийизвайвиляй хьанва жеди.
