Руьгь туьтуьнив агакьай чlавуз геж жеда
Руьгь туьтуьнив агакьай чlавуз геж жеда
Ас-саламу алайкум, играми стхаярни вахар, къе чна Стlал Сулейманан райондин Асалдхуьруьн имам Гьажиханов Замир гьажидихъ галаз итижлу суьгьбет тухуда.
Гьажиханов Замир Гьажигреян хва 1963-йисуз Стlал-Сулейманан райондин Асалдхуьре дидедиз хьана. Испикрин юкьван мектеб кlелна акьалтlарна ам Свердловск шегьердин юридический институтдик (СЮИ) кlелиз экечlна ва ам хъсан къиметралди кlелна акьалтlарна. Ахпа ада Нижний Тагил шегьерда авай кlарасдикай затlар туькlуьрзавай заводда юриствиле кlвалахна. 1992-йисуз Замир гьажи Дагъустандиз хтана ва 10 йисан къене ада «Рычал-су» заводда юриствиле кlвалахна. 2007-йисалай алай йикъалди ада чlижер хуьзва ва вирт маса гуз хизан хуьзва. 2019-йисалай Замир гьажиди Асалдхуьруьн имамдин везифаяр тамамарзава. 2023-йисуз ада гьаж къурмишна. Эвленмиш хьанва, кьуд веледдин буба я.
– Ас-Саламу алайкум, Замир гьажи! Куьне капl ийиз гьикl гатlумайди я?
– Авайвал лагьайтlа, заз бязи шейэр ахъайиз кlанзавачир, амма газет кlелзавай инсанриз зи кьисадикай хийир жедайдак умуд кутуна за хьайи-хьайивал лугьуда. Зун гьа жуваз-жув чидай чlавалай Аллагьдихъ ﷻ инанмиш кас тир, амма Халикьдин ﷻ вилик квай жуван буржар за вахкузвачир. Адалайни артух яз, зак чlуру, гунагьдин хесетарни квай. Чи хуьре лагьайтlа, захъ галаз санал мектебда кlелнавай Мустафаев Мустlафа ава. Ада гьар гъилера зун акур кьван заз туьгьметар ийиз хьана. «Гадар а ички, капl ийиз гатlума, эхир къведайди я чи виридан, ахпа вуна вуч жаваб гуда?» – гьа ихьтин гафар лугьудай ада. Зун такабурлу тушир, гьавиляй адан гафар зи рикlе гьатзавай ва заз регъуь жезвай.
2016-йисан 9-майдин сувар за дустунихъ галаз «дуьздаказ» къейд авуна. Жув-жувал хтайдалай кьулухъ за фикир ийиз хьана: «Гьикьван хьурай, я Замир? Идахъ эхир авайди тушни? Зун куьн гъиляй ажуз хьанва?» Гьа икl, 12-майдиз за рикlин сидкьидай Аллагьдин ﷻ вилик туба авуна ва капl ийиз гатlумна. А юкъуз за жуван гьамбарханада авай кьван чехир чилиз экъична. Заз а зегьер масабуруни хъвана кlанзавачир, еке гунагь я хьи.
– Ма ша Аллагь, Аллагьди ﷻ куь иман генани кlеви авурай! Куьне чlуру хесетар туна капl ийиз эгечlнавайдакай хабар хьайила, инсанри вуч лагьана? «Нисинлай кьулухъ фекьи хьанани?» - лугьудайбур хьанани?
– Абур и кардал гзаф мягьтел хьанвай. «Нисинлай кьулухъ фекьи хьанани?» - лугьудайбурни хьана жеди, амма за абуруз фикир гайиди туш. Вучиз лагьайтlа заз жува авунвайди дуьз хкягъун тирди якъиндиз чизвай.
Абу Саида ахъайнавай Мугьаммад Пайгъамбардин ﷺ гьадисда лагьанва: «Квелай вилик хьайи умматрикай садак са кас хьана, ада кьудкъанни цlекlуьд инсан зулумдалди яна кьенвай. Ам са диндар касдин кьилив атана ва адавай жузуна: «За гзаф инсанар яна кьена, залай Халикьди ﷻ гъил къачудани?» А касди жаваб гана: «Ваъ, гьич садрани!» Суал гайи касдик хъел акатна ва гьамни яна кьена. Ахпа ам гьа и суал гваз маса алимдин кьилив фена. Алимди идаз лагьана: «Эхь, винни тубадин (Аллагьди ﷻ гъил къачунин) арада нивай акъвазиз жеда (садавайни)? Вун флан чкадиз куьч хьухь, ана Халикьдиз ﷻ ибадатзавай инсанар ава, вунани абурухъ галаз ибадат ая. Вун яшамиш жезвай чкадиз гьич хъфимир, ам писвал раиж хьанвай чка я». И кас алимди лагьай чкадиз физ рекье гьатна, амма рекье адал кьиникь агакьна. Адан руьгь вахчуз регьимдин ва азабдин малаикар атана. Абурун арада гьуьжет хьана. Регьимдин малаикри лагьана: «Ада туба авунвай ва адан рикl Аллагьдихъ ﷻ экъвенвай». Азабдин малаикри лагьана: «Ада вичин уьмуьрдин къене гьич са хъсан кlвалахни авурди туш!» И арада абурун кьилив инсандин сифетда авай са малаик атана ва ам гьуьжетзавай малаикри чпиз къази яз хкяна. А малаикдини лагьана: «Ам гьи чкадиз (михьи ва я чиркин) мукьва ятlа, гьа малаикри адан руьгь вахчурай. Килигайтlа, ам ибадатзавай инсанар авай чкадиз мукьва хьанвай, гьавиляй адан руьгь регьимдин малаикри вахчуна» (Бухари, Муслим).
И гьадис гъуналди заз лугьуз кlанзава хьи, гьуьрметлубур, чанда руьгь амай кьван Ислам диндал къвез геж туш, геж жедайди анжах руьгь туьтуьнив агакьай чlавуз я. Зи фикирдалди, виш кас яна кьенвай кас чи халкьдин арада авач. Килиг куьн садра, виш кас яна кьейидалайни Аллагьди ﷻ гъил къачуна, вучиз лагьайтlа ада рикlин сидкьидай туба авуна ва ам Халикьдиз ﷻ ибадат ийиз гьазур хьана. Нисинлай кьулухъ анихъ амукьрай, нянихъ кьванни чакай нагагь халис мусурманар (капl-тlеат ийизвай, Исламдихъ галаз кьурвал яшамиш жезвай) хьайитlа, чун къутармиш жеда.
– Замир гьажи, гила куьне квекай имам хьайи къайдадикай ахъая.
– Капl ийиз гатlумай чlавуз зи уьмуьр цуьк акъудай гатфариз ухшар хьанвай ва заз жуван ибадат тамамди хьана кlанзвай. Гьавиляй за диндин чирвилер къачуз башламишна ва жуваз Къуръан кlелиз чирна. 2017-йисан февралдин вацра зун устаз Агьмад эфенди Абдулаеван кьилив фена ва адавай вирд (зикирдин… везифа) къачуна, яни муьруьд хьана. Заз суфизм (тlарикъат) гзаф бегенмиш хьана, гьавиляй за Къагьибдай тир шейх Гьасан эфендидин ктабар кlелиз хьана. Тlарикъат – им Аллагьдиз ﷻ мукьув ийизвай виридалайни куьруь рехъ ва рикl михьзавай илим я. Рикl ачух яз адакай дадмишайди зи гафарин гъавурда акьада.
Гьа вахтунда чи хуьре мискlинни авачир. Куьгьне мискlиндикай гьатта дуьз цларни амачир, абур чкlанвай. За лагьайтlа, жуван дуст Мустlафадихъ галаз цlийи мискlин эцигдай чка хкяна ва хуьруьнвийрин куьмекдалди хандакlар яна. Гуьгъуьнлай чна имаратдин диб (цоколь) эцигна ва пулдин такьатар куьтягь хьана. Гьа арада чи райондин имам Гьасан Амаханова чаз куьмек яз гъил ачух бизнесмен Хазаров Алим рекье туна ва ада мискlин эцигун патал герекзавай такьатар вичел къачуна. Кьве йисалай чи хуьре мискlин ачухна. Чи мискlиндик пай кутур гьар са касдилай, иллаки Алим стхадилай Аллагь ﷻ рази хьурай!
Хуьруьн имам закай 2019-йисуз райондин имамдин буйругъдалди хьайиди я.
– Замир халу, куьне чи райондин хуьрера теспягьар пайзава лагьана чал ван агакьнавай. Ибур авай кlвалахар яни?
– Эхь, диндин жигьетдай инсанар авай четин гьал акурла, зи кьилиз эвел жуван хуьре кlвалба-кlвал ва ахпа жуван къуват агакьдай маса хуьрерани къекъуьн атана. Жув насигьатрихъ муьгьтеж тир хьи, а кlвалах зи рикlелай алатзавач. Гила зун масабурузни куьмек гуз алахъзава. Зи гафар кьабулзавай, зикир ийиз гьазур тир инсанриз за сифте насигьат ийизва, ахпа теспягьар гузва ва лугьузва: «Куьне зикир «ля илягьа илляЛлагь» («астагъфируЛлагь», «субгьанаЛлагь», «альгьамдулиЛлягь», «Аллагьу акбар») кlела 100 сеферда экуьнахъ ва нянихъ. Зикир – им сад лагьай кам хьиз я. Теспягь акурла мусурмандин рикlел зикир къведа. Гьадисда лугьузвайвал, Аллагьдин ﷻ зикирди инсандин рикl сагъарзава». Маса гьадисда лагьанва: «Инсандин къене са якlун кlус ава, ам сагъ хьайила, вири беден сагъ жезва. Ам рикl я». Икl хьайила, инсандин рикl зикирди михьи авурла, адаз капl-тlеат ийиз ва пис хесетрикай азад жез регьят жеда.
– Къуй Аллагьди ﷻ квез куьмек гурай! Газет кlелзавайбурухъ элкъвена куьне вуч лугьуда?
– Советрин гьукуматди дин къадагъа авуна, мискlинар чукlурна ва я гьамбарханайриз элкъуьрна, ктабар квадарна, алимар ва муаллимар терг авуна. Гьа арада чи халкь урусрин эсердик акатна. Мехъеррик ички хъун ва тостар лугьун, эвленмиш хьунин регистрация ийидайла шампанское хъун, инсан кечмиш хьайила яхцlурар авун ва икl мад.
Гьакl хьайила, Ислам дин чи къутармишвал я. Эвел гьар са касди вичин нефсинихъ галаз женг чlугуна кlанда. И карда чаз руьгьдин муаллим, устаз еке куьмек я. Адавай къачур зикирдикай дерин эсер жезва, за жува и кар кьатlана. Ярагъ Мегьамед эфенди гьикl устаз, шейх тиртlа, гьакl алай вахтундани адан рехъ давамарзавайбур ава, чаз амукьзавайди абурукай чун патал менфят къачун я.
Къуй Аллагьди ﷻ чаз гьакъикъат кьисмет авурай ва батlулвиликай хуьрай!
